dolaşmak
fiil
Kelimeyi anlamak için
Temel fikir, bir yerde düz gitmeyip çevresini dolanarak gezmektir: "şehri dolaşmak", "parkta dolaşmak". Yolu uzatmak, başka yönden dönüp gelmek ve suyun akması da bu dolanma fikrinden çıkar. İp, saç gibi şeylerin birbirine karışması da "dolaşmak"tır: "ipler dolaştı". Mecazda sözün ya da hastalığın yayılmasını anlatır.
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
gezmek, gezinmek
- Büsbütün gece kapanmadan şehri biraz dolaşmak istedik.— H. S. Tanrıöver
- 2.
doğru gitmeyip yolu uzatmak
- Bu yoldan giderseniz çok dolaşırsınız.
- 3.
dönüp başka bir yönden gelmek
- Dolaş da arka kapıdan gel.
- 4.
akmak
- Damarlarında aynı kan dolaşıyor.
- 5.
saç, iplik vb. şeyler birbirine karışarak güç çözülür duruma gelmek
- Saçları taranmamaktan dolaşmış.
- 6.
bir yeri belli bir amaçla gezmek
- Müzeleri dolaşmak.
- 7.
denetlemek amacıyla bir yeri gezmek
- 8.
nefes, el bir şey üzerinde hafifçe hareket etmek
- 9.
müzik
gezinmek
- 10.
çok kimse tarafından söylenmek
- 11.
belirmek
- Başında dolaşan bir tehlikeden bahsediyorum.— Y. K. Karaosmanoğlu
Dil bilgisi notu
- Fiil kökü “dolaş-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: dolaşıyor, dolaştı, dolaşacak, dolaşır.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 11 anlam, 7 deyim ve 1 atasözü bulunur.
Köken
Osmanlı Türkçesi [alfabe isteniyor] (dolaşmak) sözcüğünden devralındı. Morfolojik olarak: dolamak + -ş.
Fiil çekimi
Göster
| Kip / zaman | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | dolaşıyorum | dolaşıyorsun | dolaşıyor | dolaşıyoruz | dolaşıyorsunuz | dolaşıyorlar |
| Görülen geçmiş zaman | dolaştım | dolaştın | dolaştı | dolaştık | dolaştınız | dolaştılar |
| Öğrenilen geçmiş zaman | dolaşmışım | dolaşmışsın | dolaşmış | dolaşmışız | dolaşmışsınız | dolaşmışlar |
| Gelecek zaman | dolaşacağım | dolaşacaksın | dolaşacak | dolaşacağız | dolaşacaksınız | dolaşacaklar |
| Geniş zaman | dolaşırım | dolaşırsın | dolaşır | dolaşırız | dolaşırsınız | dolaşırlar |
| İstek kipi | dolaşayım | dolaşasın | dolaşa | dolaşalım | dolaşasınız | dolaşalar |
| Şart kipi | dolaşsam | dolaşsan | dolaşsa | dolaşsak | dolaşsanız | dolaşsalar |
| Gereklilik kipi | dolaşmalıyım | dolaşmalısın | dolaşmalı | dolaşmalıyız | dolaşmalısınız | dolaşmalılar |
| Emir kipi | – | dolaş | dolaşsın | – | dolaşın | dolaşsınlar |
| Olumsuz görülen geçmiş | dolaşmadım | dolaşmadın | dolaşmadı | dolaşmadık | dolaşmadınız | dolaşmadılar |
Deyimler (7)
- ayağı yanmış it gibi dolaşmak
- ayakları birbirine dolaşmak
- dili dolaşmak
- eli ayağı dolaşmak
- ev ev dolaşmak
- tabanı yanmış it gibi dolaşmak
- yükseklerde dolaşmak
Atasözleri (1)
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…