baba
isimba·ba
Kelimeyi anlamak için
baba, Türkçede bir isimdir. Temel anlamı: “Çocuğu olan erkek; peder”. Bunun dışında 15 anlamı daha vardır; İslam ve mimarlık alanlarında da kullanılır. Mecaz anlamda, argoda ve gündelik konuşmada da kullanılır. 24 deyim ya da atasözünde geçer.
Bu özet, maddedeki tanımlardan otomatik derlenmiştir.
Anlamları
- 1.
Çocuğu olan erkek; peder.
- Rüya, suratı bir karış asılmış, vücudu dertop olmuş, kendini divana atmış, yatmış, ne de mutsuz olmuş, yan gözle dünyaya ve onun dünya bakışına bakan babasına bakıyor.— Orhan PAMUK, Rüya Kederlenince, Öküz, 36, 1997, 7
- 2.
Çocuğun dünyaya gelmesinde etken olan erkek.
- Türk babanın veya Türk ananın çocuğu Türk'tür.— Anayasa
- 3.
Kazılarda çıkarılan toprağın miktarını hesaplayabilmek için yer yer bırakılan toprak dikme.
- 4.
Çatı merteği.
- 5.
Bir ülkeye veya bir topluluğa yararlı olmuş kimse.
- 6.
mecaz
Anlayışlı, iyi huylu erkek.
- 7.
mecaz
Silah kaçakçılığı, kara para aklama ve uyuşturucu madde ticareti vb. kirli ve gizli işler yapan çetenin başı.
- Bu silahlar, Türkiye’deki ünlü mafya babaları tarafından ülkeye sokuluyordu.— Ahmet Kekeç
- 8.
mecaz
Koruyucu, babalık duyguları ile dolu kimse.
- 9.
mecaz
ata.
- Asya'daki babalarımızdan miras kalan millî şiirimizin manzum şekillerinde...— Yahya Kemal Beyatlı
- 10.
argo
Çok kaliteli, üstün nitelikli.
- 11.
İslam
Tarikatların bazısında tekke büyüğü.
- 12.
Bu gibi kimselere verilen ünvan.
- 13.
iskele babası.
- Eski iskele babasının üzerine çıkıp geminin kahverengi bordasına kocaman bir çiçek çizdi.Sonra babadan indi çiçeğin altına yazdı.— Ahmet BÜKE, Kumrunun Gördüğü, 2010, 125, Can Sanat Yayınları
- 14.
mimarlık
Bir merdivende, tırabzanın sahanlıkla birleştiği yerde bulunan dikey öge.
- Alman MAN firması tarafından yapılan köprünün demir korkuluklarının babaları sabitlenmiş olmakla birlikte, henüz şebekeli korkulukların yerlerine yerleştirilmemiş olması dikkat çekici bir ayrıntı.— Ziya Kenan BİLİCİ, Cam Negatiflerde İstanbul'un İzleri: İmparatorluk'tan Cumhuriyete, 2017, 47, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları
- 15.
argoargo
Suç örgütünün, mafyanın lideri.
Argoda suç örgütünün lideri için kullanılır. Gündelik konuşmada ise çok beğenilen, harika bulunan şeyler için sıfat gibi söylenir.
- Mahallenin babası herkesi toplantıya çağırdı.
- 16.
gündelikgündelik
Çok iyi, harika, birinci sınıf.
- Dün izlediğimiz film baba filmdi.
Dil bilgisi notu
- baba, iki heceli (ba·ba) bir isimdir.
- Son hecesindeki ünlü kalın olduğu için kalın ünlülü ekler alır: babalar.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 16 anlam, 7 deyim, 17 atasözü ve 56 birleşik ya da türemiş sözcük bulunur.
Köken
Osmanlı Türkçesi بابا sözcüğünden devralındı. Azerice baba (“dede”) ile eş asıllı. Çocuk dilinden türetilmiş bir sözcüktür. Benzer biçim ve anlamlara dünya dillerinin birçoğunda rastlanır.
Hâl ve iyelik çekimi
Göster
| Hâl | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| Yalın | baba | babalar |
| Belirtme | babayı | babaları |
| Yönelme | babaya | babalara |
| Bulunma | babada | babalarda |
| Ayrılma | babadan | babalardan |
| İlgi | babanın | babaların |
| Kişi | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| benim | babam | babalarım |
| senin | baban | babaların |
| onun | babası | babaları |
| bizim | babamız | babalarımız |
| sizin | babanız | babalarınız |
| onların | babası | babaları |
Deyimler (7)
- babasının çiftliği
- babalarının çiftliği
- baba olmak
- babasına rahmet okutmak
- babasının hayrına
- babasının kızı
- babasının oğlu
Atasözleri (17)
- amca baba yarısı
- baba ekmeği zindan ekmeği, koca ekmeği meydan ekmeği
- baba koruk yer, oğlunun dişi kamaşır
- baba malı tez tükenir, evlat gerek kazana
- baba oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm vermemiş
- babadan mal kalır, kemal kalmaz
- babaya dayanma, karıya güvenme
- baba değil, tırabzan babası
- baba koruk
- baba erik yer, oğlunun dişi kamaşır
- babam!
- babamın adı Hıdır, elimden gelen budur
- babam sağ olsun
- babana rahmet
- babanın sanatı oğla mirastır
- babasından mal kalan, merteği içinden bitmiş sanır
Tümünü göster (17)Daha az göster
Birleşik ve türemiş sözcükler (56)
baba adam, babaanne, baba boyunduruğu, baba bucağı, babacan, baba diyarı, baba dostu, babaevi, baba hindi, baba mirası, baba nasihati, baba ocağı, baba sanlı, baba soylu, baba tarafı, baba tatlısı, baba yadigârı, baba yarısı, baba yerli, babayiğit, baba yurdu, babadan kalma, âdembaba, Âdem Baba, ağababa, ana baba, ballıbaba, beybaba, biyolojik baba, büyükbaba, cicibaba, devlet baba, dönbaba, efendibaba, hacıbaba, kayınbaba, Noel Baba, öz baba, paşababa, sütbaba, şambaba, üvey baba, vaybabamcı, altın babası, Bektaşi babası, dert babası, fakir fukara babası, fikir babası, fukara babası, isim babası, iskele babası, mafya babası, öksüz babası, para babası, şambabası, tırabzan babası
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…