dil
isim/ˈdiɫ/
Kelimeyi anlamak için
Temel anlamı ağızdaki tat almaya ve ses çıkarmaya yarayan organdır. Bu organın konuşmadaki rolünden insanların anlaşma aracı olan dil anlamı doğar: "Türk dili". Bir mesleğe, döneme ya da yazara özgü anlatım biçimi de "dil"dir: "hukuk dili". Ayrıca bilgi almak için yakalanan esire de "dil" denir.
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
anatomi
ağız boşluğunda tatmaya, yutkunmaya, sesleri boğumlamaya yarayan etli, hareketli, uzun organ, tat alma organı
- 2.
dil bilimi
insanların düşündüklerini ve duyduklarını bildirmek için kelimelerle veya işaretlerle yaptıkları anlaşma
- Dilinden Anadolulu olduğu ancak belli oluyordu.— S. F. Abasıyanık
- 3.
belli hâllerde, mesleklere, konulara mahsus dil
- 4.
dil bilimi
çağa, gruba, yazara mahsus kelime hazinesi ve cümle bilgisi.
- 5.
düşünce, fikir ve duyguları bildirmeye yarayan herhangi bir anlatım aracı
- Tanpıar sözünü ettiğimiz yaşantıları anlatırken, üzerinde çok uğraşılmış duygusunu uyandıran, imgelerle süslü ve bundan ötürü gereğinden fazla yüklü, fazla şairane bir dil kullanıyor.— Berna MORAN, Bir Huzursuzluğun Romanı: Huzur, Birikim, 46-47, 1978-1979, 116
- 6.
askerlik
sorguya çekilmek için yakalanan esir
- 7.
coğrafya
kıstak.
- 8.
makaraların ve bastikaların içine yerleştirilmiş olan, üzerinden geçirilen halatı.
- 9.
müzik
bazı üflemeli çalgılarda titreşerek ses çıkaran ince metal yaprak.
- 10.
birçok aletin uzun, yassı ve çoğu hareketli bölümleri.
- Terazi dili çok keskin olmalı ki hassas ölçsün.
- 11.
(Adana ağzı) anahtar.
- 12.
ayakkabı bağlarının ayağı rahatsız etmemesini sağlayan ve bağ altına rastlayan saya parçası.
- 13.
istenilen yöne çevirmeye yarayan, çevresi oluklu, küçük döner tekerlek.
Dil bilgisi notu
- dil, tek heceli bir isimdir.
- Son hecesindeki ünlü ince olduğu için ince ünlülü ekler alır: diller.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 13 anlam, 77 deyim, 14 atasözü ve 111 birleşik ya da türemiş sözcük bulunur.
Köken
Osmanlı Türkçesi دیل sözcüğünden devralındı
Hâl ve iyelik çekimi
Göster
| Hâl | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| Yalın | dil | diller |
| Belirtme | dili | dilleri |
| Yönelme | dile | dillere |
| Bulunma | dilde | dillerde |
| Ayrılma | dilden | dillerden |
| İlgi | dilin | dillerin |
| Kişi | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| benim | dilim | dillerim |
| senin | dilin | dillerin |
| onun | dili | dilleri |
| bizim | dilimiz | dillerimiz |
| sizin | diliniz | dilleriniz |
| onların | dili | dilleri |
Deyimler (77)
- dil dökmek
- diller dökmek
- dil ağız vermemek
- dil bir karış
- dil çıkarmak
- dilden düşmez olmak
- dile düşmek
- dillere düşmek
- dile gelmek
- dile getirmek
- dile vermek
- dili döndüğü kadar
- dilinin döndüğü kadar
- dili açılmak
- dili ağırlaşmak
- dili alışmak
Tümünü göster (77)Daha az göster
- dili bir karış dışarı çıkmak
- dili bir karış dışarı çıkmak sarkmak
- dili bir karış olmak
- dili boğazına akmak
- dili çözülmek
- dili damağına yapışmak
- dili damağı kurumak
- dili dolaşmak
- dili dönmemek
- dili durmak
