Sözlük dizini
“A” harfi
10.849 madde
- abone olmakfiilbir şeyi belli bir süre için peşin para ile almayı önceden üstlenmek, sürdürümlenmek
- abone etmekfiilbir şeyi belli bir süre için almasını sağlamak, sürdürümlemek
- ablukaya almakfiilkuşatmak
- abluka etmekfiilkuşatmak
- ananeisimgelenek
- anahtar teslimiisimBir yapının tüm gereç ve işçiliğinin yüklenici tarafından karşılanıp, bütünüyle bitirilmiş olarak mal sahibine teslim edilmesini öngören sözleşme şekli
- akarisimkiraya verilerek gelir getiren ev, dükkân, tarla, bağ vb. mülk, akaret
- Anglikanizmisimİngiltere'de reform hareketleri sonrası ortaya çıkan yeni bir mezhep
- AybarsisimBir erkek adı. Ay gibi parlak ve pars gibi yırtıcı
- armonikisimarmonika
- antropomorfiksıfatinsansı
- anlamsal alanisimanlamsal alanı
- anlambirimcik çözümlemesiisimAnlambirimcik çözümlemesi, sözcüğün göndergesi ile ilgili bir açıklama ve çözümleme biçimidir. Bir sözcük, anlamı temel alınarak incelenebilir. İşte bu çözümleme anlambirimcik çözümlemesi olur; yani anlambirimcik çözümlemesi, anlambirim düzeyinde gerçekleşen içeriğin tözüyle ilgili bir çözümlemedir. Anlambirimcik çözümlemesinin ayrımsal bir amacı vardır. Belli bir sözcük grubu içindeki ayırt edici yanları belirtmeye ve anlambirimcik demetini oluşturan anlambirimler arasındaki karşıtlığı ortaya koymaya yönelik bir çözümleme biçimidir. Sözlükbirim çözümlemesi içinde, anlambirimcik çözümlemesi oldukça etkili ve üretken bir durumdadır. Nasıl işittiğimiz bir sözcük (gösteren) sesbirimlerden oluşuyorsa, anlam da (gösterilen) anlambirimciklerden oluşmaktadır. Yalnızca ayırt edici özellikler, birimlerin bir anlam alanıyla ilişkili anlambirimcik çözümlemesinin konusunu oluşturur.
- anlambirimcikisimBir sözlüksel birime ait anlamsal içeriği oluşturan özelliklerin her biri anlambirimcik olarak adlandırılır. Anlambilim düzleminde en küçük anlamsal ayırt edici birim anlambirimciktir. Göstergenin içerik düzlemiyle ilgilidir. Anlambirimcik demetinin öğesi olan anlambirimcik, içeriğin biçiminin temel birimidir, içeriğin (ya da anlamın, gösterilen) ayırt edici bir öğesidir. Bir sözcüğü oluşturan anlambirimcikler, o sözcüğün anlamsal bileşenleridir. Bir anlam olgusunun çözümleme ile elde edilebilecek en küçük anlamlı birimi olan anlambirimcik, (biçimbirim düzeyinde) bir göstergenin gösterilenine ait tözün ayırt edici yanını belirtir. Anlambirimcik, sözlükbirimleri (fr. lexème), hatta bazı durumlarda biçimbirimleri birbirinden ayırmamızı sağlar. Anlambirimcik, anlamsal bileşen (fr. composante sémantique) ya da anlamsal ayırt ediciler (fr. trait sémantique) eşanlamlı kavramlardır.
- anlambirimisimsözcüğün anlam çözümlemesinde ortaya çıkan en küçük ayırıcı anlam öğesi
- anlam kümesiisimDildeki en küçük anlambirimcik demeti sınıfını gösterir. Bu sınıf içinde anlambirimcik demetleri ve mikro düzeydeki üreysel anlambirimcikler tanımlanabilir. En küçük anlam demetiyle ilgili sınıf içinde ilgili kavramın kavrambirimi (fr. sémantème) tanımlanabilir.
- ambargoisimbir malın serbest sürümünü engellemek için konulan yasak, engelleyim
- aksesuarisimaletin, makinenin işlevine katılmayan ancak kendine özgü ayrı bir yararı bulunan alet, araç veya nesne
- akrozomisimspermin baş kısmında bulunan ve fertilizasyonda rol oynayan; yumurtanın zarını eritip spermin baş kısmının yumurtayla birleşmesini sağlayan yapı.
- akçaağaçisimBoyu 30 m ye kadar çıkabilen, yaprak şekli genelde loplu, salkım halinde sarımsı yeşil renkte çiçekleri, kelebeğe benzeyen meyveleri olan, süs ağacı olarak da dikilen tahtası hafif ve sağlam ağaç; Acer, isfendan, kelebek ağacı
- AramanisimKocaeli'nin Kandıra ilçesine bağlı belde.
- aytaşıisimmavimsi gri renkte ve çok iyi cila tutan feldspat türü
- azimutisimrasat yapılan nokta ile gözlenen noktadan geçen doğrunun içinde bulunduğu dik düzlemin, saat ibresinin hareketi yönünde gözlem yapılan nokta ile kuzey istikametinin içinde bulunduğu dik düzlem (meridyen düzlemi) arasındaki yatay açı
- absorplayıcıisimyüksek gerilime karşı koruyucu olan araç
- abatajisimtabii konumundaki madenin, kazma, martopikör, dinamit vb. araçlarla yerinden sökülmesi ve taşımaya hazır hale getirilmesi
- abrulisim(Karadeniz, Reşadiye ağzı) nisan
- apsisisimKiliselerde koronun arkasında bulunan ve camilerdeki mihrap kısmının karşılığı olan, tonoz ya da kubbe ile örtülü bölüm
- alyaisimyüksek yer, gök, gökyüzü
- anterisimçiçeğin erkek üreme organının üst bölüm, başçık, haşefe
- anatoksinisimIsı ve formülle değişime uğrayarak tüm toksin gücünü yitiren ve zararsız antijen niteliğini bütünüyle koruyarak bağışıklık yaratabilen mikrop toksini