at
isim/ˈɑt̪/
Kelimeyi anlamak için
at, Türkçede bir isimdir. Temel anlamı: “atgillerden (equidae), binme, yük çekme, taşıma v.s. hizmetlerde kullanılan, tek tırnaklı hayvan”. Bunun dışında 2 anlamı daha vardır; ekonomi alanlarında da kullanılır. 74 deyim ya da atasözünde geçer.
Bu özet, maddedeki tanımlardan otomatik derlenmiştir.
Anlamları
- 1.
atgillerden (equidae), binme, yük çekme, taşıma v.s. hizmetlerde kullanılan, tek tırnaklı hayvan
- Atlar son derece hassas hayvanlar olup çevresindeki her şeye dikkat gösterir ve hareketlerini ona göre ayarlarlar.
- 2.
Satrançta her yöne siyahtan beyaza ve beyazdan siyaha bir hane atlayarak L biçiminde hareket eden taş.
- At, diğer taşlardan farklı olarak kısa menzilli olup başka bir taşın üzerinden atlayabilen tek taştır.
- 3.
kısaltmakısaltmaekonomi
Avrupa Topluluğu kavramının kısaltması; .
Dil bilgisi notu
- at, tek heceli bir isimdir.
- Ek aldığında sondaki “t” ünsüzü yumuşamaz: atı.
- Son hecesindeki ünlü kalın olduğu için kalın ünlülü ekler alır: atlar.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 3 anlam, 14 deyim, 60 atasözü ve 26 birleşik ya da türemiş sözcük bulunur.
Köken
Osmanlı Türkçesi آت
Hâl ve iyelik çekimi
Göster
| Hâl | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| Yalın | at | atlar |
| Belirtme | atı | atları |
| Yönelme | ata | atlara |
| Bulunma | atta | atlarda |
| Ayrılma | attan | atlardan |
| İlgi | atın | atların |
| Kişi | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| benim | atım | atlarım |
| senin | atın | atların |
| onun | atı | atları |
| bizim | atımız | atlarımız |
| sizin | atınız | atlarınız |
| onların | atı | atları |
Deyimler (14)
- at koşturmak
- at beslenirken kız istenirken
- at binicisine göre kişner
- at çalındıktan sonra ahırın kapısını kapamak
- at gibi
- at izi it izine karışmak
- at koşturacak kadar
- at nalı kadar
- at oynatmak
- at pazarında eşek osurtmuyoruz!
- atım tepmez, itim kapmaz deme
- atına bakan ardına bakmaz
- atın bahtsızı arabaya düşer
- atını sağlam kazığa bağlamak
Atasözleri (60)
- abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır
- aç at yol almaz, aç it av almaz
- ağanın gözü ata tımardır
- alma alı, sat yağızı, bin doruya, besle kırı
- arık at yol almaz, arık it av almaz
- arık ata kuyruğu yüktür
- arpa verilmeyen at, kamçı zoruyla yürümez
- arslan kükrerse atın ayağı kösteklenir
- at arıklıkta, yiğit gariplikte
- at at oluncaya kadar sahibi mat olur
- at binenin, kılıç kuşananın
- at binicisine göre kişner
- at binicisini tanır
- at bulunur meydan bulunmaz, meydan bulunur at bulunmaz
- at ile avrat yiğidin bahtına
- at ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalır
Tümünü göster (60)Daha az göster
- at ölür, itlere bayram olur
- at olur, meydan olmaz; meydan olur, at olmaz.
- at pazarında eşek osurtmuyoruz!
- at var, meydan yok
- at yiğidin yoldaşıdır
- at, adımına göre değil, adamına göre yürür
- ata bindin aman verme, indin saman verme
- ata binen nalını, mıhını arar
- ata binersen Allah'ı, attan inersen atı unutma
- ata da soy gerek, ite de
- ata dost gibi bakmalı, düşman gibi binmeli
- ata eyer gerek, eyere er gerek
- atı alan Üsküdar’ı geçti
- atım tepmez, itim kapmaz deme
- atın bahtsızı arabaya düşer
- atın ölümü arpadan olsun
- atın varken yol tanı ağan varken el tanı
- atına bakan ardına bakmaz
- atlar nallanırken kurbağa ayağını uzatmaz
- atlar tepişir, arada eşekler ezilir
- atlıya saat olmaz
- atta, avratta uğur vardır
- attan düşene yorgan döşek, eşekten düşene kazma kürek
- bahşiş atın dişine bakılmaz
- bin atın varsa inişte in, bir atın varsa yokuşta bin
- bir mıh bir nal kurtarır, bir nal bir at kurtarır
- bir sürçen atın başı kesilmez
- boş torba ile at tutulmaz
- canı acıyan eşek, atı geçer
- canı yanan eşek attan yürük olur
- dereden geçerken at değiştirilmez
- dokuz at bir kazığa bağlanmaz
- dost dostun eyerlenmiş atıdır
- eğreti ata binen tez iner
- el atına binen tez iner
- emanet ata binen tez iner
- eşek at olmaz, ciğer et olmaz
- gelini ata bindirmişler, "ya nasip" demiş
- gem almayan atın ölümü yakındır
- iki at bir kazığa bağlanmaz
- insan ayaktan, at tırnaktan kapar
- ırmaktan geçerken at değiştirilmez
- katıra baban kim demişler, dayım at demiş
- kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan
Birleşik ve türemiş sözcükler (26)
Arap atı, at arabası, at balığı, at bakıcısı, at cambazı, at donu, at gözlüğü, at gözlüklü, at hırsızı, at kenesi, at kestanesi, at meydanı, at sineği, atbaşı, atkuyruğu, banko at, binek atı, çıplak at, denizatı, Flaman atı, İngiliz atı, koşu atı, koşum atı, menzil atı, Truva atı, yarış atı
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…