Sözlük dizini
“D” harfi
6.492 madde
- denenmişi denemek ahmaklıktıratasözüBaşarısızlık, tembelliği daha önceki denemelerle anlaşılmış olan kişiye belki başarır diyeyeni görev vermek, akıllıca bir davranış değildir.
- deveye bindikten sonra çalı ardına gizlenilmezatasözüHerkesin gözü önündeki büyük bir olayı şöyle böyle yorumlarla gizlemeye çalışmak boştur.
- dertsiz bir kabak varmış, onun da başını kesip içini oymuşlaratasözüKesin olarak bilinmelidir ki dertsiz sanılan kişilerin de dertleri vardır.
- doğmadık çocuğa don biçilmezatasözüEle geçeceği, ortaya çıkacağı daha belli olmayan şey için önceden hazırlık yapmak doğru değildir.
- doğrunun yardımcısı Allah'tıratasözüİşlerinde doğruluktan ayrılmayan kişiye Allah her zaman yardım eder.
- dostun odu cehennem odundan beterdiratasözüDostumuzdan gördüğümüz iyiliklere karşı bir şeyler yapıp borcumuzu ödemedikçe içimiz rahat etmez.
- düğün aşıyla dost ağırlanmazatasözüAğırlamanın değeri, özel olarak hazırlanmasında, bir özveride bulunulmasındadır. Onun için orta malı, gerçek ikram konusu olmaz.
- düşman, düşmanın halinden bilmezatasözüSavaşmakta olan iki düşmandan her ikisinin de zayıf yönleri bulunur. Bir taraf, ötekinin zayıf yönlerini bilip de saldırısını bu noktalar üzerinde toplasa savaşı kazanacaktır. Ama bunları bilmez ki...
- dünyanın iki başı bir gelmezatasözüİnsan dünya işlerinin hepsini istediği gibi yürütemez. Birini yoluna koyarken başka birinin bozuk gittiğini görür. Onu da düzelttiğinde ise başka işinin düzensizliği belirir. Yani hepsini bir arada düzenli duruma getiremez ve tam rahatı bulamaz.
- dağ yürümezse abdal yürüratasözüBüyüklük taslayan birinden bitecek bir işimiz varsa ve o, bizimle ilgilenmiyorsa, biz onunayağına gidip işimizi görmeliyiz.
- delilsiz cennete bile girilmezatasözüKişiye, bir yere yanılmadan gidebilmesi için olduğu gibi, istediği şeyi elde edebilmesi için de yol gösteren gerektir.
- değirmi yurt tutmaya değirmi göt isteratasözüBir yerde, bir işte tutunup başarı kazanabilmek için yılmadan çalışmak gerektir.
- dereyi, tepeyi sel bilir; iyiyi kötüyü el biliratasözüDoğa yasasına göre sel nasıl dereden atar, tepeye çıkamazsa kamu da insanların iyisini,kötüsünü öylece ayırt eder.
- deniz bal olmuş, fukara kaşık bulamamışatasözüHer yanda bol kazanç ve nimet dolu olsa, yararlanma olanağı bulunmayanlar için neye yarar!
- deveyi yük değil zelber yıkaratasözüÖnemli bir görev yapmakta olan kimseden ufak tefek birçok iş yapması da istenirse, önemli işin yapılması tehlikeye düşer. (Zelber: Yük üstüne atılan öteberi).
- dilden gelen elden gelse, her fukara padişah oluratasözüKişi her söylediğini yerine getiremez. Her dilediğini elde edemez.
- doğruluk dost kapısıatasözüDoğru olan kişiyi herkes dost bilir. Herkes ona koşar.
- dostluk kantarla, hesap miskalleatasözüÇok yakın dostlar arasında alacak, verecek hesabı olursa, bu bir özveri konusu yapılmamalı; hesap santimi santimine görülmelidir.
- dost evinde başını bağla, düşman evinde tırnağını kesatasözüBaş bağlamak, süslenmek, dost evinde yapılmaya yakışır temiz, neşe artıran bir iştir. Oda içinde tırnak kesmek ise kirli ve dirlik bozan bir iştir. (Halk inanışına göre, kesilen tırnak ev içine sıçrarsa, ev halkı ile tırnak kesen arasında düşmanlık başlar.)
- dost için ölmeli, düşman için dirilmeliatasözüDost için her türlü özveride bulunmalı, ama düşmana bütün gücümüzle karşı koymalıyız.
- düşenin dostu olmazatasözüZenginle, iş başında olanla herkes dostluk kurar. Çünkü ondan çıkarları vardır. Zengin kişi yoksul düşünce, iş başındaki işten ayrılınca, çevresinde o dostlardan kimse kalmaz. Hepsi, eskidostlarını kötü durumuyla baş başa bırakırlar.
- dünyanın ucu uzunatasözüdünyanın ucu uzundur kavramının farklı yazılışı
- dağ başına kış gelir, insanın başına iş geliratasözüDağ başında kışın nasıl fırtına eksik olmazsa kişinin yaşamında da yıpratıcı olaylar öylece eksik olmaz.
- dağ adamı, hasta eder sağ adamıatasözüGörgüsüz kişiye haber anlatmak çok güçtür.
- düt demeye dudak gerekatasözüBir işin gerçekleştirilebilmesi, gerekli koşulların, araçların bulunmasına bağlıdır. Bol parasıolmayan kişi güzel bir köşk; bilim, sanat gücü bulunmayan kişi beğenilir bir yapıt ortayakoyamaz.-E-
- dayanık öküze oha! neymiş?atasözüGörevini eksiksiz yapan kişiye iyi çalış demeye gerek var mı?
- deh! denmiş dünyayı, Çüş! diye sen mi durduracaksın?atasözüYürüyüşünü kendi düzenine göre sürdürmekte olan dünyanın kötülüklerine kimse engel olamaz.
- demir tavında, dilber çağındaatasözüHer işin yapılması için en uygun olan bir zaman, bir durum vardır. Demir ateşte ısınıp kızardığı zaman yumuşar, dövülüp biçimlendirilir. Güzeller de taze, körpe iken sevilir, evlendirilir.
- dert, çekene görediratasözüHerkesin derdi vardır. Bir derdin ağırlığı, hafifliği de ona uğrayan kişinin etkilenme derecesiyle ölçülür. Bir kimse için büyük olan bir dert, başka bir kimse için küçüktür, belki de hiç sorun değildir.
- derviş tekkede, hacı Mekke'de bulunuratasözüHerkes kendisine yakışan ve uğraştığı işle ilgili yerde bulunur.