olmak
fiilol·mak/oɫ.ˈmac/
Kelimeyi anlamak için
Türkçenin en temel fiillerinden biridir; çekirdek fikri var olmak, bir duruma girmek ya da bir niteliği kazanmaktır. "Doktor olmak" bir unvan edinmeyi, "hasta olmak" bir hâlde bulunmayı, "kaza oldu" bir olayın gerçekleşmesini anlatır. Bir durumdan başka bir duruma geçişi de bildirir: "hava soğuk oldu". Çoğu zaman ad ve sıfatlarla birleşerek yeni anlatımlar kurar.
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
bir görev, makam, şan veya vasıf kazanmak.
- Okumak, eczacı olmak bu sayılı inatlarından biri ve ilkidir.— Süleyman Tarık Buğra
- 2.
bir şeyi elde etmek, edinmek.
- Nihayet ben mal sahibi olacağıma göre rahattım.— Sait Faik Abasıyanık
- 3.
bir durumdan başka birine geçmek.
- Yapraklar kafalarını örtüyordu. Koç ortada, parlak, yağlı boynuzlarıyla gölgelerin içinde heybetli bir Satir olmuştu.— Sait Faik ABASIYANIK, Kıskançlık, Varlık, 22, 1934
- 4.
herhangi bir hâlde bulunmak.
- 5.
gerçekleşmek veya yapılmak.
- - Tabi en iyi sabun kemikten olur..— Oktay GÜZELOĞLU, Beyoğlu'nda Garibanın Otopsisi Yapılmaz, 1997, 137, Hiç Yayınları
- 6.
meydana gelmek, varlık kazanmak.
- En şiddetli münakaşa, kumpanyanın ismi için oldu.— Sait Faik Abasıyanık
- 7.
uygun düşmek, yerinde görülmek
- Böyle iş olmaz. Oraya gitmesek de olur.
- 8.
olgunlaşmak, yetişmek
- Ekinler oldu. Üzümler daha olmadı.
- 9.
hazırlanmak, hazır hâle gelmek
- Çay oldu.
- 10.
bulunmak
- Kız da hemen olduğu yere oturdu.— M. Ş. Esendal
- 11.
geçmek, tamamlanmak
- İki yıl oldu. Nerede ise üç yıl olacak.
- 12.
sürdürmek, yürütmek
- İlişkilerimiz dostça olsun istiyorum.
- 13.
bir kuruluşla, teşkilatla alakalı bulunmak, mensup olmak
- Partili olmak.
- 14.
gelip çatmak, yaklaşmak
- Akşam oldu böyle oldu. Sabah oldu.
- 15.
bir şeyin, birinin mülkiyetine geçmek
- Pırlanta gerdanlığı da tektaş küpesi de zümrüt yüzüğü de kendinin olsun!— Sermet Muhtar Alus
- 16.
ek fiilin geniş zamanı olan -dır/-dir mânâsında kullanılan bir söz
- Annesi oluyor. Yeğeni olur.
- 17.
gündelik
sarhoş olmak
- Ağzın bira kokuyordu, geldiğinde kafan olmuştu zaten, iki tane de beraber içmiştik, hiç unutmuyorum, babamı anlatıyordun, sevdalı, ellerin terliyordu.— Özgür ÇIRAK, Biz de Yarın Güleriz, 2024, 60, İletişim Yayınları
- 18.
uymak, tam gelmek
- Bu şapka başıma oluyor.
- 19.
elinden kaçırmak, kaybetmek, yitirmek
- Tembelliği yüzünden işinden oldu.
- 20.
bir yerde doğmuş, yaşamış olmak
- Köyden, kasabadan olmayan, düveni, dirgeni nasıl bilebilir— ?
- 21.
bir olayla karşılaşmak, başına kötü bir şey gelmek
- Aman, ona bir şey olmasın! Kimseye bir şey olmadı.
- 22.
yol açmak
- Bu davranışın ona çok zararı oldu.
- 23.
bir isim veya sıfatın belirttiği vaziyeti almak
- Su, buz oldu.
Dil bilgisi notu
- olmak, iki heceli (ol·mak) bir fiildir.
- Fiil kökü “ol-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: oluyor, oldu, olacak, olur.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 23 anlam ve 150 deyim bulunur.
Köken
Osmanlı Türkçesi اولمق (olmak) sözcüğünden devralındı.
