çekmek
fiilçek·mek
Kelimeyi anlamak için
çekmek, Türkçede bir fiildir. Temel anlamı: “bir şeyi tutup kendine veya başka bir yöne doğru yürütmek”. Bunun dışında 24 anlamı daha vardır; fotoğrafçılık alanlarında da kullanılır. 18 deyim ya da atasözünde geçer.
Bu özet, maddedeki tanımlardan otomatik derlenmiştir.
Anlamları
- 1.
bir şeyi tutup kendine veya başka bir yöne doğru yürütmek
- Adam cüzdanını çıkardı ve: - Bir senelik kirayı hazırlamıştım... diye bir zarf çekti.— Ahmet Hamdi TANPINAR, Huzur, 2022, 71, Dergâh Yayınları
- 2.
taşıtı bir yere bırakmak, koymak
- 3.
germek
- İpi çekmek kolay oldu.
- 4.
içine almak, emmek
- Dumanı ciğerlerime çekiyorum.— Mehmet EROĞLU, Yarım Kalan Yürüyüş, 2020, 115, İletişim Yayınları
- 5.
bir yerden başka bir yere taşımak
- Artık göçü çekiyoruz.— Ümit KAFTANCIOĞLU, Altın Ekin, 2022, 19, Dinozor Genç
- 6.
bir amaçla ortadan kaldırmak
- Piyasadaki parayı çekmek.
- 7.
üzerinde bulunan bir silahla saldırmak için davranmak
- Elindeki tabancayı tetiğine basmak için yeni çekivermiş gibiydi.— T. Buğra
- 8.
atmak, vurmak
- Dayak çekmek. Şut çekmek.
- 9.
bir kişiyi veya bir şeyi geri almak
- 10.
güç durumlara dayanmak, katlanmak
- Yalnız bende meçhul bir hastalık vardı. Sekiz yaşından beri çekiyordum.— P. Safa
- 11.
tartıda ağırlığı olmak
- Emekli Zabıt Kâtibi Hulusi Bey yüz okkadan fazla çeken bir adamdı.— Ahmet BÜKE, İzmir Postası'nın Adamları, 2004, 14, Kanat Yayınları
- 12.
döşemek
- Kabloları çekmek için yardıma ihtiyacımız var.
- 13.
herhangi bir engel kurmak
- Derenin kış yaz kurumayan suları böğürtlen fidanlarını yükseltmiş, iki tarafa yemiş dolu bir koyu çit çekmiş.— R. H. Karay
- 14.
şans denemek amacıyla hazırlanmış kâğıtlardan birini almak
- Birisi niyet çeksin de biz de bir lokma bir şey yiyelim diye bekleşiyorlar.— S. F. Abasıyanık
- 15.
imbik yardımı ile elde etmek
- İspirto çekmek. Gül yağı çekmek.
- 16.
çizgi durumunda uzatmak
- 17.
aynısını yazmak veya çizmek
- Yazıyı temize çekmek. Kopya çekmek.
- 18.
tedavi amacıyla şişe, vantuz, sülük vs.yi uygulamak
- Bardak çekmek.
- 19.
bir yerden bir şeyi yukarı doğru almak.
- Kepçeyle çinko taslara komposto çekiyordu.— Özgür ÇIRAK, Biz de Yarın Güleriz, 2024, 56, İletişim Yayınları
- 20.
fotoğrafçılık
Görüntüyü bir aletle özel bir nesne üzerine kaydetmek
- Fotoğraf çekmek. Film çekmek.
- 21.
taşıma gücü olmak
- Bu araba 500 kilodan fazla yük çekmez.
- 22.
öğütmek
- Kahve çekmek.
- 23.
protesto, poliçe, çek vb. düzenleyip yürürlüğe koymak
- 24.
hoşa gitmek, sarmak.
- Semtin sapa bir kahvesiydi. Fakat köy evlerinin müntehasında, deniz üstünde, tahtadan olması, ekseriya köye gezmeye gelenleri ve şair tabiatlıları buraya çektiği, bu nevi insanlar da bir kahveye beş kuruştan aşağı bırakmayan takımdan oldukları için geçinir giderdi— Sait Faik ABASIYANIK, Garson, Yeni Adam, 289, 11 Temmuz 1940
- 25.
kaçan ilmeği örmek
- Çorap çekmek.
Dil bilgisi notu
- çekmek, iki heceli (çek·mek) bir fiildir.
- Fiil kökü “çek-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: çekiyor, çekti, çekecek, çeker.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 25 anlam, 17 deyim ve 1 atasözü bulunur.
Fiil çekimi
Göster
| Kip / zaman | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | çekiyorum | çekiyorsun | çekiyor | çekiyoruz | çekiyorsunuz | çekiyorlar |
| Görülen geçmiş zaman | çektim | çektin | çekti | çektik | çektiniz | çektiler |
| Öğrenilen geçmiş zaman | çekmişim | çekmişsin | çekmiş | çekmişiz | çekmişsiniz | çekmişler |
| Gelecek zaman | çekeceğim | çekeceksin | çekecek | çekeceğiz | çekeceksiniz | çekecekler |
| Geniş zaman | çekerim | çekersin | çeker | çekeriz | çekersiniz | çekerler |
| İstek kipi | çekeyim | çekesin | çeke | çekelim | çekesiniz | çekeler |
| Şart kipi | çeksem | çeksen | çekse | çeksek | çekseniz | çekseler |
| Gereklilik kipi | çekmeliyim | çekmelisin | çekmeli | çekmeliyiz | çekmelisiniz | çekmeliler |
| Emir kipi | – | çek | çeksin | – | çekin | çeksinler |
| Olumsuz görülen geçmiş | çekmedim | çekmedin | çekmedi | çekmedik | çekmediniz | çekmediler |
Deyimler (17)
- acı çekmek
- akıntıya kürek çekmek
- arık çekmek
- babasına çekmek
- başı çekmek
- burun çekmek
- çek arabanı
- çile çekmek
- sorguya çekmek
- damarına çekmek
- dem çekmek
- dünyadan el etek çekmek
- fertiği çekmek
- hat çekmek
- ilgi çekmek
- kafayı çekmek
Tümünü göster (17)Daha az göster
Atasözleri (1)
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…