Sözlük dizini
“A” harfi
10.849 madde
- ayyaşisimiçkici
- aşikârsıfataçık, apaçık, belli, meydanda
- aglütinasyonisimuygun sıvı ortamda, partiküler formdaki antijenlerle antikorların bağlandıktan sonra kompleksler oluşturarak bir arada kümelenmesi, kümeleşim
- akademisyenisimöğretim üyesi
- akarisitisimAkarlara karşı kullanılan tarımsal, kimyasal ilaçlar
- azan mevlasını da bulur, belasını daatasözüHaddini aşan, sonunda hem yaptıklarının karşılığıyla hem de sıkıntılarla karşılaşır.
- allah şaşırttı mı, dayıya hala dedirtirmişatasözüİnsan şaşırıp aklı karışınca en açık gerçekleri bile karıştırabilir.
- aç tavuk rüyasında kendini buğday ambarında görüratasözüİnsan, en çok özlemini duyduğu ya da ihtiyaç duyduğu şeyi düşünde görür.
- ak ile kara dere kenarında belli oluratasözüBir şeyin gerçek niteliği, benzerleriyle karşılaştırıldığında ya da sınandığında ortaya çıkar.
- arpa eken darı biçmezatasözüKişi, yaptığı işin karşılığını alır; bir şey eken başka bir şey biçmeyi beklememelidir.
- ayının bildiği kırk türkü, kırkı da armut üstüneatasözüBir kişinin bildiği ya da konuştuğu tek konuya takılıp kalmasını anlatır.
- akşamın hayrından sabahın şerri iyidiratasözüBir işi akşam yapmak yerine sabaha bırakmak daha iyidir; sabahın kötü sonucu bile akşamın iyi görünen sonucundan yeğ tutulur.
- anası ölen hanım olur, babası ölen bey oluratasözüAnnesini ya da babasını kaybeden çocuğun erken yaşta büyüyüp sorumluluk üstlenmek zorunda kaldığını anlatır.
- ağlayalım da gözden mi olalımatasözüBir şeye üzülürken kendimize zarar verecek kadar ileri gitmemeliyiz.
- akıllı köprü arayıncaya dek deli suyu geçeratasözüAşırı temkinli kişi karar vermekte gecikirken gözü pek davranan kişi işini daha çabuk bitirebilir.
- arayan bulur, inleyen ölüratasözüÇare aramak için uğraşan kişi çözüm bulabilir; yalnızca yakınan kişi ise derdinden kurtulamaz. Sorun karşısında çaba göstermeyi öğütler.
- acı söz insanı dininden çıkarır, tatlı söz yılanı deliğinden çıkarıratasözüKırıcı söz insanı çok öfkelendirebilir; tatlı dil ise en zor kişiyi bile yumuşatabilir.
- açlık ile tokluğun arası bir dilim ekmekatasözüAçlıkla tokluk arasındaki farkın çok az olduğunu, bazen küçük bir yiyeceğin bile insanı doyurabileceğini anlatır.
- ata binmek bir ayıp, inmek iki ayıpatasözüBir işe girişmektense, başladıktan sonra yarım bırakmak daha büyük bir kusur sayılır.
- at sahibine göre kişneratasözüBir kişinin ya da şeyin davranışının, onu yöneten veya yetiştiren kişiye göre şekillendiğini anlatır.
- arpa ekip buğday beklemeatasözüKişi, yaptığı işin sonucunun da ona uygun olacağını bilmeli; verdiğinden ya da harcadığından daha fazlasını beklememelidir.
- altın anahtar her kapıyı açaratasözüPara ve maddi olanaklar, pek çok engelin aşılmasını sağlar.
- armudu sapıyla, üzümü çöpüyle, pekmezi küpüyleatasözüBir şey, bazı kusurları ve ayrılmaz parçalarıyla birlikte kabul edilmelidir; her şeyi kusursuz biçimde seçip ayıklamak mümkün değildir.
- anamın adı, ağzımın tadıatasözüAnnenin varlığının ve sevgisinin insana huzur ve mutluluk verdiğini anlatır.
- ateş düzene girdi, hamur bitti; işler düzene girdi, ömür bittiatasözüBir iş yoluna girene kadar çok zaman geçebileceğini, işler düzeldiğinde kişinin ömrünün tükenmiş olabileceğini anlatır.
- acındırırsan arsız, acıktırırsan hırsız oluratasözüBirini gereğinden fazla hoş görmek ya da acımak onu arsızlaştırabilir; aç bırakmak ise hırsızlığa itebilir.
- armudun önü, kirazın sonuatasözüArmut mevsiminin başında, kiraz ise mevsiminin sonunda yenmelidir.
- açık yerde tepecik kendini dağ sanıratasözüKendisinden üstün kimse bulunmayan yerde, küçük ya da önemsiz biri kendini büyük ve önemli sanabilir.
- arife tarif gerekmezatasözüAnlayışlı ve bilgili kişiye bir şeyi açıklamak gerekmez; o, söyleneni kolayca kavrar.
- arayan belasını da devasını da buluratasözüBir şeyi arayan kişi aradığını bulabileceği gibi, arama sırasında başına dert açacak şeylerle de karşılaşabilir. Aramanın hem yarar hem zarar getirebileceğini anlatır.