Sözlük dizini
“B” harfi
234 madde · Atasözleri
- buğday başak verince orak pahaya çıkaratasözüGereksinim duyulan şey değer kazanır.
- bal ile kaymak yenir ama her keseye göre değilatasözüGüzel yemeyi, güzel giymeyi, güzel eşya kullanmayı herkes ister ama bunları ancak parasıbol olanlar yapabilir.
- borçsuz çoban yoksul beyden yeğdiratasözüKişi yoksulluk ve sıkıntı içinde olduktan sonra kuru bir bey adı neye yarar? Böyle bir beyolmaktansa borçsuz, tasasız bir çoban olmak daha iyi değil midir?
- bir mıh bir nal kurtarır, bir nal bir at kurtarıratasözüHerhangi bir olayı, bir işi, bir ödevi küçük saymamak, önemle ele almak gerekir. Küçük görünen işler, büyük sonuçlar doğurabilir: Bir çivi eksikliğinden bir nal düşer; bir nal eksikliğinden bir at koşamaz olur; bir atın koşamaması, komutana bir haberin yetişememesi dolayısıyla savaşın kaybedilmesine mal olabilir. Böylece bir çivi yüzünden bir ordu yenilgiye uğrayabilir. Nitekim küçük bir vidası eksik olsa koca bir fabrika çalışamaz. Önem verilmeyen küçük bir yaradan ölenler çoktur.
- bitli baklanın kör alıcısı oluratasözüKötü, işe yaramaz nesnelerin, bunlardan anlamayan isteklileri olur.
- bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkaratasözüKimi durumlarda yardımlaşarak işlerin kolay kurtulacağını anlatır.[2](Doğru Olmaya Bilir 1. Anlamı Yazın)Yardımlaşma Bazı Durumlarda Gerekli Olabilir.
- bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ oluratasözüBakılıp onarılan şeylerden yararlanılır, bakımsız bırakılanlardan bir yarar elde edilemez.
- benzeye benzeye yaz, benzeye benzeye kış oluratasözüGünler birbirinden çok farklı olmadığı halde hava yavaş yavaş ısınarak yaz, aynı biçimde yavaş yavaş soğuyarak kış gelir. Bu durum toplumun gelişmesinde ve gerilemesinde de görünür.
- bahtsızın bağına yağmur, ya taş yağar ya doluatasözüTalihsizin bütün işleri ters gider. Bağına yağmur yerine ya taş ya dolu yağar.
- buğdayım var deme ambara girmeyince, oğlum var deme yoksulluğa ermeyinceatasözüBir şeyin senin olduğundan kuşkun kalmaması için gereken bütün koşullar gerçekleşmelidir.Tarlandaki harman yerindeki buğdayın, ambara konulmadan senin sayılmaz. Doğa olaylarıyangın, hırsızlık... onu yok edebilir. Oğlun da sana karşı oğulluk ödevini yapıyor mu, yapmıyormu, varlıklı zamanlarında pek belli olmaz; ancak yoksulluğa düşersen anlaşılır.
- balık ağa girdikten sonra aklı başına geliratasözüİnsan tedbirsizliği yüzünden bir yıkıma uğradıktan ve iş işten geçtikten sonra neden şöyle yapmadım, neden böyle yapmadım diye üzülür.
- bostan gök iken pazarlık yapılmazatasözüNasıl gelişeceği ve ayrıntıları belli olmayan bir iş üzerinde anlaşma yapılamaz.
- bir söz bin büyüye bedeldiratasözüBüyü, kişiyi yanlış şeylere inandırır. Etkili söz ise büyüden daha güçlü bir inandırıcılık taşır.
- bal ile kaymak isteyen akçesine kıymak gerekatasözüGüzel, pahalı nesne elde etmek isteyen, bunun gerektirdiği özveriye katlanmalıdır.
- bak bana bir gözle, bakayım sana iki gözleatasözüSen bana ne denli yakınlık gösterirsen ben sana ondan çok yakınlık gösteririm.
- bacak kadar boyu var, türlü türlü huyu varatasözüYaşı küçük ancak herkesten farklı alışkanlıklar, huylar edinmiş.
- baktın ki kar havası, eve gel kör olasıatasözüTehlikeli bir durum belirmeye başlayınca ondan uzak kalmanın yoluna bakılmalıdır.
- baktın yarın yar değil, terkini kalmak az değilatasözüKendine yakın bildiğin kimsenin içtenlikten, dürüstlükten uzaklaştığını görürsen dostluğa son vermekten utanma.
- baş ol da eşek başı olatasözüBaşta bulunanların, yetkisi geniş, saygınlığı büyük, olanakları çok olur. En önemsiz işlerde bile baş olmak, buyruk altında bulunmaktan iyidir.
- bol bol yiyen bel bel bakaratasözüKazandığını bol bol yiyip ilerisi için bir şey artırmayan kişi, kazançsız kaldığı zaman acıklı duruma düşer.
- borç yiyen kesesinden yeratasözüBorca alışveriş yapan, hemen para ödemez ama, ödemek zorundadır. Aldıklarının parası kesesinden çıkacaktır.
- bir uyuz keçi bir sürüyü boklaratasözüKötü yaradılışlı, kötü huylu kişi, çevresine hep kötülük aşılar, toplulukta kötülerin türemesine neden olur.
- başın sağlığı, dünya varlığıatasözüDünyanın en büyük zenginliği, beden sağlığından başka bir şey değildir.
- baktın ibrik akıyor; önce götünü yu, sonra aptes bozatasözüİşinizi yaptıktan sonra gerekecek olan nesne işinizi yapıncaya değin ortadan kalkacaksa, önce o nesneyi elde edip sonra işinizi görmelisiniz.
- bir ev donanır, bir kız donanmazatasözüBir kızı donatmak, bir ev düzmekten daha güç, daha masraflıdır. Evin eksikleri bellidir. Alırsınız, biter. Kızın ne giyim giderleri biter, ne de çeyiz için alınacak eşyası. Evlenecek kızın gözü eşyaya doymaz.
- baba koruk yer, oğlunun dişi kamaşıratasözüBabanın yaptığı kötü işin sıkıntısını çocuk çeker.
- balık demiş ki: Etimi yiyen doymasın, avımı yapan gülmesinatasözüCanına kıyılan balığın böyle ilendiğine inanılır. Bu inanış, balık etine kolay kolay doyulmamasından ve balık avcılarının hep geçim darlığı içinde bulunan kimseler olmasından gelmektedir.
- borçlunun yalımı alçak oluratasözüBorçlu, özellikle alacaklısının yanında göğsünü gere gere gezemez; kısılır, büzülür, suçlu gibi durur.
- bülbülü altın kafese koymuşlar, ah vatanım demişatasözüKişi, yurdu dışında ne denli iyi bir yaşama ortamı bulunursa bulunsun, yine yurdunu arar;onun özlemini çeker.
- balta değmedik ağaç olmazatasözüZarar görmeyen, yıkımlara uğramayan kimse yoktur.