öküz
isimö·küz
Kelimeyi anlamak için
öküz, Türkçede bir isimdir. Temel anlamı: “Çift sürmekte, kağnı çekmekte kullanılan, etinden yararlanılan, iğdiş edilmiş erkek sığır”. Bunun dışında 2 anlamı daha vardır. Argoda da kullanılır. 22 deyim ya da atasözünde geçer.
Bu özet, maddedeki tanımlardan otomatik derlenmiştir.
Anlamları
- 1.
Çift sürmekte, kağnı çekmekte kullanılan, etinden yararlanılan, iğdiş edilmiş erkek sığır.
- Öküz, aslında, inek karnından çıkıp büyüyünce sağına-soluna bakmadan, çevresini yıkıp dökerek yaşamını sürdüren, görüldüğünde tabanları yağlayıp her fırsatta kaçınılası korkunç bir yaratıktır.— Vedat GÜNYOL, Öküzcü Dostlara, Öküz, 34, 1997, 9
- 2.
argo
Söz ve davranışlarında incelikten yoksun olan kimse
- 3.
argo
Cıvalı zar.
Dil bilgisi notu
- öküz, iki heceli (ö·küz) bir isimdir.
- Son hecesindeki ünlü ince olduğu için ince ünlülü ekler alır: öküzler.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 3 anlam, 10 deyim, 12 atasözü ve 11 birleşik ya da türemiş sözcük bulunur.
Köken
Eski Türkçe öküz, ögüz
Hâl ve iyelik çekimi
Göster
| Hâl | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| Yalın | öküz | öküzler |
| Belirtme | öküzü | öküzleri |
| Yönelme | öküze | öküzlere |
| Bulunma | öküzde | öküzlerde |
| Ayrılma | öküzden | öküzlerden |
| İlgi | öküzün | öküzlerin |
| Kişi | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| benim | öküzüm | öküzlerim |
| senin | öküzün | öküzlerin |
| onun | öküzü | öküzleri |
| bizim | öküzümüz | öküzlerimiz |
| sizin | öküzünüz | öküzleriniz |
| onların | öküzü | öküzleri |
Deyimler (10)
Atasözleri (12)
- arık öküze bıçak çalınmaz
- dere kenarından tarla, hocadan kız, gürcüden öküz alma
- ev içinde bakılan buzağı öküz olmaz
- inek gibi süt vermeyen, öküz gibi kutan sürer
- öküz öküzün boynuzunda çamur görmezse korkmaz
- öküz öldü, ortaklık bozuldu
- öküz tekini bulmadan çifte yürümez
- öküze boynuzu yük değil
- öküze boynuzu yük olmaz
- serkeş öküz soluğu kasap dükkanında alır
- şamanın varsa marta koy, yoksa koca öküzün derisini ârta koy
- yalnız öküz, çifte koşulmaz
Birleşik ve türemiş sözcükler (11)
öküz arabası, öküz balığı, öküzburnu, öküz damı, öküzdili, öküzgözü, öküz kafalı, öküz soğuğu, cennet öküzü, haymana öküzü, Tibet öküzü
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…