dolap
isimdo·lap
Kelimeyi anlamak için
Temel anlamı, bölmeleri ya da çekmeceleri olan, içine eşya konulan mobilyadır: "elbise dolabı". Dönme fikrinden su dolabı ve lunaparktaki dönme dolap anlamları gelir. Eski İstanbul'da bedestendeki dükkân ve orta oyununun dekoru da "dolap" diye anılır. Mecazda gizli düzen ve hile anlamı yaygındır: "bir dolap çevirmek".
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
genellikle tahtadan yapılmış, bölme veya çekmelerine eşya konulan kapaklı mobilya
- 2.
su dolabı.
- Fakat Selim Paşa'nın bostan kuyusundaki su çeken tahta dişli, köhne, gıcırtılı dolap değil. .— Halide Edip ADIVAR, Sinekli Bakkal, 2003, 300, Özgür Yayınları
- 3.
dönme dolap.
- 4.
işletme
İstanbul bedesteninde dükkân
- 5.
tiyatro
orta oyununda dükkân ya da ev olarak kullanılan dekor
- 6.
(mecaz) düzen.
- Kendisinden önce mahpushanede dönen dolapları kulak verip ciddiyetle dinlememişti.— Kerim Korcan
- 7.
(mecaz) hile.
- 8.
Yumuşaması ve parlaması amacıyla içinde talaş, kaolin, alçı vb. ile birlikte derinin döndürüldüğü, çapı 1, 2 veya 3 metre olabilen, silindir biçiminde ağaç fıçı.
- 9.
Kenevirden ip bükmeye yarayan alet.
Dil bilgisi notu
- dolap, iki heceli (do·lap) bir isimdir.
- Farsça kökenli bir kelimedir.
- Ünlüyle başlayan bir ek aldığında sondaki “p” ünsüzü “b” olur: dolabı, dolaba.
- Son hecesindeki ünlü kalın olduğu için kalın ünlülü ekler alır: dolaplar.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 9 anlam ve 5 deyim bulunur.
Köken
Osmanlı Türkçesi طولاب (dolab) sözcüğünden devralındı. Bu da Farsça دولاب (dolāb, “su çarkı, dolap”) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Farsça دول (dōl, “kova, çark; Kova burcu”) ve آب (āb, “su”) sözcüklerinin bileşiğidir.
Hâl ve iyelik çekimi
Göster
| Hâl | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| Yalın | dolap | dolaplar |
| Belirtme | dolabı | dolapları |
| Yönelme | dolaba | dolaplara |
| Bulunma | dolapta | dolaplarda |
| Ayrılma | dolaptan | dolaplardan |
| İlgi | dolabın | dolapların |
| Kişi | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| benim | dolabım | dolaplarım |
| senin | dolabın | dolapların |
| onun | dolabı | dolapları |
| bizim | dolabımız | dolaplarımız |
| sizin | dolabınız | dolaplarınız |
| onların | dolabı | dolapları |
Deyimler (5)
- dolaba girmek
- dolaba gelmek
- dolabı bozulmak
- dolap çevirmek
- dolap döndürmek
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…