İçeriğe geç
2Wsözlük

yanmak

fiilyan·mak/jan.ˈmak/

+ Anlam öner

Kelimeyi anlamak için

Temel fikir, ateş alıp tutuşmaktır: "odun yanıyor". Isı ya da ışık verme durumuna geçmek ("lamba yanıyor"), sıcaklıktan bozulmak, derinin kızarması ya da yara olması da bu fiille anlatılır: "yemek yandı", "güneşte yanmak". Mecazda üzülmeyi ve bir fırsatı kaybetmeyi bildirir: "ona çok yandım", "bu iş yandı".

Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; editör incelemesi beklemektedir.

Anlamları

  1. 1.

    ateş durumuna geçmek, tutuşmak

    • Kömür yandı. Ocaktaki odun yandı.
  2. 2.

    birleşimindeki karbon nedeniyle ısı ve ışık yayarak kül olmak

    • Yanan ormanların yerine yeni orman yetiştirilir.— Anayasa
  3. 3.

    ısı, ışık veren bir konuma geçmek

    • Gece oldu, ışıklar yandı, yatsı vakti geldi.— M. Ş. Esendal
  4. 4.

    bütünü veya bir bölümü ateş veya sıcaklığın etkisi ile bozulmak, kömür durumuna geçmek

    • Yemek yandı. Ekmek yandı.
  5. 5.

    ısı etkisiyle vücudun bir yanının yara olması, kızarması veya renginin koyulaşması

    • Ateşe dokundu, eli yandı. Güneşten kolları yandı.
  6. 6.

    vücut veya nesnelerin ısısının artması

    • Ateşler içinde, günlerce titreyerek yanar.— Y. Z. Ortaç
    • Odamız yaz günleri çinko damın altında yanar durur.— O. V. Kanık
  7. 7.

    parlamak, parıldamak

    • Birkaç batarya top, kızgın güneş altında pırıl pırıl yanıyor.— F. R. Atay
  8. 8.

    birtakım etmenlerin etkisiyle işe yaramaz duruma gelmek

    • Kumaş boyadan yanmış. Ekinler dondan yanmış.
  9. 9.

    yanık acısına benzer bir acı duymak

    • Boğazım yanıyor. Biberden ağzım yandı.
  10. 10.

    çok istemek, çabalamak

    • Çocuklar, kendilerini beğendirmek için yanıyorlar.— R. N. Güntekin
  11. 11.

    çok üzülmek

    • Bu yaz tatil yapamayacağıma yanıyorum.
  12. 12.

    çok sevmek, büyük bir aşk ile sevmek

  13. 13.

    hükümsüz kalmak, değerini yitirmek

    • Ben yokken, Sedef'in biriktirdiği miller yanmasın diye Kıbrıs'a gitmişler.— Ayfer Tunç, Âşıklar Delidir ya da Yazı Tura, 2018, 67, Can Sanat Yayınları
  14. 14.

    zarara, kötülüğe uğramak

    • Maazallah! Birimize kitaptan rastgele bir şey soracak olsa yandığımız gündü.— H. Taner
  15. 15.

    çocuk oyunlarında oyun dışı kalmak

  16. 16.

    bir bir sıralamak, dile getirmek, dert dökmek, anlatmak

    • Yazı yazmak, hayatımı anlatmak, kalbimi dökmek ihtiyacıyla yanıyorum.— S. M. Alus

Dil bilgisi notu

  • yanmak, iki heceli (yan·mak) bir fiildir.
  • Fiil kökü “yan-” biçimindedir. Üçüncü tekil kişide: yanıyor, yandı, yanacak, yanar.
  • Sözlükte bu maddeye bağlı 16 anlam ve 4 deyim bulunur.

Fiil çekimi

Göster
Fiil çekimi
Kip / zamanbensenobizsizonlar
Şimdiki zamanyanıyorumyanıyorsunyanıyoryanıyoruzyanıyorsunuzyanıyorlar
Görülen geçmiş zamanyandımyandınyandıyandıkyandınızyandılar
Öğrenilen geçmiş zamanyanmışımyanmışsınyanmışyanmışızyanmışsınızyanmışlar
Gelecek zamanyanacağımyanacaksınyanacakyanacağızyanacaksınızyanacaklar
Geniş zamanyanarımyanarsınyanaryanarızyanarsınızyanarlar
İstek kipiyanayımyanasınyanayanalımyanasınızyanalar
Şart kipiyansamyansanyansayansakyansanızyansalar
Gereklilik kipiyanmalıyımyanmalısınyanmalıyanmalıyızyanmalısınızyanmalılar
Emir kipi–yanyansın–yanınyansınlar
Olumsuz görülen geçmişyanmadımyanmadınyanmadıyanmadıkyanmadınızyanmadılar

Deyimler (4)

Topluluk yorumları

Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.

Yorumlar yükleniyor…