- dili durmamak
- dili kılıçtan keskin olmak
- dilim seni dilim dilim dileyim, başıma geleni senden bileyim
- dilinden düşürmemek
- dilden düşürmemek
- dilinden anlamak
- dilinden kurtulamamak
- dilinde tüy bitmek
- diline dolamak
- dile dolamak
- dile takmak
- diline düşmek
- diline kira istemek
- diline pelesenk etmek
- diline sağlam olmak
- diline sağlık
- diline virt etmek
- dilini bağlamak
- dilini ballamak
- dilini değdirmemek
- dilini kesmek
- dilini kesip oturmak
- dilini kısıp oturmak
- dilinin altında bir şey olmak
- dilinin altındaki baklayı çıkarmak
- dilinin cezasını çekmek
- dilinin belasını çekmek
- dilinin belasını bulmak
- dilinin ucuna gelmek
- dilinin ucunda
- dilinin ucuyla
- dilini tutamamak
- dilini tutmak
- dilini yutmak
- dilin kemiği yok
- dili olsa da söylese
- dili olsa da anlatsa
- dili pabuç kadar
- dili sürçmek
- dili tutulmak
- dili uzamak
- dili varmamak
- dili yanmak
- diliyle sokmak
- diliyle tutulmak
- diliyle yakalanmak
- dillerde dolaşmak
- dillerde gezmek
- dil tutmak
- dil almak
- dil uzatmak
Atasözleri (14)
- bıçak yarası onulur, dil yarası onulmaz
- dil yüreğin kepçesidir
- dilden gelen elden gelse her fukara padişah olur
- dilim seni dilim dilim dileyim, başıma geleni senden bileyim
- el elden kalmaz, dil dilden kalmaz
- el yarası onulur, dil yarası onulmaz
- tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır
- dile gelen ele gelir
- dili ensesinden çekilsin!
- dili kurusun!
- diline biber sürerim
- dilini eşek arısı soksun
- dilini kedi mi yedi?
- dilini fare mi yedi?
Birleşik ve türemiş sözcükler (111)
dil adası, dil akrabalığı, dilaltı, dil altı bezleri, dil atlası, dil avcısı, dil balığı, dilbasar, dil bilgisi, dil bilimi, dil birliği, dil cambazı, dil coğrafyası, dil dalaşı, dil ebesi, dil felsefesi, dil içi çeviri, dil kavgası, dil laboratuvarı, dil oğlanı, dilotu, dil öğrenimi, dil öğretimi, dil pelesengi, dilsever, dil sürçmesi, dil şakası, dil tutukluğu, dilden dile, dile kolay, dili bağlı, dili bozuk, dili tutuk, dili uzun, dili yatkın, dili zifir, dillere destan, ana dil, bitişken dil, bükümlü dil, diplomatik dil, doğal dil, edebî dil, gizli dil, Güneş Dil Teorisi, iltisaki dil, küçük dil, millî dil, ortak dil, ölçünlü dil, ölü dil, özel dil, resmî dil, sivri dil, standart dil, tatlı dil, tek heceli dil, ulusal dil, üst dil, yabancı dil, yapay dil, yapısal dil bilimi, yapma dil, alt katman dili, ana dili, anahtar dili, Ari dili, Azerbaycan dili, beden dili, çevirici dili, çeviri dili, çocuk dili, danadili, devlet dili, geyikdili, hâl dili, halk dili, ıslık dili, işaret dili, kayış dili, kaynanadili, kedidili, kıyı dili, kilit dili, konuşma dili, kuş dili, üst katman dili, öküzdili, sığırdili, vücut dili, yan katman dili, yazı dili, yazın dili, yılandili, akraba diller, Altay dilleri, Baltık dilleri, Bantu dilleri, Cermen dilleri, Çin-Tibet dilleri, Fin-Ugor dilleri, Hint-Avrupa dilleri, İskandinav dilleri, Latin dilleri, Romen dilleri, Sami dilleri, Ural-Altay dilleri, Ural dilleri, dilci, dilli, dilsiz
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…