devirmek
fiilde·vir·mek
Kelimeyi anlamak için
Devirmek, dik duran bir şeyi yana yatırıp düşürmektir: "bardağı devirmek". Mecazen bir hükümeti ya da yöneticiyi iktidardan indirmek anlamına gelir: "hükümeti devirmek". Bir kerede içip bitirmek ("kadehi devirmek"), bir kitabı baştan sona okumak ve bir yaşı geride bırakmak ("kırkı devirmek") da bu fiille anlatılır. Belirtme hâlinde nesne alır.
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
ayakta veya dik duran bir şeyi düşürmek, yatay duruma getirmek
- Ne ince boyunlu ilaç şişesini ne kırmızı kutuyu devirdiniz.— Nazım Hikmet
- 2.
(mecaz) bir yönetim organının veya başkanının yönetim gücünü zorla elinden almak
- Başkanı devirmek.
- 3.
(mecaz) hepsini kısa sürede içip bitirmek
- Birinci, ikinci ve üçüncü bardaklarını hep bu birlik konusuyla devirdiler.— Necati Cumalı
- 4.
(mecaz) bir yana eğmek
- Şapkasını yana devirdi.
- 5.
(mecaz) belli bir yaş dönemini geride bırakmak
- Şimdi orta yaşını çoktan devirmiş bir adam olarak öfkemde, kavgamda ve aşklarımda hâlâ içimi süpüren buğday rüzgârları taşıyorsam bunun müsebbibi sevgili dedemdir.— Ahmet BÜKE, İzmir Postası'nın Adamları, 2004, 88, Kanat Yayınları
- 6.
mecaz
Kitap, dergi gibi basılı eseri başından sonuna kadar okuyup bitirmek
- Ben de kolejde okumuşluğumdan, ta o zamandan beri tiyatroculuğu kafaya koyduğum için bu konuda birçok kitap, dergi devirdiğimden biliyordum bunu.— Pınar KÜR, Küçük Oyuncu, 2004, 5, Everest Yayınları
Dil bilgisi notu
- devirmek, üç heceli (de·vir·mek) bir fiildir.
- Fiil kökü “devir-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: deviriyor, devirdi, devirecek, devirir.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 6 anlam ve 2 deyim bulunur.
Köken
Eski Türkçe [alfabe isteniyor] (tevür-, “döndürmek, çevirmek, yuvarlamak”) fiilinden evrilmiştir. Bu fiil Eski Türkçe aynı anlama gelen tanıksız veya yeniden kurulmuş [alfabe isteniyor] (*tegir-) biçiminden evrilmiştir.
Fiil çekimi
Göster
| Kip / zaman | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | deviriyorum | deviriyorsun | deviriyor | deviriyoruz | deviriyorsunuz | deviriyorlar |
| Görülen geçmiş zaman | devirdim | devirdin | devirdi | devirdik | devirdiniz | devirdiler |
| Öğrenilen geçmiş zaman | devirmişim | devirmişsin | devirmiş | devirmişiz | devirmişsiniz | devirmişler |
| Gelecek zaman | devireceğim | devireceksin | devirecek | devireceğiz | devireceksiniz | devirecekler |
| Geniş zaman | deviririm | devirirsin | devirir | deviririz | devirirsiniz | devirirler |
| İstek kipi | devireyim | deviresin | devire | devirelim | deviresiniz | devireler |
| Şart kipi | devirsem | devirsen | devirse | devirsek | devirseniz | devirseler |
| Gereklilik kipi | devirmeliyim | devirmelisin | devirmeli | devirmeliyiz | devirmelisiniz | devirmeliler |
| Emir kipi | – | devir | devirsin | – | devirin | devirsinler |
| Olumsuz görülen geçmiş | devirmedim | devirmedin | devirmedi | devirmedik | devirmediniz | devirmediler |
Deyimler (2)
- çam devirmek
- dağları devirmek
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…