uçmak
fiiluç·mak
Kelimeyi anlamak için
uçmak, Türkçede bir fiildir. Temel anlamı: “kuş, kanatlı böcek vb. hareketli kanatları yardımıyla havada düşmeden durmak, havada yol almak”. Bunun dışında 19 anlamı daha vardır; havacılık ve din alanlarında da kullanılır. Argoda ve gündelik konuşmada da kullanılır. Bazı anlamları artık pek kullanılmamaktadır. 2 deyim ya da atasözünde geçer.
Bu özet, maddedeki tanımlardan otomatik derlenmiştir.
Anlamları
- 1.
kuş, kanatlı böcek vb. hareketli kanatları yardımıyla havada düşmeden durmak, havada yol almak
- Biraz havalanıp bir başka kayaya kadar uçtu.— S. F. Abasıyanık
- 2.
havacılık
uçak vb. araçlar özel mekanizma ile yerden yükselmek, havada yol almak
- 3.
Sıvı gaz veya buhar durumuna geçip havaya dağılmak.
- 4.
rengi solmak
- Boyası çatlamış, grisi uçmuş, giriş kapısının hemen üstünde çivilerinden sıkılmış "Akhisar Tren Garı" yazısı.— Ahmet BÜKE, İzmir Postası'nın Adamları, 2004, 71, Kanat Yayınları
- 5.
rüzgâr veya başka bir itici güçle yerinden ayrılıp uzağa gitmek
- Bu gece tahta perde uçmuş.
- 6.
yüksek yerden düşmek veya yuvarlanmak
- 7.
belirmek
- Sakalı yeni çıkmış, yüzünde çocukça ifadeler uçuyordu.— S. F. Abasıyanık
- 8.
patlayıcı madde ile parçalanmak
- 9.
uçar gibi dalgalanmak
- Elleri trençkotunun cebinde, gözlerini karşı kıyıya dikmiş, saçları savrulurcasına geriye uçuyor.— A. İlhan
- 10.
çok hızlı gitmek
- Bir alacakaranlıkta hırıltılarla uçuyor araba, bir bilinmeze doğru, yorgun bir motorun kendini zorlayan vınıltısıyla.— Erdal Öz, Yaralısın, 1983, 40, Can Sanat Yayınları
- 11.
hava yolu ile gitmek
- Yarın İstanbul'a uçuyorum.
- 12.
yok olmak, ortadan kaybolmak
- Bütün kararları uçmuştu. Yüzünde iradesiz hatlar belirdi.— S. F. Abasıyanık
- 13.
çok sevinmek
- 14.
gerçek hayattan uzaklaşıp düşlere dalmak
- 15.
keyif verici veya uyuşturucu madde aldıktan sonra kendinden geçmek
- 16.
aşırılmak
- Bizim kitaplar uçmuş.
- 17.
din
dinî inanışa göre ruh ölümden sonra göğe yükselmek
- 18.
isimeskimişdin
cennet
- 19.
gündelikgündelikşaka yollu
Bir eşya çalınmak, ortadan kaybolmak.
Gündelik dilde bir eşyanın çalınıp ortadan kaybolmasını şakacı bir dille anlatır. Argoda ise uyuşturucu ya da alkolün etkisiyle kendinden geçmek anlamında kullanılır.
- Bisikleti kapının önünde bıraktım, iki dakikada uçtu.
- 20.
argoargo
Uyuşturucu ya da alkol etkisiyle kendinden geçmek, kafası güzel olmak.
- Adam o kadar içmiş ki resmen uçuyordu.
Dil bilgisi notu
- uçmak, iki heceli (uç·mak) bir fiildir.
- Fiil kökü “uç-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: uçuyor, uçtu, uçacak, uçar.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 20 anlam ve 2 deyim bulunur.
Köken
Osmanlı Türkçesi اوچمق(uçmak) sözcüğünden. Bu da Ana Türkçe *uč- sözcüğünden evrilmiştir.
Fiil çekimi
Göster
| Kip / zaman | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | uçuyorum | uçuyorsun | uçuyor | uçuyoruz | uçuyorsunuz | uçuyorlar |
| Görülen geçmiş zaman | uçtum | uçtun | uçtu | uçtuk | uçtunuz | uçtular |
| Öğrenilen geçmiş zaman | uçmuşum | uçmuşsun | uçmuş | uçmuşuz | uçmuşsunuz | uçmuşlar |
| Gelecek zaman | uçacağım | uçacaksın | uçacak | uçacağız | uçacaksınız | uçacaklar |
| Geniş zaman | uçarım | uçarsın | uçar | uçarız | uçarsınız | uçarlar |
| İstek kipi | uçayım | uçasın | uça | uçalım | uçasınız | uçalar |
| Şart kipi | uçsam | uçsan | uçsa | uçsak | uçsanız | uçsalar |
| Gereklilik kipi | uçmalıyım | uçmalısın | uçmalı | uçmalıyız | uçmalısınız | uçmalılar |
| Emir kipi | – | uç | uçsun | – | uçun | uçsunlar |
| Olumsuz görülen geçmiş | uçmadım | uçmadın | uçmadı | uçmadık | uçmadınız | uçmadılar |
Deyimler (2)
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…