durmak
fiildur·mak
Kelimeyi anlamak için
Temel fikir, hareketsiz kalmaktır: "otobüs durdu". Bir makinenin işlememesi, yağmurun dinmesi de buradan gelir. Bir yerde bir süre oyalanmak ya da sadece var olup sürmek de "durmak"tır: "kitap rafta duruyor". Fiillerle birleşince sürekliliği bildirir: "bakıp duruyor". Yer "-de" ile belirtilir.
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
hareketsiz durumda olmak
- Motorlu su taşıtlarından biri de kanal rıhtımının tam bizim önümüze düşen bir noktasında demir atmış duruyordu.— Y. K. Karaosmanoğlu
- 2.
işlemez olmak, çalışmamak
- Bileğimdeki saat durmuş.— A. Gündüz
- 3.
bir yerde bir süre oyalanmak, eğlenmek, eğleşmek, tevakkuf etmek
- Yolda nerede çeşme gördümse durdum, elimi yüzümü yıkadım, su içtim.— N. Cumalı
- 4.
dinmek, kesilmek
- Yağmur durdu.
- 5.
varlığını sürdürmek
- Türklerin yüzlerce yıl önceki kitabeleri hâlâ duruyor.
- 6.
var olmak
- Bu kadar dersim dururken sinemaya nasıl gideyim— ?
- 7.
beklemek, dikilmek
- Oturacak değil, ayakta duracak yer yok.— R. N. Güntekin
- 8.
birisinin malı olarak bulunmak veya o malla ilişkisi olmak
- Yazlık eviniz hâlâ duruyor mu— ?
- 9.
kalmak
- Artık çok durmamış, yanındaki hanımla birlikte balodan çıkmış.— M. Yesari
- 10.
bir yerde olmak veya bulunmak
- Aspirin getirmeyeceğini adı gibi biliyordu çünkü çekmecesinde dokunulmamış bir kutu duruyordu.— T. Buğra
- 11.
belli bir durumda, bir görevde bulunmak
- Her gelişimde ben de maçları seyreder, kaleci dururdum.— H. Taner
- 12.
ara vermek
- 13.
yaşamak
- Anneannen duruyor mu— ?
- Sabahtan beri hiç durmadım.
- 14.
Ağacın meyve veya çiçek vermeye başlaması.
- Bahar buralara bütün kentlerden evvel gelir. Yağmur bereketini esirgemez, toprak suya doyar, portakal ağaçları çiçeğe durur.— Cabir ÖZYILDIZ, Dünyanın Bütün Karıncaları, 2025, 58, Vacilando Kitap
Dil bilgisi notu
- durmak, iki heceli (dur·mak) bir fiildir.
- Fiil kökü “dur-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: duruyor, durdu, duracak, durur.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 14 anlam ve 4 deyim bulunur.
Fiil çekimi
Göster
| Kip / zaman | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | duruyorum | duruyorsun | duruyor | duruyoruz | duruyorsunuz | duruyorlar |
| Görülen geçmiş zaman | durdum | durdun | durdu | durduk | durdunuz | durdular |
| Öğrenilen geçmiş zaman | durmuşum | durmuşsun | durmuş | durmuşuz | durmuşsunuz | durmuşlar |
| Gelecek zaman | duracağım | duracaksın | duracak | duracağız | duracaksınız | duracaklar |
| Geniş zaman | dururum | durursun | durur | dururuz | durursunuz | dururlar |
| İstek kipi | durayım | durasın | dura | duralım | durasınız | duralar |
| Şart kipi | dursam | dursan | dursa | dursak | dursanız | dursalar |
| Gereklilik kipi | durmalıyım | durmalısın | durmalı | durmalıyız | durmalısınız | durmalılar |
| Emir kipi | – | dur | dursun | – | durun | dursunlar |
| Olumsuz görülen geçmiş | durmadım | durmadın | durmadı | durmadık | durmadınız | durmadılar |
Deyimler (4)
- dolap beygiri gibi dönüp durmak
- selam durmak
- sürtüp durmak
- üstünde durmak
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…