baş
isim/ˈbɑʃ/
Kelimeyi anlamak için
Temel anlamı insan ve hayvanda beyni, gözü, ağzı taşıyan üst organdır. Gövdenin en üstündeki bu yer mecazda yöneticiyi ("ekibin başı"), bir şeyin başlangıcını ("yılın başı"), özünü ve en yüksek ya da uç noktasını anlatır: "dağın başı", "iğnenin başı". "Başında" biçimi bir şeyin yanında bulunmayı bildirir.
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
anatomi
insanda ve hayvanlarda beyin, göz, kulak, burun, ağız v.s. organları kapsayan, vücudun üst veya önünde bulunan bölüm.
- Rüzgâr kısa ve seyrek saçlarının arasına giriyor, kimbilir nasıl tutuşan başına dıştan bir serinlik veriyordu. Bu başın içinde neler vardı? Bu baş, bu hasta, bu yaşlı vücudu neden buralara sürüklemişti?— Sabahattin Ali, Kürk Mantolu Madonna, 1943, 35, Remzi Kitabevi
- 2.
bir topluluğu yöneten kimse.
- Hasret'le Gurbet onun en büyük hayal kırıklığıydı çünkü, gittiği yerden onlar için geri dönmüştü, başlarında erkek lazım olduğu için.— Ayfer TUNÇ, Dünya Ağrısı, 2014, 19, Can Sanat Yayınları
- 3.
Bir şeyin başladığı zaman veya yer
- Ay başı. Hafta başı. Satır başı. Yılbaşı.
- 4.
Bir şeyin özü, temeli, kaynağı.
- Gücün, erdemliğin, bilimin, her şeyin başı paradır, para.— H. E. Adıvar
- 5.
coğrafya
arazide en yüksek nokta
- Dağın başı. Tepenin başı.
- 6.
bir şeyin genellikle toparlakça ucu.
- Kafamı "takım kutusuna" daldırmış, söktüğüm eski radyo için "havşa başlı saç vidası" arıyordum.— Atilla ATALAY, Düşkovalayan, Öküz, 19, 1996, 6
- 7.
bir şeyin uçlarından biri
- Merdiven başında beni çağırdı.— A. Kutlu
- 8.
kasaplık hayvanda ve bazı yiyecekte adet
- Pek az miktarda tere yağına bir baş soğanın suyunu tuz ile sıkıp nar gibi oluncıya kadar tavada kavurmalı.— Hadiye Fahriye, Küçük Yemek Kitabı, 10, Türk Neşriyat Yurdu
- 9.
hukuk
sarraflık hakkı.
- 10.
Bir şeyin çevresi veya yakını
- Kızın cesur ve davetkâr tavırları aklını öyle karıştırıyor ki, geceleri bilgisayar başında vakit geçirirken Şermin aynı odada onun yatağında yatıyor ya; yorganı kaldırıp yanına uzanmayı. sımsıkı kucaklayarak daha önce başaları içni kurduğu hayalleri gerçekleştirmeyi bilmiyor mu?— Ethem Baran, Kırkikindiler Bittiğinde, 2026, 113, İletişim Yayınları
- 11.
güreşte pehlivanların ayrıldıkları beş derecenin en yükseği
- Başa güreşmek.
- 12.
önem veya yönetim bakımından ileride olan, en önemli, en üstün" anlamlarında birleşik kelimeler yapan bir söz.
- Ninem Efsune Hanım sarayın pehlivan başı Koca Hikmet Pehlvian'ın kızıydı.— Levent KARATAŞ, Bunu Mektubuma Yazacağım, Kitap-lık, 239, 2025, 99
- 13.
deniz teknelerinde ön taraf
- 14.
tıp
Çıbanın veya sivilcenin üst bölümü.
- Ensende bir yer, bir sivilce başı belki de, yanarak kaşınıyor.— Erdal Öz, Yaralısın, 1983, 71, Can Sanat Yayınları
Dil bilgisi notu
- baş, tek heceli bir isimdir.
- Son hecesindeki ünlü kalın olduğu için kalın ünlülü ekler alır: başlar.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 14 anlam, 150 deyim, 21 atasözü ve 120 birleşik ya da türemiş sözcük bulunur.
Hâl ve iyelik çekimi
Göster
| Hâl | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| Yalın | baş | başlar |
| Belirtme | başı | başları |
| Yönelme | başa | başlara |
| Bulunma | başta | başlarda |
| Ayrılma | baştan | başlardan |
| İlgi | başın | başların |
| Kişi | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| benim | başım | başlarım |
| senin | başın | başların |
| onun | başı | başları |
| bizim | başımız | başlarımız |
| sizin | başınız | başlarınız |
| onların | başı | başları |
Deyimler (150)
- baş çekmek
- başı çekmek
- baş alamamak
- başını alamamak
- başa kakmak
- başına kakmak
- başa kakınç etmek
- başına kakınç etmek
- başa çıkmak
- başa güreşmek
- baş ağrıtmak
- başa vermek
- baş bağlamak
- baş bulmak
- baş çevirtmek
- baş döndürmek
Tümünü göster (150)Daha az göster
- baş edebilmek
- baş edememek
- baş eğmek
- baş etmek
- baş gelmek
- baş göstermek
- baş göz etmek
- baş göz olmak
- başı ağrımak
- başı bağlanmak
- başı belada olmak
- başı belaya girmek
- başı belaya uğramak
- başı çatlamak
- başı dara düşmek
- başı daralmak
- başı darda kalmak
- başı derde girmek
- başı dönmek
- başı dumanlanmak
- başı göğe ermek
- başı göğe değmek
- başı hoş olmamak
- başı için
- başı kazan gibi olmak
- başım gözüm üstüne
- başımla beraber
- başın sağ olsun
- başınız sağ olsun
- başına gelmek
- başına balta kesilmek
- başına balta olmak
- başına bela açmak
- başına bela almak
- başına bela olmak
- başına bela kesilmek
- başına belayı sardırmak
- başına bir hâl gelmek
- başına çalmak
- başına çalsın!
