Sözlük dizini
“E” harfi
4.214 madde
- eleştirmeisimeleştirmek işi, tenkit
- eşek sikine kelebek konmuş gibiifadeEğreti durmak.
- ev dememişler, evran demişleratasözüBir ev doymak bilmeyen ejderha gibidir. Bir yandan eksikleri tamamlanır, bir yandan yenieksikler ortaya çıkar.
- ev alma, komşu alatasözüKomşuluk ilişkileri, iyi komşuya sahip olma çok çok önemlidir.
- evvel can, sonra cananatasözüİnsan, önce kendini, kendi çıkarını düşünür; sonra sevdiğini ve onun çıkarını.
- evli evinde, köylü köyünde gerekatasözüHerkes kendi yerinde ve işinin başında bulunmalıdır. Toplumun düzeni de, kendisinin rahatlığı da bunu gerektirir.
- evlinin bir evi var, evsizin bin evi varatasözüEvi olan yalnız kendi evinde oturur. Evi olmayan, kiracı da olsa, seçer seçer, beğendiği evdeoturur.
- evlenenle ev alana Allah yardım ederatasözüEvlenmek ve ev yapmak hayırlı işlerdir. Herkes evlenene ve ev yapana kolaylık gösterir.Bunlara dolayısıyla Allah yardım ediyor demektir.
- evladı ben doğurdum, ama gönlünü ben doğurmadımatasözüİnsanın çocuğu kendisinin bir parçasıdır. Birçok özellikleri onunkine benzer. Yalnız gönlü vehuyu benzemeyebilir. Bir kimse evladına emredip birçok şeyler yaptırır; ancak gönlüne sözgeçiremez.
- evladın var mı, derdin varatasözüAna baba, çocuklarını yetiştirmek için birçok özverilere, sıkıntılara katlanırlar. Onlarınbitmeyen hastalıkları, başka üzüntüleri ana baba için sürekli derttir.
- evi ev eden avratatasözüBir evin temizliğini, güzelliğini, rahatlığını, ekonomik düzenini sağlayan ve orada mutlu bir yaşayış havası yaratan kadındır. Nasıl ki yurdun şen ve bayındır olmasını sağlayan devlettir.
- evine göre pişir aşını; erine göre bağla başınıatasözüKişi, davranışlarını sorumluluğunu taşıdığı konuların gereklerine göre ayarlamalıdır.
- evden bir ölü çıkacak demişler, herkes hizmetçinin yüzüne bakmışatasözüTopluluk içinde birinin tehlikeli bir iş yapması gerektiğinde herkes bunu koruyucusu bulunmayan ve kendisine söz geçirilebilen kişiden bekler.
- et tırnaktan ayrılmazatasözüÇok yakın kimseler, aralarında ne kadar anlaşmazlık çıkarsa çıksın, birbirlerinden ayrılmazlar.
- et ola, it olaatasözüÇok karlı bir iş ortaya çıksın da dört gözle bekleyenler ondan yararlanmaya çalışmasınlar; olacak şey mi?
- et ne kadar arık olsa ekmek üstünde yaraşıratasözüBilgili, görgülü kişiye, iş başında ve zengin olmasa bile bilgisiz, görgüsüz kişilerin üstünde bir yer yakışır.
- et kokarsa tuzlanır; ya tuz kokarsa ne yapılır?atasözüBozulan şeyi düzeltecek etken vardır. Ama bu etken bozulmuşsa artık düzeltmeden umudu kesmek gerekir.
- et kanlı gerek, yiğit canlıatasözüKebap ve pirzola çok pişirilmemeli, biraz kanlı olmalı; genç dediğin de durgun, hareketsiz olmamalı, canlı olmalıdır.
- etme bulma dünyasıatasözüBu dünya, kötülük yapanın kötülük gördüğü bir yerdir.
- etle deri, yemekle diriatasözüİnsanın temel yapısı eti, kemiği ile derisidir. Ama gereken besin alınmadıkça bunlarla ayakta durulamaz.
- eti ciğer eden de avrat, ciğeri et eden deatasözüBeceriksiz kadın, pahalı malzemeyi heder eder; becerikli kadın ucuz nesnelerle güzel şeyler yapar.
- etin çiği et getirir, ekmeğin çiği dert getiriratasözüEtin az pişirilmişi daha yararlıdır. Ekmeğin çiği ise zararlı.
- esrik devenin çulu eğri gerekatasözüHerkesin davranışı durumuna uygun olmalıdır. Söz gelişi yoksul kişi, süslü, pahalı elbise giymeye kalkışmamalı; bilgisi az olan kimse, bilgililer yanında susmalıdır. Kabadayılara da özel giysileri, davranışları, konuşmaları yakışır.
- esmere al bağla, karşısına geç ağlaatasözüEsmer insana al renkli giysi hiç yakışmaz.
- eski kaçmış; iğne iplik geri getirmişatasözüBir giysi azıcık yırtıldı diye atılmamalı, dikişle yamayla kullanılabilir duruma getirilmelidir.Bu öğüt, onarılabilen her şey için geçerlidir.
- eski dost düşman olmaz, yenisinden vefa gelmezatasözüEski dost düşman değildir.
- eski diye atma kürkünü; gerek olur bürünürsün bir günüatasözüEski eşya, deneyimli, yaşlı insan, bir tarafa atılıp unutulmamalıdır. Günün birinde onlara dagerekseme duyulabilir.
- eski düşman dost olmazatasözüBirçok nedenlerin birbirini izlemesiyle sürüp gelmiş olan eski düşmanlık, dostluğaçevrilemez.
- eskiye itibar olsaydı bitpazarına nur yağardıatasözüHerkes yeni şeyleri sever. Eski şeylerden kimse hoşlanmaz.
- eskisi olmayanın yenisi olmazatasözüBiraz kullanılmış olan giysi, ya da eşya, yenisi gibi iş görür. Bunlar eskidi diye elden çıkarılmamalı ve gündelik işlerde kullanılmaya devam edilmelidir. Böylece yenileri, gündelik işlerde eskitilmekten kurtarılmış ve gerekli zamanlarda kullanılmak üzere tertemiz korunmuş olur.