Sözlük dizini
“A” harfi
10.849 madde
- at sahibine göre kişneratasözüBir kişinin ya da şeyin davranışının, onu yöneten veya yetiştiren kişiye göre şekillendiğini anlatır.
- at sineğiisimçift kanatlılardan, uzunluğu 8 mm kadar olan, kanatları büyük ve küt, at, sığır ve domuzların bacak ve kuyruk aralarında yaşayan, eklem bacaklı bir sinek türü (Hippobosca equina)
- at sıtılıisimSu konulmaya yarayan, 30 cm ağız çapında, 40 cm yüksekliğinde ve kulplu bir sıtıl
- at ver, hasım ol; kız ver, hısım olatasözüAtını birine vermenin anlaşmazlığa, kızını evlendirmense akrabalığa yol açabileceğini anlatır.
- at yedi günde, it yediği gündeatasözüDeğerli kişilikler, zamanla gelişir. Kısa zamanda beliren kişilikler gerçek değer taşımayanlardır.
- at yedi günde, it yediği günde unuturatasözü"Toplumlar arası ilişkilerde olgun ve asil kişiler, kişiliklerini hemen ortaya koymazlar" anlamında bir söz.
- at yetiştiricisiisimatçı
- at yiğidin yoldaşıdıratasözüYiğt kişinin bir yoldaşı, yardımcısı olur.
- at çalmaisimbaşkasına ait olan at ya da atları çalıp kendine mal etmektir
- at çalındıktan sonra ahırın kapısını kapamakifadeİş işten geçtikten sonra önlem almaya kalkışmak.
- at çevirmekfiilGeri döndürmek
- at ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalıratasözüYaşayan bir gün ölür. Ancak yaşayışına bağlı birtakım izler sürüp gider. At ölmekle birlikte onun koştuğu meydanın kalması, insan ölmekle birlikte adının anılması gibi: Onun için kişi yaşarken iyi işler yapmalı, iyi bir ad bırakmaya çalışmalıdır
- at ölür, itlere bayram oluratasözüYüksek kimselerden birinin ölümü ya da görevden ayrılması, kimi zaman, aşağılıkkimselerin işine yarar.
- at, adımına göre değil, adamına göre yürüratasözüAtın yürüyüşü binicisinin yönetimine bağlı olduğu gibi, bir işin yürüyüşü de iş başındakinin bilgisine, çabasına, tutumuna göre değişir.
- ataisimbaba
- ata arpa, yiğide pilavatasözüYaratığın gücü, gelişmesine yarayan şeyle artar.
- ata bindin aman verme, indin saman vermeatasözüAt binerken atı yor, aman verme
- ata binen nalını, mıhını araratasözüKişi, kullanacağı şeyin ayrıntılarını da almalı, eksik bir durumu kalmamasına dikkatetmelidir.
- ata binersen Allah'ı, attan inersen atı unutmaatasözüAta bindiğin zaman insafsızlık etme, hayvanı çok hırpalama. Buna Tanrı razı olmaz. (Ya da ata bindiğin zaman böbürlenme; böbürleneni Tanrı sevmez), Attan indiğin zaman da onunyemini, suyunu, tımarını unutma.
- ata binmek bir ayıp, inmek iki ayıpatasözüBir işe girişmektense, başladıktan sonra yarım bırakmak daha büyük bir kusur sayılır.
- ata da soy gerek, ite deatasözüBütün yaratıkların soylusu üstün niteliktedir.
- ata dost gibi bakmalı, düşman gibi binmeliatasözüAta iyi baktıktan sonra, yora yora bininiz; korkmayınız, sarsılmaz. Çalıştırdığınız işçileringücü de iyi beslenmeleriyle artmaz mı?
- ata dostu oğla mirastıratasözüBabamızın dostları, babamızdan bize kalan miras gibidir. Bizi kollarlar. Sıkışıkdurumlarımıda bize her türlü yardımı yaparlar.
- ata et, ite ot vermekfiilbir işi ters yapmak
- ata eyer gerek, eyere er gerekatasözüBir işletmeyi önce donatmalısınız; sonra da iyi bir yöneticiye teslim etmelisiniz ki istediğiniz verimi alabilesiniz.
- ata malı mal olmaz, kendin kazanmak gerekatasözüBabadan kalan mal kalıcı değildir. Kazancı olmayan kişi bunu çabuk bitirir. Kişinin gerçekmalı, kendi çalışmalarıyla elde ettiği maldır. Kazancı olan kimsenin malı bitmez.
- ata nal çakıldığını görmüş, kurbağa ayaklarını uzatmışatasözüBir başkasına uygun olanı düşünmeden taklit etmenin gülünç ve yersiz olabileceğini anlatır.
- atabeisimKapı üstü aralığı.
- atabeyisimSelçuklu Devleti'nde şehzadeleri eğitip yetiştiren ve zamanla devlet kuran yüksek rütbeli memurlara verilen unvan
- atabilmekfiilatma ihtimali veya imkânı bulunmak