İçeriğe geç
2Wsözlük

açılmak

fiila·çıl·mak/atʃɯɫˈmak/

+ Anlam öner

Kelimeyi anlamak için

"Açmak"ın edilgen ve dönüşlü biçimidir; temel fikir kapalı olanın açık hâle gelmesidir: "kapı açıldı". Yolun geçilebilir olması, bir rengin koyuluğunu yitirmesi, bir dükkânın ya da kurumun işe başlaması bu çekirdekten çıkar. Kişiler için çekingenliğini atıp rahatlamayı anlatır: "biraz açıldı, konuşmaya başladı". Ayrıca kıyıdan denize uzaklaşmak da "açılmak"tır.

Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.

Anlamları

  1. 1.

    açma işine konu olmak

    • Kasabada bir çırçır fabrikası açılmış.— Ahmet Ümit
  2. 2.

    kapı, yol ve geçit vb. yerlerden geçebilmesini sağlamak

    • Gözleri koyun denize açıldığı noktadaki o koyuluktaydı.— Mehmet EROĞLU, Yarım Kalan Yürüyüş, 2020, 183, İletişim Yayınları
  3. 3.

    bir rengin koyuluğunu yitirmesi

    • Perdenin rengi açıldı.
  4. 4.

    sıkılması, çekinmesi, tutukluğu kalmamak.

    • Biraz durup yüzümü tetkik etti. Biraz şarap içti. Konuştukça açılıyor ve sıkıntısından kurtuluyor gibiydi.— Sabahattin Ali, Kürk Mantolu Madonna, 1943, 105, Remzi Kitabevi
    • Başkentin günden güne büyüyen gecekondu mahallelerinden birinde yaşayan bir kızla bir oğlan varmış. Kız, bir türlü açılamadığı oğlanı çok seviyormuş.— Ethem Baran, Kırkikindiler Bittiğinde, 2026, 12, İletişim Yayınları
  5. 5.

    bir kuruluşta ilk kez veya yeniden işe başlamak

  6. 6.

    işini gereğinden veya yapabileceğinden geniş tutmak

  7. 7.

    genişlemek, bollaşmak

    • Ayakkabısı açıldı.
  8. 8.

    delinmek, yırtılmak

    • Pantolonun dizleri açıldı.
  9. 9.

    sis, karanlık ve duman vb. şeylerin dağılması, yoğunluğunu yitirmesi

    • Belki hava açılıyor.— Refik Halit Karay
  10. 10.

    gereken güce ulaşmak

    • "Terleyen at daha iyi gider, açılmış olur," diyerek birkaç kamçı daha şaklattı.— Ümit KAFTANCIOĞLU, Altın Ekin, 2022, 53, Dinozor Genç
  11. 11.

    kıyıdan uzaklaşmak

    • Ben yüzerken biraz fazla açıldım, kendimi Vardar'ın kuvvetli bir akıntısına kaptırdım.— Yahya Kemal Beyatlı
  12. 12.

    (mecaz) sırrını, üzüntüsünü, sorunlarını birine söylemek

    • Hiç kimseye açılmayarak yaşadığım bu altı ay beni bitirdi.— Peyami Safa
  13. 13.

    (mecaz) herhangi bir konuyla veya sorunla ilgili olarak düşünce veuygulamalarda yeni koşulların gerektirdiği değişiklikleri veya yenilikleri yapma

  14. 14.

    (mecaz) yeni bakış açısı getirmek

  15. 15.

    (mecaz) ayrıntıya girmek

  16. 16.

    (mecaz) kendine gelmek, biraz iyileşmek, ferahlamak

    • Ateşi düşünce hasta açıldı.
  17. 17.

    Tutukluğu gitmek, daha rahat işler olmak.

    • Yavru, yere bırakılınca açılan ayaklarıyla gördüğü her yere gitmek istiyor.— Özgür ÇIRAK, Biz de Yarın Güleriz, 2024, 55, İletişim Yayınları

Dil bilgisi notu

  • açılmak, üç heceli (a·çıl·mak) bir fiildir.
  • Fiil kökü “açıl-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: açılıyor, açıldı, açılacak, açılır.
  • Sözlükte bu maddeye bağlı 17 anlam ve 4 deyim bulunur.

Fiil çekimi

Göster
Fiil çekimi
Kip / zamanbensenobizsizonlar
Şimdiki zamanaçılıyorumaçılıyorsunaçılıyoraçılıyoruzaçılıyorsunuzaçılıyorlar
Görülen geçmiş zamanaçıldımaçıldınaçıldıaçıldıkaçıldınızaçıldılar
Öğrenilen geçmiş zamanaçılmışımaçılmışsınaçılmışaçılmışızaçılmışsınızaçılmışlar
Gelecek zamanaçılacağımaçılacaksınaçılacakaçılacağızaçılacaksınızaçılacaklar
Geniş zamanaçılırımaçılırsınaçılıraçılırızaçılırsınızaçılırlar
İstek kipiaçılayımaçılasınaçılaaçılalımaçılasınızaçılalar
Şart kipiaçılsamaçılsanaçılsaaçılsakaçılsanızaçılsalar
Gereklilik kipiaçılmalıyımaçılmalısınaçılmalıaçılmalıyızaçılmalısınızaçılmalılar
Emir kipi–açılaçılsın–açılınaçılsınlar
Olumsuz görülen geçmişaçılmadımaçılmadınaçılmadıaçılmadıkaçılmadınızaçılmadılar

Deyimler (4)

Topluluk yorumları

Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.

Yorumlar yükleniyor…