İçeriğe geç
2Wsözlük

uçmak

fiiluç·mak

+ Anlam öner

Kelimeyi anlamak için

uçmak, Türkçede bir fiildir. Temel anlamı: “kuş, kanatlı böcek vb. hareketli kanatları yardımıyla havada düşmeden durmak, havada yol almak”. Bunun dışında 19 anlamı daha vardır; havacılık ve din alanlarında da kullanılır. Argoda ve gündelik konuşmada da kullanılır. Bazı anlamları artık pek kullanılmamaktadır. 2 deyim ya da atasözünde geçer.

Bu özet, maddedeki tanımlardan otomatik derlenmiştir.

Anlamları

  1. 1.

    kuş, kanatlı böcek vb. hareketli kanatları yardımıyla havada düşmeden durmak, havada yol almak

    • Biraz havalanıp bir başka kayaya kadar uçtu.— S. F. Abasıyanık
  2. 2.

    havacılık

    uçak vb. araçlar özel mekanizma ile yerden yükselmek, havada yol almak

  3. 3.

    Sıvı gaz veya buhar durumuna geçip havaya dağılmak.

  4. 4.

    rengi solmak

    • Boyası çatlamış, grisi uçmuş, giriş kapısının hemen üstünde çivilerinden sıkılmış "Akhisar Tren Garı" yazısı.— Ahmet BÜKE, İzmir Postası'nın Adamları, 2004, 71, Kanat Yayınları
  5. 5.

    rüzgâr veya başka bir itici güçle yerinden ayrılıp uzağa gitmek

    • Bu gece tahta perde uçmuş.
  6. 6.

    yüksek yerden düşmek veya yuvarlanmak

  7. 7.

    belirmek

    • Sakalı yeni çıkmış, yüzünde çocukça ifadeler uçuyordu.— S. F. Abasıyanık
  8. 8.

    patlayıcı madde ile parçalanmak

  9. 9.

    uçar gibi dalgalanmak

    • Elleri trençkotunun cebinde, gözlerini karşı kıyıya dikmiş, saçları savrulurcasına geriye uçuyor.— A. İlhan
  10. 10.

    çok hızlı gitmek

    • Bir alacakaranlıkta hırıltılarla uçuyor araba, bir bilinmeze doğru, yorgun bir motorun kendini zorlayan vınıltısıyla.— Erdal Öz, Yaralısın, 1983, 40, Can Sanat Yayınları
  11. 11.

    hava yolu ile gitmek

    • Yarın İstanbul'a uçuyorum.
  12. 12.

    yok olmak, ortadan kaybolmak

    • Bütün kararları uçmuştu. Yüzünde iradesiz hatlar belirdi.— S. F. Abasıyanık
  13. 13.

    çok sevinmek

  14. 14.

    gerçek hayattan uzaklaşıp düşlere dalmak

  15. 15.

    keyif verici veya uyuşturucu madde aldıktan sonra kendinden geçmek

  16. 16.

    aşırılmak

    • Bizim kitaplar uçmuş.
  17. 17.

    din

    dinî inanışa göre ruh ölümden sonra göğe yükselmek

  18. 18.

    isimeskimişdin

    cennet

  19. 19.

    gündelikgündelikşaka yollu

    Bir eşya çalınmak, ortadan kaybolmak.

    Gündelik dilde bir eşyanın çalınıp ortadan kaybolmasını şakacı bir dille anlatır. Argoda ise uyuşturucu ya da alkolün etkisiyle kendinden geçmek anlamında kullanılır.

    • Bisikleti kapının önünde bıraktım, iki dakikada uçtu.
  20. 20.

    argoargo

    Uyuşturucu ya da alkol etkisiyle kendinden geçmek, kafası güzel olmak.

    • Adam o kadar içmiş ki resmen uçuyordu.

Dil bilgisi notu

  • uçmak, iki heceli (uç·mak) bir fiildir.
  • Fiil kökü “uç-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: uçuyor, uçtu, uçacak, uçar.
  • Sözlükte bu maddeye bağlı 20 anlam ve 2 deyim bulunur.

Köken

Osmanlı Türkçesi اوچمق(uçmak) sözcüğünden. Bu da Ana Türkçe *uč- sözcüğünden evrilmiştir.

Fiil çekimi

Göster
Fiil çekimi
Kip / zamanbensenobizsizonlar
Şimdiki zamanuçuyorumuçuyorsunuçuyoruçuyoruzuçuyorsunuzuçuyorlar
Görülen geçmiş zamanuçtumuçtunuçtuuçtukuçtunuzuçtular
Öğrenilen geçmiş zamanuçmuşumuçmuşsunuçmuşuçmuşuzuçmuşsunuzuçmuşlar
Gelecek zamanuçacağımuçacaksınuçacakuçacağızuçacaksınızuçacaklar
Geniş zamanuçarımuçarsınuçaruçarızuçarsınızuçarlar
İstek kipiuçayımuçasınuçauçalımuçasınızuçalar
Şart kipiuçsamuçsanuçsauçsakuçsanızuçsalar
Gereklilik kipiuçmalıyımuçmalısınuçmalıuçmalıyızuçmalısınızuçmalılar
Emir kipi–uçuçsun–uçunuçsunlar
Olumsuz görülen geçmişuçmadımuçmadınuçmadıuçmadıkuçmadınızuçmadılar

Deyimler (2)

Topluluk yorumları

Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.

Yorumlar yükleniyor…