etmek
fiilet·mek/et.ˈmec/
Kelimeyi anlamak için
En çok adlarla birleşerek eylem kuran yardımcı fiillerden biridir: "yardım etmek", "dans etmek". Tek başına kullanıldığında bir şeyin değerini ya da toplamını bildirir: "bu saat yüz lira eder", "iki iki daha dört eder". "İyi, kötü" gibi sözlerle bir davranışı anlatır: "bana iyilik etti". Halk dilinde "demek" ve "birini bir şeyden etmek", yani mahrum bırakmak anlamları da vardır.
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
birini bir şeyden mahrum bırakmak
- Çocuğu ebeveyninden ettiler.
- 2.
bulmak, erişmek
- Hemşerileri gelir, kemençe gibi bir çalgıyla sabahı ederlerdi.— R. H. Karay
- 3.
demek, söylemek
- Emrah eder düştüm dile. Bülbül figan eder güle.— Erzurumlu Emrah
- 4.
eşit değer kazanmak
- İki iki daha dört eder.
- 5.
herhangi bir kıymette olmak
- Kira dâhil olduğu hâlde aylık masrafımız tam beş lira ediyordu.— Ö. Seyfettin
- 6.
iyi, kötü zarflarıyla birlikte davranmak
- Ne kadar iyi ettiniz de geldiniz!
- 7.
kötülükte bulunmak
- Ah iki bardak süt, sen bana neler ettin?— S. F. Abasıyanık
- 8.
küçük veya büyük abdestini yapmak
- Çocuk altına etti.
- 9.
yapmak
- Şemsi, sıra düştükçe emlâk komisyonculuğu ediyordu.— H. Taner
Dil bilgisi notu
- etmek, iki heceli (et·mek) bir fiildir.
- Fiil kökü “et-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: ediyor, etti, edecek, eder.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 9 anlam, 8 deyim ve 8 birleşik ya da türemiş sözcük bulunur.
Köken
Osmanlı Türkçesi ایتمك (etmek) sözcüğünden devralındı.
Fiil çekimi
Göster
| Kip / zaman | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | ediyorum | ediyorsun | ediyor | ediyoruz | ediyorsunuz | ediyorlar |
| Görülen geçmiş zaman | ettim | ettin | etti | ettik | ettiniz | ettiler |
| Öğrenilen geçmiş zaman | etmişim | etmişsin | etmiş | etmişiz | etmişsiniz | etmişler |
| Gelecek zaman | edeceğim | edeceksin | edecek | edeceğiz | edeceksiniz | edecekler |
| Geniş zaman | ederim | edersin | eder | ederiz | edersiniz | ederler |
| İstek kipi | edeyim | edesin | ede | edelim | edesiniz | edeler |
| Şart kipi | etsem | etsen | etse | etsek | etseniz | etseler |
| Gereklilik kipi | etmeliyim | etmelisin | etmeli | etmeliyiz | etmelisiniz | etmeliler |
| Emir kipi | – | et | etsin | – | edin | etsinler |
| Olumsuz görülen geçmiş | etmedim | etmedin | etmedi | etmedik | etmediniz | etmediler |
Deyimler (8)
- ben ettim sen eyleme
- camadanı fora etmek
- ceffel kalem etmek
- çangıl çungul etmek
- çekişe çekişe pazarlık etmek
- etme eyleme
- etme eyleme dünyası
- gününü gün etmek
Birleşik ve türemiş sözcükler (8)
edilgen, etken, etmen, edebilmek, edilmek, edivermek, etmekçi, ettirmek
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…