- başına çıkarmak
- başına çıkmak
- başına çorap örmek
- başına dert açmak
- başına dert olmak
- başına dert kesilmek
- başına devlet kuşu konmak
- başına talih kuşu konmak
- başına dikilmek
- başına dikmek
- başına dolamak
- başına dünyanın belasını sarmak
- başına ekşimek
- başına gaile açmak
- başına geçirmek
- başına geçmek
- başına gelen başmakçıdır
- başına güneş geçmek
- başına iş açmak
- başına iş çıkarmak
- başına iş çıkmak
- başına kâhya kesilmek
- başına kalmak
- başına kan çıkmak
- başına karalar bağlamak
- başına oturmak
- başı nâra yanmak
- başına sarmak
- başına taç etmek
- başına taş düşmek
- başına taş yağmak
- başına üşüşmek
- başına vur, ağzından lokmasını al
- başına vurmak
- başına yıkmak
- başın başı, başın da başı var
- başında beklemek
- başında durmak
- başında değirmen çevirmek
- başında kavak yeli esmek
- başında kavak yelleri esmek
- başından almak
- başından aşağı kaynar sular dökülmek
- başından atmak
- başından büyük işlere girişmek
- başından büyük işlere kalkışmak
- başından geçmek
- başından kalkmak
- başından korkmak
- başından savmak
- başında olmak
- başında paralansın
- başını ağrıtmak
- başını alıp gitmek
- başını ateşlere yakmak
- başını bağlamak
- başını beklemek
- başını belaya sokmak
- başını sokmak
- başını boş bırakmak
- başını çatmak
- başını çıkarmak
- başını derde sokmak
- başını dik tutmak
- başını dinlemek
- başını döndürmek
- başını duman almak
- başını ezmek
- başını gözünü yarmak
- başını istemek
- başını kaldırmamak
- başını kaldıramamak
- başını kaşımaya vakti olmamak
- başını kaşıyacak vakti olmamak
- başını koltuğunun altına almak
- başını kurtarmak
- başının altında
- başının altından çıkmak
- başını nâra yakmak
- başının çaresine bakmak
- başının derdine düşmek
- başının etini yemek
- başının gözünün sadakası
- başını ortaya koymak
- başını taştan taşa vurmak
- başını toplamak
- başını uçurmak
- başını vermek
- başını yakmak
- başını yaptırmak
- başını yemek
- başı sağ olsuna gitmek
- başı sıkılmak
- başı sıkışmak
Atasözleri (21)
- ağaran baş, ağlayan göz gizlenmez
- ağrısız baş mezarda gerek
- ayaklar baş, başlar ayak oldu
- baş ağır gerek, kulak sağır
- baş başa bağlı, baş da şeriata
- baş dille tartılır
- baş kes, yaş kesme
- baş nereye giderse, ayak da oraya gider
- baş ol da eşek başı ol
- baş sağ olursa börk çok bulunur
- baş sallamakla kavuk eskimez
- baş yarılır börk içinde, kol kırılır kürk içinde
- baş yastığı baş derdini bilmez
- başa gelen çekilir
- başa gelmeyince bilinmez
- başak büyüdükçe boynunu eğer
Tümünü göster (21)Daha az göster
- başım acemi berbere teslim eden, cebinden pamuğunu eksik etmez
- başın başı, başın da başı vardır
- başın sağlığı, dünya varlığı
- başına gelen başmakçıdır
- başını sallamayan kavak olmaz
Birleşik ve türemiş sözcükler (120)
başağaç, başağırlık, başağrısı, baş ağrısı, başakortçu, başaktör, başaktris, başaltı, baş altı, başantrenör, başasistan, baş aşağı, başbakan, baş baş, baş başa, başbayan, başbayi, başbekçi, baş belası, baş bezi, baş bıçağı, baş bodoslaması, başbuğ, başçavuş, başdanışman, başdekorcu, başdelege, başdenetçi, başdenetmen, başdizgici, başdoktor, baş döndürücü, baş dönmesi, başdümenci, baş dümeni, başeczacı, başefendi, başeksper, başeser, başeski, başfiyat, başgardiyan, başgarson, başgedikli, başhakem, baş halatı, baş havlusu, başhekim, başhemşire, başhostes, başimam, başkadın, başkafiye, başkahraman, başkaldırı, başkaldırmak, başkarakter, başkâtip, başkatsayı, başkemancı, başkent, başkesit, başkeşiş, başkilise, başkişi, başkomutan, başkonakçı, başkonsolos, başköşe, başkumandan, başlahana, başmabeyinci, başmakale, başmal, başmekân, başmemur, başmeridyen, başmisafir, başmuallim, başmubassır, başmuharrir, başmurakıp, başmüdür, başmüezzin, başmüfettiş, başmühendis, başmürettip, başmüsevvit, başmüşavir, başmüzakereci, başnokta, başoda, başoyuncu, başöğretmen, başörtü, başpapaz, başparmak, başpehlivan, başpiskopos, başpolis, başrahibe, başrahip, başrejisör, başrol, başsağlığı, başsavcı, başsedir, başspiker, başşehir, baştaban, baştabip, baş tacı, baştanımaz, baş taş, başteknisyen, başucu, baş ucu, başuyak, başuzman, başülke
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…