İçeriğe geç
2Wsözlük

işlemek

fiiliş·le·mek/ɪʃlɛmɛk/

+ Anlam öner

Kelimeyi anlamak için

Temel fikir, bir şeye emek verip onu daha işe yarar ya da güzel hâle getirmektir: "toprağı işlemek", "deri işlemek". İnce süslemeler, nakış yapmak da "işlemek"tir. Bir şeyin içine sızıp etkilemesini anlatır: "soğuk iliklerime işledi". Bir makinenin çalışması ya da bir işin iyi gitmesi de bu fiille söylenir; ayrıca "suç işlemek" kalıbı yaygındır.

Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.

Anlamları

  1. 1.

    Bir şeye emek vererek onu daha elverişli bir duruma getirmek.

  2. 2.

    İnce ve süslü şeyler yapmak; nakışlamak

    • Sevip okşadığı kıyafetlerin bir birini bir ötekini giydirdi bana. Aşınmış rujlarla kalemler dizdi önüne, yüzümü ince ince işledi.— Elif Nur AYBAŞ, Çocukluk Ormanına Altı Olta, 2021, 27, Varlık Yayınları
  3. 3.

    İçine girmek, etkilemek; nüfuz etmek

    • İs duvarların içine nasıl işlemişse, ne kadar badanalansa da kusuyor, büyük koyu renkli dalgalar var duvarlarda, insana hasta ciğerleri hatırlatıyor.— Ayfer Tunç, Dünya Ağrısı, 2014, 113, Can Sanat Yayınları
  4. 4.

    nakşetmek

    • Al bayrağa narin eller işliyor zafer. Uzaklarda yaralanır kahraman nefer.— E. B. Koryürek
  5. 5.

    ticaret

    İyi çalışmak, müşterisi bol olmak.

    • Rabia Hanım para sıkıntısı çekecek mi? -Dükkân işliyor. Belki çekmez.— Halide Edip Adıvar
  6. 6.

    Durağan durumdan hareketli duruma geçmek; çalışmak

  7. 7.

    Herhangi bir konuyu ele alarak incelemek, öğretmek.

  8. 8.

    Düşüncelerini herhangi birine etki yaparak benimsetmek.

    • Ali Rıza Bey bu ilk çocuğu ile, bir çiçek meraklısı, bahçesiyle oynar gibi oynamış, onu ancak kendi hayalinde yaşayan mükemmel insan maddelerine göre işlemişti.— R. N. Güntekin
  9. 9.

    Bir yerden girip çıkmak.

    • Lütfügiller büyücek bahçelerinin ana yola açılan kapısından işlerlerdi.— Sait Faik Abasıyanık
  10. 10.

    tıp

    Çıbanın olgunlaşma yolunda olması.

  11. 11.

    tıp

    Yaranın kapanması.

  12. 12.

    Gidip gelmek.

    • Şimdi otomobillerin, otobüslerin işledikleri asfalt caddeden bir zamanlar ne kervan ne insan geçerdi.— Sermet Muhtar Alus
  13. 13.

    Hesapları, kayıtları düzenli olarak tutmak veya gereken yere aktarmak.

    • Tayın çizelgelerini düzenliyorum, ambar defterini işliyorum.— Erhan Bener
  14. 14.

    Herhangi bir ürünü satışa sunulmadan önce birtakım işlemlerden geçirmek.

Dil bilgisi notu

  • işlemek, üç heceli (iş·le·mek) bir fiildir.
  • Fiil kökü “işle-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: işliyor, işledi, işleyecek, işler.
  • Sözlükte bu maddeye bağlı 14 anlam, 32 deyim ve 1 atasözü bulunur.

Köken

Eski Türkçe iş kökünden türemiştir

Fiil çekimi

Göster
Fiil çekimi
Kip / zamanbensenobizsizonlar
Şimdiki zamanişliyorumişliyorsunişliyorişliyoruzişliyorsunuzişliyorlar
Görülen geçmiş zamanişledimişledinişlediişledikişledinizişlediler
Öğrenilen geçmiş zamanişlemişimişlemişsinişlemişişlemişizişlemişsinizişlemişler
Gelecek zamanişleyeceğimişleyeceksinişleyecekişleyeceğizişleyeceksinizişleyecekler
Geniş zamanişlerimişlersinişlerişlerizişlersinizişlerler
İstek kipiişleyeyimişleyesinişleyeişleyelimişleyesinizişleyeler
Şart kipiişlesemişlesenişleseişlesekişlesenizişleseler
Gereklilik kipiişlemeliyimişlemelisinişlemeliişlemeliyizişlemelisinizişlemeliler
Emir kipi–işleişlesin–işleyinişlesinler
Olumsuz görülen geçmişişlemedimişlemedinişlemediişlemedikişlemedinizişlemediler

Deyimler (32)

Tümünü göster (32)
  • içine işlemek
  • kanunun suç saydığı fiilleri işlemek
  • kapıdan işlemek
  • konuyu işlemek
  • listeye işlemek
  • mekanizma işliyor
  • metni işlemek
  • nakış gibi işlemek
  • nakış işlemek
  • oya işlemek
  • sevap işlemek
  • sim işlemek
  • sistem işliyor
  • suç işlemek
  • süreç işliyor
  • toprağı işlemek

Atasözleri (1)

Topluluk yorumları

Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.

Yorumlar yükleniyor…