sönmek
fiilsön·mek
Kelimeyi anlamak için
Temel fikir, yanan ya da ışık veren bir şeyin bunu yitirmesidir: "ateş söndü", "ışıklar söndü". Şişirilmiş bir şeyin havasının kaçması ("balon söndü") ve yanardağın etkinliğini kaybetmesi de "sönmek"tir. Mecazda duyguların yatışmasını ve bir şeyin tükenip yok olmasını anlatır: "öfkesi söndü", "umudu söndü". Sesin kısılması da bu fiille söylenir.
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
yanmaz, aydınlatmaz, parlamaz olmak, parlaklığını, ışığını yitirmek
- Son yıldız vadinin üstünde bir yanıp bir sönüyordu.— Tarık Buğra
- 2.
parlaklığını, ışığını yitirmek
- 3.
hava veya başka bir gaz ile şişirilmiş bir şeyin havasının kaçıp şişkinliğinin inmesi
- Balon söndü.
- 4.
jeoloji
yanardağın etkinliğini yitirmesi
- 5.
duyguların dinmesi, yatışması, etkisini yitirmesi
- Esmer lekeler, sönmüş sivilcelerden artakalan çukurlar, kabarcıklar yüzünü yayık ayranına çevirmiş.— Salâh Birsel
- 6.
(mecaz) sesin duyulmaz olması
- 7.
(mecaz) tükenmek, yok olmak, yitmek
- 8.
Şaşaalı günlerini geride bırakmak, önemini yitirmek
- Vakıa, eski âşık kahvelerinin başka bir şekilde devamı demek olan İstanbul'un yeni çalgılı kahveleri, 1908 inkılabından sonra hayli sarsılmış, yalpalamış ve 1910' dan sonra büsbütün sönmeye yüz tutmuş ise de yine köşede bucakta tek tük yaşayan bu kahveler, büyük harp sıraların da bile tamamıyla kapanmamış ve ancak 1920 senesinin sonlarına doğru ortadan kalkmıştır.— Osman Cemal KAYGILI, İstanbul'da Semai Kahveleri ve Meydan Şairleri, 2007, Merkez Kitapçılık
Dil bilgisi notu
- sönmek, iki heceli (sön·mek) bir fiildir.
- Fiil kökü “sön-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: sönüyor, söndü, sönecek, söner.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 8 anlam ve 4 deyim bulunur.
Fiil çekimi
Göster
| Kip / zaman | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | sönüyorum | sönüyorsun | sönüyor | sönüyoruz | sönüyorsunuz | sönüyorlar |
| Görülen geçmiş zaman | söndüm | söndün | söndü | söndük | söndünüz | söndüler |
| Öğrenilen geçmiş zaman | sönmüşüm | sönmüşsün | sönmüş | sönmüşüz | sönmüşsünüz | sönmüşler |
| Gelecek zaman | söneceğim | söneceksin | sönecek | söneceğiz | söneceksiniz | sönecekler |
| Geniş zaman | sönerim | sönersin | söner | söneriz | sönersiniz | sönerler |
| İstek kipi | söneyim | sönesin | söne | sönelim | sönesiniz | söneler |
| Şart kipi | sönsem | sönsen | sönse | sönsek | sönseniz | sönseler |
| Gereklilik kipi | sönmeliyim | sönmelisin | sönmeli | sönmeliyiz | sönmelisiniz | sönmeliler |
| Emir kipi | – | sön | sönsün | – | sönün | sönsünler |
| Olumsuz görülen geçmiş | sönmedim | sönmedin | sönmedi | sönmedik | sönmediniz | sönmediler |
Deyimler (4)
- gözlerinin feri sönmek
- ocağı sönmek
- sabun köpüğü gibi sönmek
- yıldızı sönmek
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…