sökmek
fiil
Kelimeyi anlamak için
Temel fikir, sıkıca bağlı ya da yerleşik bir şeyi yerinden çıkarıp ayırmaktır: "çiviyi sökmek", "ağacı kökünden sökmek". Kurulmuş bir şeyi parçalarına ayırmak ("motoru sökmek") ve dikişi, örgüyü açmak bu çekirdekten çıkar. Mecazda zorlu bir engeli aşmayı ya da karışık bir yazıyı güçlükle okumayı anlatır: "bu el yazısını sökemedim". Çocuklar için okumayı öğrenmek de "okuma sökmek"tir.
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
bir şeyi bulunduğu yerden kuvvet kullanarak veya gevşeterek çıkarmak, çekip ayırmak
- Bu çoban öyle güçlü görünüyor ki şu yandaki ağacı kavrasa dibinden söker götürür.— Y. Kemal
- 2.
kurulmuş bir şeyi parçalarına ayırmak
- Makineyi sökmek.
- 3.
rüzgâr, sel, akarsu, bir şeyi yerinden çıkarmak, götürmek
- 4.
geçip gitmeye engel olan zorlukları atlatmak.
- Asıl hüner Sabahattin'in kılavuzla da sökemediği yolu kendi başımıza sökmek.— Fahri ERDİNÇ, Acı Lokma, 2006, 23, Yordam Kitap
- Araba çamuru sökemedi. Gemi akıntıyı söktü.
- 5.
karışık bir yazıyı okumak
- Çok okunaksız bir yazı. Ben söker gibi oldum.— H. Taner
- 6.
örülmüş, dikilmiş şeyin, örgüsünü veya dikişini ayırmak
- 7.
balgam vb.nin çıkması, akması kolaylaşmak
- 8.
ayırmak, uzaklaştırmak, vazgeçirmek
- Saplandığı fikirlerden sökemezdiniz.— Y. Z. Ortaç
- 9.
(mecaz) okuyabilme becerisini kazanmak
- Bunların Fransızcasını sökmek bir mesele, manalarını sökmek ikinci bir meseledir.— R. N. Güntekin
- 10.
geçmek, etki yapmak
- Ne yaparsın, dedi, burada böyle söküyor!— F. R. Atay
- 11.
gelmeye başlamak veya çıkagelmek
- Şermin'le Nermin tam bir saat sonra yani saat beş buçukta söktüler.— H. E. Adıvar
- 12.
gündelikgündelikargo
Birini etkilemek, ona işlemek, kandırmayı başarmak anlamında kullanılır; çoğunlukla olumsuz biçimde geçer.
Gündelik konuşmada bir sözün, numaranın ya da davranışın birini etkilemesini, ona işlemesini anlatır. Çoğunlukla olumsuz biçimde, "bana sökmez" kalıbıyla kullanılır.
- Bu ağlama numaraları bana sökmez.
Dil bilgisi notu
- Sözlükte bu maddeye bağlı 12 anlam ve 2 deyim bulunur.
Deyimler (2)
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…