bozmak
fiilboz·mak/boz.ˈmac/
Kelimeyi anlamak için
bozmak, Türkçede bir fiildir. Temel anlamı: “Bir şeyi kendisinden beklenilen işi yapamayacak duruma getirmek”. Bunun dışında 17 anlamı daha vardır; tıp, askerlik ve tarım alanlarında da kullanılır. Argoda da kullanılır. 5 deyim ya da atasözünde geçer.
Bu özet, maddedeki tanımlardan otomatik derlenmiştir.
Anlamları
- 1.
Bir şeyi kendisinden beklenilen işi yapamayacak duruma getirmek.
- Bu iki radyo istasyonu birbirini bozuyor.
- 2.
Bir yerin, bir şeyin düzenini karıştırmak.
- 3.
tıp
Dokunmak, zarar vermek.
- 4.
Geçersiz, hükümsüz bir duruma getirmek; nakzetmek.
- Eğer nişanını bozduysa yazıklar olsun.— Memduh Şevket Esendal
- 5.
büyük miktardaki bir parayı, alt birimleriyle değiştirmek
- Dükkâncı parayı bozdu. Bana yirmibeş kuruş uzattı.— Ümit KAFTANCIOĞLU, Altın Ekin, 2022, 135, Dinozor Genç
- 6.
askerlik
bozguna uğratmak, mağlup etmek, yenmek.
- Düşman ordusunu bozmak.
- 7.
altını paraya çevirmek, bozdurmak.
- 8.
yabancı ülke parasını Türk parasına çevirmek
- 9.
tarım
bağ veya bostanın son ürününü toplamak
- Bostanı bozduk.
- 10.
argo
Bir kızın bekâretine zarar vermek.
- İlk kim becerdi acaba. Kopuğun biri alırım seni diye kandırmıştır allah bilir. Bir kere bozduktan sonra ne diye alsın.— Pınar KÜR, Asılacak Kadın, 1983, 32, Yazarlar ve Çevirmenler Yayın Üretim Kooperatifi
- 11.
Biçimini ve kullanılışını değiştirmek.
- Eskileri bozuyor; beni, çocuğu giydiriyor.— Ö. Seyfettin
- 12.
Altüst etmek, çıkmaza sokmak.
- Tam biraz rahat edeceğim, işimi bozuyorsun.— Sait Faik Abasıyanık
- 13.
(mecaz) bir kimseyi beklemediği bir davranış karşısında bırakarak veya sözünü yalana çıkararak küçük düşürmek, dumura uğramak
- Adamcağızı fena bozdunuz.
- 14.
(mecaz) aklını kaybedecek derecede bir şeye düşkün olmak
- Adamcağız politika ile bozmuş.
- 15.
(mecaz) kötü duruma getirmek.
- 16.
hukuk
Mahkeme itiraz yoluyla verilen kararı değiştirmek, yeniden yargılamanın önünü açmak.
- 17.
İslam
Oruç, abdest vb.ni geçersiz duruma getirmek.
- 18.
yazıyı silmek
- Ali yazar, Veli bozar.
Dil bilgisi notu
- bozmak, iki heceli (boz·mak) bir fiildir.
- Fiil kökü “boz-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: bozuyor, bozdu, bozacak, bozar.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 18 anlam, 5 deyim ve 10 birleşik ya da türemiş sözcük bulunur.
Fiil çekimi
Göster
| Kip / zaman | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | bozuyorum | bozuyorsun | bozuyor | bozuyoruz | bozuyorsunuz | bozuyorlar |
| Görülen geçmiş zaman | bozdum | bozdun | bozdu | bozduk | bozdunuz | bozdular |
| Öğrenilen geçmiş zaman | bozmuşum | bozmuşsun | bozmuş | bozmuşuz | bozmuşsunuz | bozmuşlar |
| Gelecek zaman | bozacağım | bozacaksın | bozacak | bozacağız | bozacaksınız | bozacaklar |
| Geniş zaman | bozarım | bozarsın | bozar | bozarız | bozarsınız | bozarlar |
| İstek kipi | bozayım | bozasın | boza | bozalım | bozasınız | bozalar |
| Şart kipi | bozsam | bozsan | bozsa | bozsak | bozsanız | bozsalar |
| Gereklilik kipi | bozmalıyım | bozmalısın | bozmalı | bozmalıyız | bozmalısınız | bozmalılar |
| Emir kipi | – | boz | bozsun | – | bozun | bozsunlar |
| Olumsuz görülen geçmiş | bozmadım | bozmadın | bozmadı | bozmadık | bozmadınız | bozmadılar |
Deyimler (5)
- huzuru bozmak
- nişanı bozmak
- parmak bozmak
- oruç bozmak
- yuvasını bozmak
Birleşik ve türemiş sözcükler (10)
yapboz, yazboz, abdestbozan, abdestbozan otu, alaybozan, arabozan, mayabozan, namazbozan, ordubozan, oyunbozan
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…