İçeriğe geç
2Wsözlük

dönmek

fiildön·mek/dønˈmec/

+ Anlam öner

Kelimeyi anlamak için

Temel fikir, kendi ekseni ya da bir şeyin çevresinde dairesel hareket etmektir: "tekerlek dönüyor". Bu hareket, geri gelmeyi ("eve dönmek"), bir yöne yönelmeyi ya da yoldan sapmayı ("sağa dönmek") anlatır. Bir şeye benzemek, dönüşmek de "dönmek"tir: "buz gibi döndü". Okulda sınıfta kalmak da halk ağzında bu fiille söylenir.

Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.

Anlamları

  1. 1.

    kendi çevresinde ya da başka bir şeyin etrafında hareket etmek

    • İçeride anahtarın acı bir gıcırtıyla döndüğünü duydum.— Yusuf Ziya Ortaç
  2. 2.

    geri gelmek, geri gitmek

    • Bu düşünceden kurtulmak için tekrar hastabakıcı meselesine döndü.— Ahmet Hamdi TANPINAR, Huzur, 2022, 12, Dergâh Yayınları
  3. 3.

    yönelmek

    • Babam birdenbire bana döndü.— Sait Faik Abasıyanık
  4. 4.

    sapmak

    • Gülümseyerek bir köşeyi döndü.— Peyami Safa
  5. 5.

    bir şeyi andıracak duruma girmek, benzemek

    • Biz kahveden çıkarken kar tipiye dönüyordu.— Semih ÖZTÜRK, Önce Dağlar Kar Tutacak, 2018, 29, Varlık Yayınları
  6. 6.

    sınıfta kalmak

    • Çocuk çalışmazsa bu yıl döner.
  7. 7.

    durumdan duruma geçmek, değişmek, olduğundan daha değişik bir durum almak, benzemek

    • Erkekler tekaüt olunca çocuğa dönüyorlar.— Reşat Nuri Güntekin
  8. 8.

    belirli bir yerde dolaşmak

  9. 9.

    kendini bir yandan bir yana çevirmek

    • Yatağında sabaha kadar dönüp durdu.
  10. 10.

    yöneltilmek, düzene koyulmak, çekip çevrilmek

    • "Her kadehin vergisini verirsem burası döner mi sanıyorsun?" dedi, üstünden zamanın rüzgârı geçmiş bomboş restoranı işaret ederek.— Ayfer Tunç, Âşıklar Delidir ya da Yazı Tura, 2018, 231, Can Sanat Yayınları
  11. 11.

    söz konusu etmek, hatırlamak

    • Biz yine onun gençliğine, lise öğretmeni olduğu zamana dönelim.— Haldun Taner
  12. 12.

    bırakılan bir konu veya işe başlamak

  13. 13.

    (mecaz) hileyle, gizlice yapılmak

    • Burada bir şeyler oluyor, bir şeyler dönüyor ama anlayamıyorum.— Refik Halit Karay
  14. 14.

    din

    inanç, din veya düşüncesini değiştirmek

    • Annesinin İtalyan Yahudisiyken döndüğünü söylemişti.— Ömer Seyfettin

Dil bilgisi notu

  • dönmek, iki heceli (dön·mek) bir fiildir.
  • Fiil kökü “dön-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: dönüyor, döndü, dönecek, döner.
  • Sözlükte bu maddeye bağlı 14 anlam, 7 deyim ve 4 atasözü bulunur.

Fiil çekimi

Göster
Fiil çekimi
Kip / zamanbensenobizsizonlar
Şimdiki zamandönüyorumdönüyorsundönüyordönüyoruzdönüyorsunuzdönüyorlar
Görülen geçmiş zamandöndümdöndündöndüdöndükdöndünüzdöndüler
Öğrenilen geçmiş zamandönmüşümdönmüşsündönmüşdönmüşüzdönmüşsünüzdönmüşler
Gelecek zamandöneceğimdöneceksindönecekdöneceğizdöneceksinizdönecekler
Geniş zamandönerimdönersindönerdönerizdönersinizdönerler
İstek kipidöneyimdönesindönedönelimdönesinizdöneler
Şart kipidönsemdönsendönsedönsekdönsenizdönseler
Gereklilik kipidönmeliyimdönmelisindönmelidönmeliyizdönmelisinizdönmeliler
Emir kipi–döndönsün–dönündönsünler
Olumsuz görülen geçmişdönmedimdönmedindönmedidönmedikdönmedinizdönmediler

Deyimler (7)

Atasözleri (4)

Topluluk yorumları

Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.

Yorumlar yükleniyor…