açmak

Anlamları

1. 1.

   bir şeyi kapalı durumdan açık duruma getirmek, kapatmanın karşıtı

   • yabancı değil ben kaptan’ım/aç kapıyı suna su/büyük yağmurda ıslandım— Attilâ İlhan, Ben Sana Mecburum, 1960, 70, Ataç Kitabevi
2. 2.

   engeli kaldırmak

3. 3.

   sarılmış, katlanmış, örtülmüş veya iliklenmiş olan şeyleri bu hâlden kurtarmak

   • Bezenir Ana, tabancanın evvelce ölen kocasının olduğunu, yatak yığınının içinde sakladığını, yatakları açarken, yere düşen tabancanın patladığını, kendisinin böyle yaralandığını söyledi, okuma yazma bilmezdi, ifadesinin altına parmak bastı.— Faruk EREM, Bir Ceza Avukatının Anıları, 1996, Çark Kitabevi Yayınları
4. 4.

   bir şeyi, bir yeri oyarak veya kazarak çukur, delik oluşturmak.

5. 5.

   tıkalı bir şeyi bu hâlden kurtarmak

6. 6.

   alanını genişletmek

   • Hürriyet-i Ebediyye Abidesi'nin çevresini açmak için çalışıldı.
7. 7.

   birbirinden uzaklaştırmak

   • Kollarını açtı.
8. 8.

   düğümü veya dolaşmış bir şeyi bu hâlden kurtarmak

   • Yumağı açmak.
9. 9.

   bir toplantıyı, etkinliği başlatmak

10. 10.

    bir kuruluşu, bir iş yerini işler duruma getirmek.

11. 11.

    Bir aygıtı, bir düzeneği çalıştırmak.

    • Eve gelince, ceviz ağacının altındaki masaya teybi koydu, açtı Coşkun Sabah'ın kasetini açtı sesi sonuna kadar, mahalleyi inletti:"— Ethem Baran, Kırkikindiler Bittiğinde, 2026, 42, İletişim Yayınları
12. 12.

    alışverişi başlatmak

    • Bakan, tütün piyasasını açtı.
13. 13.

    rengin koyuluğunu azaltmak

    • Bu boyayı biraz daha açmalı.
14. 14.

    güzel göstermek, yakışmak

15. 15.

    ferahlık vermek

16. 16.

    Geçit sağlamak

    • İki oda arasına kapı açtık.
17. 17.

    bir konu ile ilgili konuşmak

    • Kız annesine beni soruyor olmalı. Annesi açıp karşılık verdi:— Ümit KAFTANCIOĞLU, Altın Ekin, 2022, 116, Dinozor Genç
18. 18.

    avunmak veya danışmak üzere söylemek, içini dökmek

    • Size derdimi açmaya geldim.— Fâlih Rıfkı Atay
19. 19.

    oyun

    poker, satranç v.s. oyunları başlatmak

20. 20.

    düzenlemek, yapmak

    • Üniversite giriş imtihanını kuralları okuduktan sonra açtılar.
21. 21.

    ayırmak, tahsis etmek

    • Senin için üst katta bir oda açtık.
22. 22.

    görünür hâle getirmek

    • Kollarını, göğsünü açmış.
23. 23.

    bulutların dağılmasıyla gökyüzünün aydınlanması.

    • Hava açtı.
24. 24.

    Bitkinin çiçeklerinin çıkması.

    • Hiç kurumuş ağaç yeşerir, çiçek açar mı?— Ömer Seyfettin
25. 25.

    mecaz

    Sıkıntısını gidermek, içine, gönlüne ferahlık vermek.

26. 26.

    gündelikgündelik

    Hoşa gitmek, tatmin etmek.

    Gündelik konuşmada bir şeyin kişiyi tatmin etmesini, hoşuna gitmesini anlatır. Çoğunlukla olumsuz biçimde, "beni açmadı" kalıbında kullanılır.

    • Film beni pek açmadı.