geçmek

fiilgeç·mek

Kelimeyi anlamak için

Temel fikir, bir noktadan öbür tarafa doğru hareket edip bir yeri ya da sınırı aşmaktır: "karşıya geçmek", "tünelden geçmek". Yol ya da nehir bir yerden "geçer"; zaman "geçer", ömür geçer. Okulda başarıyla bir üst aşamaya ulaşmak da "sınıfı geçmek" diye söylenir. "Bir yere geçmek", "bir yerden geçmek" ve "bir şeyi geçmek" kalıplarıyla kullanılır.

Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.

1.
Bir yerden başka bir yere gitmek.
- Geceleri Taşhan'ın odalarını dolduran milletvekilleri, gündüzleri karşıdaki kiremitleri kırık dökük Meclis binasına geçerlerdi.— Şener METE, Dünün Ankara'sı, Türk Dili, 890, 2026, 68
2.
Bir yandan girip diğer yandan çıkmak.
3.
Yolun, aracın veya akarsuyun bir yerin yakınından veya içinden gitmesi.
4.
Bir duruma uğramak, konu olmak.
5.
Okulda, sınavda başarı göstermek.
6.
Ömür yaşamak.
7.
Bir şeyi bundan böyle yapma durumunda olmamak.
8.
Olmak, vuku bulmak, cereyan etmek.
9.
Bulaşmak, sirayet etmek.
- Eliyle yüzümü okşadı. Sigara kokusu geçti derime.— Ahmet BÜKE, Kumrunun Gördüğü, 2010, 52, Can Sanat Yayınları
10.
Herhangi bir durumun, soya çekim yoluyla birinde görünmesi.
11.
Bulunduğu yeri veya konumu değiştirmek.
- Alttaki yatakta kimse yok. Ayakkabılarını bulup geçiriyorsun ayağına, sessizce iki yatak öteye geçiyorsun.— Erdal Öz, Yaralısın, 1983, 23, Can Sanat Yayınları
12.
Bir yeri aşmak, öbür yana ulaşmak.
13.
Yerini bırakıp başka yer almak.
14.
Bir konu üzerinde veya bir yerde çalışmış olmak.
15.
Etki yapmak; işlemek.
16.
Görev almak.
17.
Kalmak, devrolmak.
18.
Geride bırakmak; aşmak.
19.
Tükenmek, bitmek; sona ermek.
20.
Üstünlük sağlamak.
21.
Söylemeden veya bitirmeden atlamak.
- Onun için teklifinin arkasından, tıpkı bir lüks seyahat vagonundan sonra hemen bir marşandizin gelmesi gibi, şaşırtıcı bir çabuklukla işe geçti: Kontratlar hazır, mağazanın da deponun da...— Ahmet Hamdi TANPINAR, Huzur, 2022, 70, Dergâh Yayınları
22.
Zamanı aşmak, geride bırakmak.
- otuz sekiz ay dile kolay kardeşim/gün dediğin nedir geçer dersin geçmedi— Attilâ İLHAN, Duvar, 1959, Dost Yayınları
23.
Zamanın işlemesi, tükenmesi.
- Böyle sokağa bakarız, hiçbir şey geçmezse de vakit geçer. Bu da bak, önemlidir. Çünkü vakit geçerse her şey geçer.— Orhan PAMUK, Bu Kahvede Oturuyorum, Öküz, 24, 1996, 2
24.
Bir müzik parçasını meşk ederek öğrenmek, çalmak veya söylemek.
25.
Birinden meşk etmek.

Dil bilgisi notu

geçmek, iki heceli (geç·mek) bir fiildir.
Fiil kökü “geç-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: geçiyor, geçti, geçecek, geçer.
Sözlükte bu maddeye bağlı 25 anlam, 1 deyim, 5 atasözü ve 9 birleşik ya da türemiş sözcük bulunur.

Fiil çekimi

Göster

Fiil çekimi
Kip / zaman	ben	sen	o	biz	siz	onlar
Şimdiki zaman	geçiyorum	geçiyorsun	geçiyor	geçiyoruz	geçiyorsunuz	geçiyorlar
Görülen geçmiş zaman	geçtim	geçtin	geçti	geçtik	geçtiniz	geçtiler
Öğrenilen geçmiş zaman	geçmişim	geçmişsin	geçmiş	geçmişiz	geçmişsiniz	geçmişler
Gelecek zaman	geçeceğim	geçeceksin	geçecek	geçeceğiz	geçeceksiniz	geçecekler
Geniş zaman	geçerim	geçersin	geçer	geçeriz	geçersiniz	geçerler
İstek kipi	geçeyim	geçesin	geçe	geçelim	geçesiniz	geçeler
Şart kipi	geçsem	geçsen	geçse	geçsek	geçseniz	geçseler
Gereklilik kipi	geçmeliyim	geçmelisin	geçmeli	geçmeliyiz	geçmelisiniz	geçmeliler
Emir kipi	–	geç	geçsin	–	geçin	geçsinler
Olumsuz görülen geçmiş	geçmedim	geçmedin	geçmedi	geçmedik	geçmediniz	geçmediler

Deyimler (1)

geçtiği yoldan geçmek

Atasözleri (5)

geç!
geç efendim!
geçiniz
geçme namert köprüsünden, ko aparsın su seni
geçti Bor'un pazarı,sür eşeğini Niğde'ye

Birleşik ve türemiş sözcükler (9)

geçgeç, gelgeç, yeregeçen, yolgeçen hanı, genelgeçer, çok geçmeden, ödegeç, serdengeçti, vazgeçmek

Topluluk yorumları

Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.

Yorumlar yükleniyor…