kesmek
fiil
Kelimeyi anlamak için
Temel fikir, keskin bir araçla bir bütünü bölüp ayırmaktır: "ekmek kesmek", "saç kesmek", "ağaç kesmek". Kesici aletle yaralamak ya da hayvanı boğazlamak da bu eylemin uzantısıdır. Mecazda bir akışı durdurmayı anlatır: "sözünü kesmek", "elektriği kesmek". "Bir şeyi kesmek" biçiminde, belirtme durumundaki nesneyle kullanılır.
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
bıçak, makas ve benzeri bir araçla bir şeyi ikiye bölmek, parçalamak, doğramak
- İpi kesmek.
- 2.
dibinden ayırmak
- Ağaçları kesmek. Dalları kesmek.
- 3.
düzgün parçalara ayırmak
- Eti kesmek. Patatesi kesmek.
- 4.
kesici bir araçla yaralamak
- Nasıl sol elimle sağ elimi kesip biçeceğim— ? - R. N. Güntekin
- 5.
ucunu almak
- Saç kesmek. Tırnak kesmek.
- 6.
hayvanın başını gövdesinden ayırmak; boğazlamak
- Koyun kesmek. Tavuk kesmek.
- 7.
son vermek, gidermek.
- Bu ilaç baş ağrısını keser.
- 8.
ara vermek.
- Bu üç zavallı bizden rahatsız oldular ve derslerini keserek çekildiler.— M. Ş. Esendal
- 9.
bir şeyden yoksun bırakmak, vermemek.
- Yardımı kestiler. Ücreti ödemeyince telefonu kestiler.
- 10.
akımı durdurtmak.
- Şimdi belediye ile anlaşamayan müteşebbis cereyanı kesmiş.— S. F. Abasıyanık
- 11.
belirtmek, kararlaştırmak.
- Gününü daha kesmedik.
- 12.
verilecek şeyin bir bölümünü alıkoyup vermemek
- Ücretinden beş lira kesmişler.
- 13.
para basmak.
- 14.
azaltmak, güçleştirmek.
- Güneşi kesen yüksek apartmanların arasında dikkatsiz gözlerin kolaylıkla kaçırabileceği karanlık bir pasajı işaret edip yürümeye devam etti.— Kerem IŞIK, Öteki Dünya, 2025, 78, Yapı Kredi Yayınları
- 15.
iskambil kâğıtlarında destenin üzerinden bir bölümünü kaldırıp öte yana koymak
- 16.
geçişi önlemek
- Yolu kesmek.
- 17.
susmak
- Kes artık yeter— !
- 18.
hasta organı ameliyatla almak
- 19.
bölmek, ayırmak
- Bulvarı kesen küçük sokaklardan biri.
- 20.
yazıyı, filmi kısaltmak
- 21.
uydurmak, yalan söylemek
- 22.
rüzgâr, soğuk vb. çok etkili olmak
- Rüzgâr yüzümü kesiyor.
- 23.
Bir rengin yayılması, bir renge bürünmek
- Beyaza kesmiş kıvırcık saçları omuzlarına doğru iniyordu.— Ahmet BÜKE, İzmir Postası'nın Adamları, 2004, 63, Kanat Yayınları
- Boğazından altı mora kesmiş. Zor nefes alıyor.— Semih ÖZTÜRK, Önce Dağlar Kar Tutacak, 2018, 30, Varlık Yayınları
- Etraf kan içindeydi ve kan Minger taşları üzerinde tuhaf bir kırmızıya kesiyordu..— Orhan PAMUK, Veba Geceleri, 2021, 319
- 24.
(mecaz) birini yermek, kötülemek
- Hiç değil beni kesmeden edemez o.— O. Kemal
- 25.
(mecaz) karşı cinsten birisini sürekli olarak süzmek, dikkatli bir biçimde bakmak
Dil bilgisi notu
- Fiil kökü “kes-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: kesiyor, kesti, kesecek, keser.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 25 anlam ve 9 deyim bulunur.
Fiil çekimi
Göster
| Kip / zaman | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | kesiyorum | kesiyorsun | kesiyor | kesiyoruz | kesiyorsunuz | kesiyorlar |
| Görülen geçmiş zaman | kestim | kestin | kesti | kestik | kestiniz | kestiler |
| Öğrenilen geçmiş zaman | kesmişim | kesmişsin | kesmiş | kesmişiz | kesmişsiniz | kesmişler |
| Gelecek zaman | keseceğim | keseceksin | kesecek | keseceğiz | keseceksiniz | kesecekler |
| Geniş zaman | keserim | kesersin | keser | keseriz | kesersiniz | keserler |
| İstek kipi | keseyim | kesesin | kese | keselim | kesesiniz | keseler |
| Şart kipi | kessem | kessen | kesse | kessek | kesseniz | kesseler |
| Gereklilik kipi | kesmeliyim | kesmelisin | kesmeli | kesmeliyiz | kesmelisiniz | kesmeliler |
| Emir kipi | – | kes | kessin | – | kesin | kessinler |
| Olumsuz görülen geçmiş | kesmedim | kesmedin | kesmedi | kesmedik | kesmediniz | kesmediler |
Deyimler (9)
- altın kesmek
- ateş kesmek
- bindiği dalı kesmek
- buz kesmek
- gırtlağından kesmek
- lafını balla kesmek
- postayı kesmek
- kesip biçmek
- kes parmağını çık pazara, merhem buyuran çok olur
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…