demek
bağlaç
Kelimeyi anlamak için
Asıl olarak "söylemek" anlamında bir fiildir: "Ne dedin?" Bir şeye ad vermek ve bir sözcüğün başka dildeki karşılığını belirtmek de buradan gelir: "buna kaşık derler". Cümle başında bağlaç gibi kullanıldığında "öyleyse, yani" ya da şaşkınlık anlamı katar: "Demek gidiyorsun." Söylenen söz genellikle doğrudan aktarılır.
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
öyle mi
- Muşmulaya döngel de derler.
- 2.
yani
- Rıza Efendi de belki bu yüzden yani perde niçin açılmıyor diye sinirleniyor.— Tarık Buğra
- 3.
inanılmayan, beklenmeyen durumlarda kullanılan pekiştirme veya şaşma sözü
- Küt dedi, düştü.
- 4.
fiil
söylemek, söz söylemek
- Eskilerin dediği gibi beşer, şaşar.— B. Felek
- 5.
fiil
ad vermek
- Muşmulaya döngel de derler.
- 6.
fiil
bir dilde karşılığı olmak
- Kamer "ay" demektir.
- 7.
fiil
herhangi bir ses çıkarmak
- Küt dedi, düştü.
- 8.
fiil
herhangi bir kanıya, yargıya varmak
- Bu işe herkes ne der— ?
- 9.
fiil
düşünmek
- 10.
fiil
oranlamak
- Güzellik desen onda, zenginlik desen onda.
- 11.
fiil
ummak
- Bundan sonra gelir mi dersin— ?
- 12.
fiil
erişmek
- Saat yedi dedi mi uyanırım.
- 13.
fiil
bir işe kalkışmak, yeltenmek
- Kımıldanayım deme, kurşunu yersin. Ağzını açayım deme, çok fena olursun.
- 14.
fiil
saymak, kabul etmek
- Yarım milyon dediğin nedir— ? - M. Ş. Esendal
- 15.
fiil
bir şey anlamına gelmek
- Eskilerin dediği gibi beşer, şaşar.— B. Felek
Dil bilgisi notu
- Fiil kökü “de-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: diyor, dedi, diyecek, der.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 15 anlam ve 7 deyim bulunur.
Fiil çekimi
Göster
| Kip / zaman | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | diyorum | diyorsun | diyor | diyoruz | diyorsunuz | diyorlar |
| Görülen geçmiş zaman | dedim | dedin | dedi | dedik | dediniz | dediler |
| Öğrenilen geçmiş zaman | demişim | demişsin | demiş | demişiz | demişsiniz | demişler |
| Gelecek zaman | diyeceğim | diyeceksin | diyecek | diyeceğiz | diyeceksiniz | diyecekler |
| Geniş zaman | derim | dersin | der | deriz | dersiniz | derler |
| İstek kipi | diyeyim | diyesin | diye | diyelim | diyesiniz | diyeler |
| Şart kipi | desem | desen | dese | desek | deseniz | deseler |
| Gereklilik kipi | demeliyim | demelisin | demeli | demeliyiz | demelisiniz | demeliler |
| Emir kipi | – | de | desin | – | deyin | desinler |
| Olumsuz görülen geçmiş | demedim | demedin | demedi | demedik | demediniz | demediler |
Deyimler (7)
- armutun sapı var, üzümün çöpü var demek
- iyiye iyi, kötüye kötü demek
- köprüyü geçinceye kadar ayıya dayı demek
- oh demek
- olmayacak duaya amin demek
- pes demek
- tavuğuna kışt demek
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…