söylemek
fiil
Kelimeyi anlamak için
Temel fikir, düşündüğünü ya da bildiğini sözle anlatmaktır: "doğruyu söylemek". Bir düşünce ileri sürmek, haber vermek ve birinden bir şeyin yapılmasını istemek ("ona gelmesini söyledim") buradan gelir. Şarkı ve türkü okumak da "söylemek"tir: "türkü söylemek". Önceden haber vermek ve şiir düzmek de bu fiille anlatılır. Kalıp: "birine bir şeyi söylemek".
Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.
Anlamları
- 1.
düşündüğünü veya bildiğini sözle anlatmak
- Bu konak için de yine senelerden beri aynı şeyi söylerim.— R. N. Güntekin
- 2.
bir düşünceyi ileri sürmek, ortaya atmak
- Hececiler kendilerinden sonra yeni bir edebî neslin yetişmediğini söylüyorlar.— S. F. Abasıyanık
- 3.
yapılmasını istemek
- 4.
edebiyat
türkü, şarkı vb. okumak
- Kanto söyler gibi hareketler ve taklitlerle söylediği şarkılar pek eğlenceli şeylerdi.— R. N. Güntekin
- 5.
yazmak, düzmek
- Şiir söylemek.
- 6.
haber vermek
- Benim burada nasıl yaşadığımı görenler gidip babama da söylerler.— A. Ş. Hisar
- 7.
önceden bildirmek, tahmin etmek
- Bir değil iki tane olduğunu size söylemiştim.— R. H. Karay
- 8.
sipariş etmek.
- Kebapçıyı arayıp üç Adana kebap, bir kıymalı pide söyledim.— Emrah POLAT, Alocu Tilki'nin Serencamı, 2014, 52, İletişim Yayınları
- 9.
(mecaz) herhangi bir şeyi bildirmek, anlatmak, demek istemek, hatırlatmak
- Ne söyler bu türküler. Ay karanlık gecelerde yüzen gemiler.— N. Cumalı
Dil bilgisi notu
- Fiil kökü “söyle-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: söylüyor, söyledi, söyleyecek, söyler.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 9 anlam, 20 deyim ve 36 atasözü bulunur.
Köken
Eski Türkçe
Fiil çekimi
Göster
| Kip / zaman | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | söylüyorum | söylüyorsun | söylüyor | söylüyoruz | söylüyorsunuz | söylüyorlar |
| Görülen geçmiş zaman | söyledim | söyledin | söyledi | söyledik | söylediniz | söylediler |
| Öğrenilen geçmiş zaman | söylemişim | söylemişsin | söylemiş | söylemişiz | söylemişsiniz | söylemişler |
| Gelecek zaman | söyleyeceğim | söyleyeceksin | söyleyecek | söyleyeceğiz | söyleyeceksiniz | söyleyecekler |
| Geniş zaman | söylerim | söylersin | söyler | söyleriz | söylersiniz | söylerler |
| İstek kipi | söyleyeyim | söyleyesin | söyleye | söyleyelim | söyleyesiniz | söyleyeler |
| Şart kipi | söylesem | söylesen | söylese | söylesek | söyleseniz | söyleseler |
| Gereklilik kipi | söylemeliyim | söylemelisin | söylemeli | söylemeliyiz | söylemelisiniz | söylemeliler |
| Emir kipi | – | söyle | söylesin | – | söyleyin | söylesinler |
| Olumsuz görülen geçmiş | söylemedim | söylemedin | söylemedi | söylemedik | söylemediniz | söylemediler |
Deyimler (20)
- acı söylemek
- açık söylemek
- açıkçasını söylemek
- ağır söylemek
- arkadan söylemek
- bir ayak üstünde bin yalan söylemek
- bir şey söylemek
- büyük söylemek
- büyük söz söylemek
- çok söylemek
- dobra dobra söylemek
- pek söylemek
- söylemediğini bırakmamak
- söyleyeceği olmak
- söylenecek söz
- söylenmeyecek söz
Tümünü göster (20)Daha az göster
- söz söylemek
- ulu orta söz söylemek
- yabana söylemek
- yarım ağızla söylemek
Atasözleri (36)
- acıkan ne olsa yer, acıyan ne olsa söyler
- aç bırakma hırsız edersin, çok söyleme arsız edersin
- aç ile eceli gelen söyleşir
- açma sırrını dostuna, o da söyler dostuna
- açtırma kutuyu, söyletme kötüyü
- aşk ağlatır, dert söyletir
- az söyle, çok dinle
- bana arkadaşını söyle sana kim olduğunu diyeyim
- berberin solumazı, tellâğın terlemezi, kahvecinin söylemezi
- bin işit bir söyle
- bir söyle iki dinle
- boğaz dokuz boğumdur, boğa boğa söyler
- büyük lokma ye, büyük söz söyleme
- çok söyleme arsız olur, aç koyma hırsız olur
- çok söyleyen çok yanılır
- derdini söylemeyen derman bulamaz
Tümünü göster (36)Daha az göster
- dert ağlatır, aşk söyletir
- doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar
- doğru söyleyenin bir ayağı üzengide gerek
- doğru söyleyenin tepesi delik olur
- dost acı söyler
- dost dostun ayıbını yüzüne söyler
- eğri otur, doğru söyle
- hocanın söylediğini dinle, yaptığını yapma
- iki dinle bir söyle
- istediğini söyleyen, istemediğini işitir
- kötü söyleme eşine, ağu katar aşına
- önce düşün, sonra söyle
- ramazanda yalan söyleyenin bayramda yüzü kara olur
- sırrını açma dostuna, o da söyler dostuna
- söyleyene bakma, söyletene bak
- söyleyenden dinleyen arif gerek
- sözü söyle alana, kulağında kalana
- tatlı ye, tatlı söyle
- var varlatır, yok söyletir
- yalancı kim? İşittiğini söyleyen
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…