dökmek
fiil
Kelimeyi anlamak için
Temel fikir, sıvı ya da tane hâlindeki bir şeyi bulunduğu kaptan dışarı akıtmak, boşaltmaktır: "suyu yere dökmek", "çöpü dökmek". Saçmak, serpmek ve üstündeki şeyleri düşürmek ("ağaç yapraklarını döktü") aynı fikrin uzantısıdır. Mecazda içindekini dışa vurmayı da anlatır: "içini dökmek", "gözyaşı dökmek". Kalıp: "bir şeyi bir yere dökmek".
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
sıvı ya da tane durumunda olan şeyleri bulundukları yerden, kaptan başka yere boşaltmak
- İhtiyar karısı pırıl pırıl kalaylı maşrapa ile ona su dökecek.— S. F. Abasıyanık
- 2.
belli bir yere boşaltmak
- Sigara tablasını dökmek.
- 3.
akıtmak, düşürmek
- Annem bunu sezdiği gün, babamın arkasından döktüğü yaşları unutacak kadar bedbaht olur.— Y. Z. Ortaç
- 4.
saçmak, serpmek
- Tavuklara yem döktü.
- 5.
salmak, bırakmak
- 6.
üstünde bulunan bir şeyi düşürmek
- Yapraklarını dökmüş iki söğüt ağacı...— S. F. Abasıyanık
- 7.
teninde kızamık, kızıl, suçiçeği hastalıklarında olduğu gibi kırmızı lekeler çıkmak
- 8.
maden, mum eriyiği veya çimento, alçı vb.ni kalıba akıtarak biçim vermek, döküm yapmak
- Heykel ilkin çamurdan yapılıyor, sonra kalıbını çıkarıp tunçtan dökecekler.— H. Taner
- 9.
sulu hamuru kızgın yağ veya tepsinin içine akıtarak pişirmek
- Lokma dökmek. Kadayıf dökmek.
- 10.
bir yere çokça bir şey yığmak, taşımak
- Sınıra asker dökmek.
- 11.
çok söylemek
- Dil dökmek.
- 12.
bir şeyi yok etmek için atmak
- Satılmayan hamsileri denize döktüler.
- 13.
-e bir işte veya bir konuyu ele alış biçiminde değişiklik yapmak
- Şimdi maşallah açılmaya başladım diye söylenirsin, işi ahbaplığa dökersin, olur gider.— R. N. Güntekin
- 14.
yakmak, tutuşturmak
- Sabah ve akşam kahvaltıları için mangal döktürürdü. Mangal yakmak denmezdi. Mangalı dök, tutuştur denirdi.— N. Neyzi
- 15.
kullanmak, harcamak, sarf etmek
- Dimağ ve beden cevherlerini döken çocukları hesaplı bir kalori ile beslemek lazımdı.— C. Uçuk
- 16.
çok sayıda öğrenciyi sınavda veya bir üst sınıfa geçirmede başarısız saymak
- Sınıfın yarısını döktüler.
- 17.
bol bol vermek, ödemek, sarf etmek
- Para dökmek.
- 18.
açığa vurmak, söylemek, ortaya koymak
- Acaba biraz anlatsan, derdini döksen olmaz mı— ?
- 19.
(mecaz) boca etmek
Dil bilgisi notu
- Sözlükte bu maddeye bağlı 19 anlam ve 7 deyim bulunur.
Deyimler (7)
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…