Sözlük dizini
“H” harfi
4.232 madde
- harman dövmek keçinin işi değilatasözüÖnemli, ağır işler, hafife alınmamalı, çoluk çocuğa, acemilere yaptırılmamalıdır.
- herkesin delisi evinde, derdi karnındaatasözüAile bireylerinin uygunsuzlukları, evin çeşitli sıkıntı ve sorunları olur. Bunlar kimseye duyurulmaz; sineye çekilir.
- herkes kendi ölüsü için ağlaratasözüHiç kimse başkasının acısını içinde duymaz. Onun yüreğini sızlatan ancak kendi acısıdır.
- herkes kaşık yapar ama sapını ortaya getiremezatasözüBir işi yapmadan yapmaya fark vardır. Kusursuz ve en güzel biçimde yapmayı herkes bilemez.
- her deliğe elini sokma, ya yılan çıkar ya çıyanatasözüSonunu düşünmeden, zarar görmen olasılığı bulunan davranışlarda bulunma.
- her taş baş yarmazatasözüHer korkulan şey tehlikeli değildir.
- halıda nakış bir gerekatasözüBir toplulukta, bir uğraşı alanında ayrık niteliği bulunan bir öğe hoş karşılanır. Buna benzerbaşka bir öğe iyi karşılanmaz.
- haramzade pazar bozar, helalzade pazar yaparatasözüSütü bozuk kişi, iki kimsenin arasını açar, anlaşmalarına engel olur. Soylu kişi arabuluculuk yapar, anlaşmalarına yardım eder.
- hayıf ölene oluratasözüAcınacak yaşta ya da acıklı biçimde ölene herkes üzülür; ama bir süre sonra üzüntüler geçer,acı unutulur. Ölenin acınacak durumu ise sürer gider.
- herkesin ettiği yoluna geliratasözüBir kimse başkasına bir kötülük yaparsa aynısı kendisinin de başına gelir. İyilik de böyle.
- her kaşığın kısmeti bir olmazatasözüHerkesin talihi, kazancı bir değildir. Aynı çabayı göstermelerine karşın kimisi daha çok, kimisi daha az kazanır.
- her gün gezen kırda, bir gün uğrar kurdaatasözüSakıncalı işlerle uğraşan kimse, günün birinde tehlikenin kurbanı olur.
- hilekârdan yumurta alan, içinde sarısını bulamazatasözüHilekâr satıcı, hiç kimsenin kuşkulanmasına olanak bulunmayan hileler yapar. Bunun gibi kurnaz kişi, işini yaparken kimseye sezdirmeden çıkar sağlar.
- haberi verenden alan uz gerekatasözüBir kişi ne gibi sonuç doğuracağını bilmediği bir haberi sadece anlatır. Bundan sonuç çıkarmak, dinleyenin anlayış, uslamlama gücüne bağlıdır.
- harman yel ile, düğün el ileatasözüHer işin gerçekleşmesi birtakım koşulların bulunmasına bağlıdır. Örneğin, harmanı savurmak için yel, düğünün iyi hazırlanması ve toplantının şen geçmesi için hısım, akraba, eş, dost ister.
- helva şirin, nefis kafiratasözüYasaklanan ya da ele geçirilmesi güç olan şeyin çekiciliği karşısında ona kavuşma isteğini yenmek güçtür.
- hazıra dağlar dayanmazatasözüHazırdan tüketmeye dağ kadar para olsa da yetmez. İnsan var olan dünyalığa fazla güvenmemeli, bir yandan yerden bir yandan da çalışmaya, kazanmaya devam etmelidir.
- herkes davul çalar ama çomağı makama uyduramazatasözüHerkes iş yapar ama, o işin gerektirdiği ustalığı gösteremez.
- her şeyin yenisi, dostun eskisiatasözüEski, yıpranmış, bozulmuş şeyi kullanmak, insana sıkıntı verir. Yeni şey zevkle kullanılır.Eskilik ancak dostlukta değer taşır. Çünkü eski dostluk, birçok sınav geçirmiş, pekişmiştir;unutulmaz anılarla iki tarafı birbirine bağlamıştır.
- her ağaçtan kaşık olmazatasözüÖzelliği bulunan bir iş için herhangi bir kimse ve herhangi bir şey kullanılamaz.
- her sakaldan bir tel çekseler, köseye sakal oluratasözüHerkes biraz özveride bulunsa bir yoksul perişanlıktan kurtulur.
- hocanın dediğini yap, yaptığını yapmaatasözüDin adamları bize dinin buyruklarını anlatırlar. Buna uymak gerekir. Ama hocalar çoğu zaman kolay olanı insanlara önerip kendileri azimetli/zor olan ibadetleri yaptıklarından bu atasözü ortaya çıkmıştır.
- horoz ne kadar öterse ötsün, civciv tavuğun dıkdıkına bakaratasözüBabalar çocuklarının kendilerine yakın olmaları için ne denli uğraşırlarsa uğraşsınlar,çocuklar annelerine daha çok bağlı olurlar.
- hırsız evden olursa mandayı bacadan aşırıratasözüEv içindeki hırsızlığa karşı önlem almak güçtür. Evin ve evdeki yaşayışın bütün inceliklerini bildiği için akla gelmeyen yollarla, olanaksız sanılan eylemlerle hırsızlığını yapar.
- hırsızlığı da öğren, başucunda dursunatasözüHırsızlığı ve benzeri kötü davranışları da öğrenin. Eylemde bulunmak için değil, bunları yapanlara karşı ne gibi önlemler alınması gerektiğini bilmeye ve kendilerini daha kolay bulmaya yarayacağı için.
- hak yerini buluratasözüBir anlaşmazlığı ortadan kaldıran yol, doğru yoldur. Bu her zaman üstün gelir. Haklıyahakkının verilmesi, suçlunun cezalandırılması da bu demektir.
- haramın temeli olmazatasözüHaram kazanç, bir işe yaramadan telef olur gider.
- hekim kim, başına gelenatasözüBir hastalığın en iyi hekimi, bu hastalığı geçirmiş olan kimsedir. Toplumsal alanda da böyledir: Bir konuyu en iyi sonuca ulaştırmasını bilen kimse, başından böyle bir olay geçmiş olan kimsedir.
- herkese tükrüğü balatasözüKişi -başkaları beğenmese de- kendi yapıtını, kendi yakınlarını beğenir, sever.
- herkes evinde ağadıratasözüHerkesin kendi evinde, kendi bölgesinde hatırı sayılır, sözü geçer.