kurmak
fiilkur·mak
Kelimeyi anlamak için
Temel fikir, parçaları bir araya getirip işler bir bütün oluşturmaktır: "çadır kurmak", "masa kurmak". Saatin ya da oyuncağın zembereğini germek de "kurmak"tır. Büyük ölçekte bir şey kurmayı anlatır: "şirket kurmak", "düzen kurmak". Mecazda bir plan tasarlamayı ya da birini birine karşı doldurmayı da bildirir: "hayal kurmak".
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
Makine, cihaz, mobilya vb.ni oluşturan parçaları birleştirerek bütün durumuna getirmek; monte etmek.
- Geniş çöl ufukları arasında çadırlarımızı kurduk.— F. R. Atay
- 2.
hazırlamak
- "Her sabah uyanır uyanmaz babamı öldürmesi için tanrıya yalvarırdım," diye anlatmış abime, Kiel'de kurdukları rakı sofralarının birinde.— Ayfer Tunç, Âşıklar Delidir ya da Yazı Tura, 2018, 53, Can Sanat Yayınları
- 3.
yaylı, zemberekli şeylerde yayı veya zembereği germek.
- Çocukça bir sevinçle kurduğun çalar saatleri çalıp duruyor.— H. Taner
- 4.
gereken şartları hazırlayıp kendi kendine olmaya bırakmak
- Turşu kurmak.
- 5.
etkisi ve önemi geniş şeyler meydana getirmek, tesis etmek
- Dünyanın en büyük imparatorluklarını kuran kimlerdi— ? - O. S. Orhon
- 6.
yapmak, inşa etmek
- Bir fikrin peşine düştüğünüzde, tensel bir deneye giriştiğinizde, bir anlatı kurmak istediğinizde, o fikrin, deneyin, yaratma hevesinin gereksindiği ritme bağlı olarak görünürleşen sınırlar bunlar.— Taner GÜLEN, Uğraklar, Sözcükler, 117, 2025, 57
- 7.
yapmak, oluşturmak
- 8.
ticaret
ortaklık sağlamak
- 9.
belli bir işte beraber çalışacak kimseleri belirlemek
- Teşkilatı ilçede sevilip sayılan bir avukat kurmuştu.— T. Buğra
- 10.
bir araya getirmek, toplamak
- Divan kurmak.
- 11.
düşünmek
- İyi olur, Makbule'yle arkadaşlık ederler diye kurmuştum kafamda ama kadın çok kıskançtı.— Eylem ATA GÜLEÇ, Yanımda Kal, 2024, 31, Yapı Kredi Yayınları
- Yalnız hayalle geçiniyorum, ben yalnız hayal kuruyorum.— S. F. Abasıyanık
- 12.
aklına koymak
- O gitmeyi bir kez kurdu mu artık durmaz.
- 13.
zihinde büyütmek
- Bayram Ağa, uşakların söylediklerini kurdukça kurdu.— H. E. Adıvar
- 14.
sağlamak, oluşturmak
- Dostluk kurmak. İlişki kurmak.
- 15.
(mecaz) Bir kimseyi dedikodu veya telkinlerle başkasına karşı öfkelendirmek
Dil bilgisi notu
- kurmak, iki heceli (kur·mak) bir fiildir.
- Fiil kökü “kur-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: kuruyor, kurdu, kuracak, kurar.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 15 anlam ve 2 deyim bulunur.
Köken
Eski Türkçe kur (otk) (kur) sözcüğünden.
Fiil çekimi
Göster
| Kip / zaman | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | kuruyorum | kuruyorsun | kuruyor | kuruyoruz | kuruyorsunuz | kuruyorlar |
| Görülen geçmiş zaman | kurdum | kurdun | kurdu | kurduk | kurdunuz | kurdular |
| Öğrenilen geçmiş zaman | kurmuşum | kurmuşsun | kurmuş | kurmuşuz | kurmuşsunuz | kurmuşlar |
| Gelecek zaman | kuracağım | kuracaksın | kuracak | kuracağız | kuracaksınız | kuracaklar |
| Geniş zaman | kurarım | kurarsın | kurar | kurarız | kurarsınız | kurarlar |
| İstek kipi | kurayım | kurasın | kura | kuralım | kurasınız | kuralar |
| Şart kipi | kursam | kursan | kursa | kursak | kursanız | kursalar |
| Gereklilik kipi | kurmalıyım | kurmalısın | kurmalı | kurmalıyız | kurmalısınız | kurmalılar |
| Emir kipi | – | kur | kursun | – | kurun | kursunlar |
| Olumsuz görülen geçmiş | kurmadım | kurmadın | kurmadı | kurmadık | kurmadınız | kurmadılar |
Deyimler (2)
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…