kaldırmak
fiilkal·dır·mak
Kelimeyi anlamak için
"Kalkmak"ın ettirgenidir; temel fikir bir şeyi yerinden alıp yukarıya ya da başka bir yere götürmektir: "elini kaldırmak", "masadaki tabakları kaldırmak". Ürünü toplamak, ağır bir yükü taşıyabilmek de buradan gelir. Mecazda bir kuralı ya da kurumu yürürlükten çıkarmayı anlatır: "cezayı kaldırmak". Belirtme durumundaki nesneyle kullanılır.
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
bulunduğu yerden almak
- Gülüşümü duyan bekçiler beni banktan kaldırdılar.— Mehmet EROĞLU, Yarım Kalan Yürüyüş, 2020, 29, İletişim Yayınları
- 2.
yukarı doğru hareket ettirmek
- Küreği aldım, kazmaya başladım. Sargis'in kaplayacağı yeri kestirmeye çalışarak, düzlüğün ne sert ne de yumuşak yüzünü acele etmeden kaldırıp toprağı genişleyeceği hiza boyunca deştim.— Batuhan AŞIKTOPRAK, Kurdun Postu, 2019, 64, Varlık Yayınları
- 3.
yükseltmek
- Duvarı bir metre daha kaldırmalı.
- 4.
ürün toplamak, taşımak
- İki tarla ötede Çetecioğlu Mustafa, bu yıl mahsulünü kaldırdığı tarlayı nadas etmekle uğraşıyordu.— N. Nâzım
- 5.
çekmek, taşımak
- Bu araba bu yükü kaldırmaz.
- 6.
bir kuruluşun çalışmasına son vermek, feshetmek, lağvetmek
- Meclis ... olağanüstü hâli kaldırabilir.— Anayasa
- 7.
hastayı hastaneye götürmek
- Yarasının dikişleri koptu dün öğleden sonra, Fransız Hastanesine kaldırdılar.— A. Gündüz
- 8.
tören yaparak ölüyü gömmek
- 9.
toplamak
- Anası, kardeşi ile hep beraber sofrayı kaldırdılar.— N. Cumalı
- 10.
alıp başka yere götürmek.
- 1943 yılı sonlarında Belediye Ragıpbey evini satın alarak hastahaneyi buraya kaldırdı ve şifa yurdu olması gerektiği halde bir ölüm döşeği olan ışıksız, nemli yapılardan kurtuldu.— Ekmel İZDEM, Dünkü - Bugünkü Akhisar, 1944, 73, Ülkü Basımevi
- 11.
uyandırmak
- Bir gece yanında mihman olduğum. Sabah oldu deyi kaldırdın beni.— Halk türküsü
- 12.
piyasadan çekmek
- İstifçilerin piyasadan kaldırdığı mallar.
- 13.
elin ulaşamayacağı yere koymak, saklamak
- Vazoyu ortadan kaldıralım, çocuğun eline geçmesin.
- 14.
kaçırmak
- Yakın köyden kaldırdığı bir yosmayı sarhoş etmekle meşguldü.— S. F. Abasıyanık
- 15.
iyi etmek, iyileştirmek
- Bu ilaç onu yataktan kaldırdı.
- 16.
bir şeyden çokça satın almak
- 17.
tayin etmek, atamak
- Günün birinde bu müdürü başka, daha önemli bir yere kaldırdılar, buraya da bir başka müdür getirdiler.— M. Ş. Esendal
- 18.
yok etmek, ortadan silmek
- Yeryüzünden hayali kaldırın, dünya bir taş ve toprak yığınından ibaret kalır.— O. S. Orhon
- 19.
uygun gelmek, yakışmak
- Bu kumaş fazla süs kaldırmaz.
- 20.
çalmak, aşırmak
Dil bilgisi notu
- kaldırmak, üç heceli (kal·dır·mak) bir fiildir.
- Fiil kökü “kaldır-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: kaldırıyor, kaldırdı, kaldıracak, kaldırır.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 20 anlam ve 5 deyim bulunur.
Köken
Eski Türkçe Orta Türkçe [alfabe isteniyor] (kaldurmak, “kaldırmak”) fiilinden evrilmiştir. Bu fiil Eski Türkçe [alfabe isteniyor] (kalımak, “kalkmak, sıçramak”) fiilinden Türkiye Türkçesi +tUr- ekiyle türetilmiştir.
Fiil çekimi
Göster
| Kip / zaman | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | kaldırıyorum | kaldırıyorsun | kaldırıyor | kaldırıyoruz | kaldırıyorsunuz | kaldırıyorlar |
| Görülen geçmiş zaman | kaldırdım | kaldırdın | kaldırdı | kaldırdık | kaldırdınız | kaldırdılar |
| Öğrenilen geçmiş zaman | kaldırmışım | kaldırmışsın | kaldırmış | kaldırmışız | kaldırmışsınız | kaldırmışlar |
| Gelecek zaman | kaldıracağım | kaldıracaksın | kaldıracak | kaldıracağız | kaldıracaksınız | kaldıracaklar |
| Geniş zaman | kaldırırım | kaldırırsın | kaldırır | kaldırırız | kaldırırsınız | kaldırırlar |
| İstek kipi | kaldırayım | kaldırasın | kaldıra | kaldıralım | kaldırasınız | kaldıralar |
| Şart kipi | kaldırsam | kaldırsan | kaldırsa | kaldırsak | kaldırsanız | kaldırsalar |
| Gereklilik kipi | kaldırmalıyım | kaldırmalısın | kaldırmalı | kaldırmalıyız | kaldırmalısınız | kaldırmalılar |
| Emir kipi | – | kaldır | kaldırsın | – | kaldırın | kaldırsınlar |
| Olumsuz görülen geçmiş | kaldırmadım | kaldırmadın | kaldırmadı | kaldırmadık | kaldırmadınız | kaldırmadılar |
Deyimler (5)
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…