Fiil çekimi
Göster
| Kip / zaman | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | oluyorum | oluyorsun | oluyor | oluyoruz | oluyorsunuz | oluyorlar |
| Görülen geçmiş zaman | oldum | oldun | oldu | olduk | oldunuz | oldular |
| Öğrenilen geçmiş zaman | olmuşum | olmuşsun | olmuş | olmuşuz | olmuşsunuz | olmuşlar |
| Gelecek zaman | olacağım | olacaksın | olacak | olacağız | olacaksınız | olacaklar |
| Geniş zaman | olurum | olursun | olur | oluruz | olursunuz | olurlar |
| İstek kipi | olayım | olasın | ola | olalım | olasınız | olalar |
| Şart kipi | olsam | olsan | olsa | olsak | olsanız | olsalar |
| Gereklilik kipi | olmalıyım | olmalısın | olmalı | olmalıyız | olmalısınız | olmalılar |
| Emir kipi | – | ol | olsun | – | olun | olsunlar |
| Olumsuz görülen geçmiş | olmadım | olmadın | olmadı | olmadık | olmadınız | olmadılar |
Deyimler (150)
- abdestinde namazında olmak
- aciz içinde olmak
- açıklar livası olmak
- açıkta olmak
- adı olmak
- adı sanı olmak
- afiyet üzere olmak
- ağaç olmak
- ağırlığı olmak
- ağırlık olmak
- ağzının kâhyası olmak
- ahirette on parmağı yakasında olmak
- akıllı olmak
- aklı başka yerde olmak
- aklı bir karış yukarıda olmak
- aklı beş karış yukarıda olmak
Tümünü göster (150)Daha az göster
- aklı bir karış havada olmak
- aklı beş karış havada olmak
- aklı bir yerde olmak
- aklı fikri bir şeyde olmak
- aklından zoru olmak
- aksiliği üstünde olmak
- alabora olmak
- alet olmak
- alnında yazılmış olmak
- alt olmak
- altın yürekli olmak
- altüst olmak
- anadan yeni doğmuş gibi olmak
- anasından doğduğuna pişman olmak
- araları limoni olmak
- araları şekerrenk olmak
- araları serin olmak
- aralarında dağlar kadar fark olmak
- aralarında kan olmak
- kan olmak
- arap gibi olmak
- arası açık olmak
- araları açık olmak
- arazi olmak
- arka olmak
- asıda olmak
- astarı yüzünden pahalı olmak
- ayağına bağ olmak
- ayak bağı olmak
- ayak üstünde olmak
- ayaklar baş, başlar ayak olmak
- aydedeye misafir olmak
- aynı yolun yolcusu olmak
- Azrail'e bir can borcu olmak
- bacakları tutmaz olmak
- bacası tütmez olmak
- badem olmak
- bahtı açık olmak
- bahtı bağlı olmak
- bahtı kara olmak
- ballı börek olmak
- barış görüş olmak
- barut olmak
- baş başa olmak
- baş göz olmak
- baş olmak
- başağrısı olmak
- başı belada olmak
- başı dik olmak
- başı kazan gibi olmak
- başı üstünde yeri olmak
- başına balta olmak
- başına bela olmak
- bembeyaz olmak
- benzi kül gibi olmak
- beş paralık olmak
- bıyığını balta kesmez olmak
- bileğinde altın bileziği olmak
- bin pişman olmak
- bin tarakta bezi olmak
- bir atımlık barutu olmak
- bir avuç toprak olmak
- bir ayağı çukurda olmak
- bir çatı altında olmak
- bir çift sözü olmak
- bir eli yağda bir eli balda olmak
- bir gömlek fazla eskitmiş olmak
- bir hâl olmak
- bir hoş olmak
- bir hoşluğu olmak
- bir iğne bir iplik olmak
- bir olmak
- bir sıkımlık canı olmak
- birlik olmak
- boğaz olmak
- boynu kıldan ince olmak
- boynuz isterken kulaktan olmak
- boyun olmak
- boyunca çocuğu olmak
- boza olmak
- bozum olmak
- buhar olmak
- buldumcuk olmak
- bulut olmak
- burnu Kafdağı'nda olmak
- burnundan düşen bin parça olmak
- büyükle büyük, küçükle küçük olmak
- cami olmak
- can derdinde olmak
- can olmak
- can simidi olmak
- canciğer olmak
- canına minnet olmak
- ciğer kebap olmak
- cin ifrit olmak
- çağ dışı olmak
- çamaşır ertesi olmak
- çatkın olmak
- çekeceği olmak
- çıkmazda olmak
- çiçek olmak
- çocuk olmak
- çocukla çocuk, büyükle büyük olmak
- çorba olmak
- darmadağın olmak
- darmaduman olmak
- davacı olmak
- dayağa idmanlı olmak
- dedikodu sermayesi olmak
- deli olmak
- delik deşik olmak
- demek olmak
- derde derman olmak
- derdine derman olmak
- derde düçar olmak
- derdi başından aşkın olmak
- ders olmak
- dert olmak
- destek olmak
- deve olmak
- diken diken olmak
- diken üstünde olmak
- dikkati calip olmak
- dilden düşmez olmak
- dili bir karış olmak
- diline sağlam olmak
- dilinin altında bir şey olmak
- dillere destan olmak
- dinden imandan olmak
- doğduğuna pişman olmak
- dosyası kabarık olmak
- döl döş sahibi olmak
- dörtköşe olmak
- duman altı olmak
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…