makine
isimma·ki·ne
Kelimeyi anlamak için
makine, Türkçede bir isimdir. Temel anlamı: “Herhangi bir enerji türünü başka bir enerjiye dönüştürmek, belli bir güçten yararlanarak bir işi yapmak veya etki oluşturmak için çarklar, dişliler ve çeşitli parçalardan oluşan düzenekler bütünü”. Bunun dışında 3 anlamı daha vardır. Bazı yörelerde da kullanılır. 4 deyim ya da atasözünde geçer.
Bu özet, maddedeki tanımlardan otomatik derlenmiştir.
Anlamları
- 1.
Herhangi bir enerji türünü başka bir enerjiye dönüştürmek, belli bir güçten yararlanarak bir işi yapmak veya etki oluşturmak için çarklar, dişliler ve çeşitli parçalardan oluşan düzenekler bütünü.
- Tıraş makineleri ile usturalar çekmecelerde dururdu.— Necati Cumalı
- 2.
bir alet veya taşıtın hareket etmesini sağlayan mekanizma
- Gramofonun makinesini kolu fazla çevirince bozmuştum.
- Saatin makinesini tamir edemedi.
- 3.
yöresel
Araba.
- 4.
yöresel
Tabanca.
- Verdi eline kız gibi makinayı, uzağına da boş bir bira şişesi. Sık, dedi oğluna.— Cabir ÖZYILDIZ, Dünyanın Bütün Karıncaları, 2025, 69, Vacilando Kitap
Dil bilgisi notu
- makine, üç heceli (ma·ki·ne) bir isimdir.
- İtalyanca kökenli bir kelimedir.
- Son hecesindeki ünlü ince olduğu için ince ünlülü ekler alır: makineler.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 4 anlam, 4 deyim ve 58 birleşik ya da türemiş sözcük bulunur.
Köken
Osmanlı Türkçesi ماكینه (makina). Bu da İtalyanca macchina (“karmaşık aygıt”) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen machina sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Eski Yunanca mēχanḗ μηχανή (mēkhanḗ mēkhanḗ, “aygıt, mekanizma, özellikle makaralı kaldıraç”) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca mêχos μῆχος (mêkhos mêkhos, “araç, aygıt”) sözcüğünden türetilmiştir. Eski Yunanca sözcük Hintavrupa Anadili tanıksız veya yeniden kurulmuş *megʰ- (“yapma, yarama, yapabilme, gücü olma”) biçiminden evrilmiştir.
Hâl ve iyelik çekimi
Göster
| Hâl | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| Yalın | makine | makineler |
| Belirtme | makineyi | makineleri |
| Yönelme | makineye | makinelere |
| Bulunma | makinede | makinelerde |
| Ayrılma | makineden | makinelerden |
| İlgi | makinenin | makinelerin |
| Kişi | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| benim | makinem | makinelerim |
| senin | makinen | makinelerin |
| onun | makinesi | makineleri |
| bizim | makinemiz | makinelerimiz |
| sizin | makineniz | makineleriniz |
| onların | makinesi | makineleri |
Deyimler (4)
- makine çekmek
- makine gibi
- makine gibi adam
- makineyi bozmak
Birleşik ve türemiş sözcükler (58)
makine dolabı, makine gücü, makine odası, makine parkı, makine yağı, buharlı makine, adres makinesi, alev makinesi, balya makinesi, buhar makinesi, bulaşık makinesi, çamaşır makinesi, çay makinesi, çekiç makinesi, çıpır makinesi, çoğaltma makinesi, daktilo makinesi, dikiş makinesi, diyaliz makinesi, fotoğraf makinesi, hava boşaltma makinesi, hafriyat makinesi, hesap makinesi, indükleme makinesi, kahve makinesi, kalandır makinesi, kambura makinesi, karot makinesi, kaynak makinesi, kırma makinesi, kuluçka makinesi, kurutma makinesi, külhan makinesi, langırt makinesi, nakış makinesi, pastav makinesi, pos makinesi, projeksiyon makinesi, püskürtme makinesi, reşme makinesi, sağım makinesi, sıra makinesi, silme makinesi, silindir makinesi, sürfile makinesi, teksir makinesi, tınaz makinesi, tıraş makinesi, tost makinesi, ücretlendirme makinesi, ütü makinesi, yalan makinesi, yaprak makinesi, yayık makinesi, yazı makinesi, zikzak makinesi, makineci, makineli
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…