Sözlük dizini
“Y” harfi
126 madde · Atasözleri
- yazın gölge hoş, kışın çuval boşatasözüYazın çalışıp,kazanma günleridir. Bu zamanlarda çalışıp keyiflerine bakmayanlar, gününü gün ederler, kışın zor şartlarında yiyecek bulurlar; sıkıntıya düşer ve ona buna avuç açarlar.
- yaz yaz gerek, kış kışatasözüHer mevsimin kendine özgü koşulları, verimleri vardır. Yaz mevsimi yazlığını, kış mevsimikışlığını yapmazsa insanların yaşayış düzenleri de bozulur.
- yorgun eşeğin çüş canına minnetatasözüVerilen dinlenme fırsatı, yorgun kişiyi çok sevindirir.
- yaz yalan, kış gerçekatasözüYazın yaşama koşulları hafiftir: Giyim işi özen istemez; nerede olsa barınılır. Kışın durum tersinedir: Giyim, özen ister. Barınacak yer, kapalı ve sıcak olmalıdır. Bu durum, karşılaştığımız çeşitli olaylarda da görülür: Kimi olaylar, önem vermeye değmez, ama kimisi olanca dikkatimizle ve gücümüzle üzerinde durmamızı gerektirir.
- yengece niçin yan yan gidersin? demişler; serde kabadayılık varatasözüDavranışları herkesinkinden ayrı olan kişi, bu durumunun yeteneksizliğinden değil, kendisinde daha üstün nitelikler bulunmasından kaynaklandığını ileri sürer.
- yarınki kazdan bugünkü tavuk yeğdiratasözüSağlanmış bir kazanç beklenen, umulan daha büyük bir kazanca feda edilemez.
- yemeğin iyisi hazırıdıratasözüTanrı'nın verdiği kısmet, hazır olan yemektir. En iyi yemek budur.
- yüz verme arsız olur, az verme hırsız oluratasözüYönetimin altında bulunan kimseye ikide birde şunu yap, bunu yapma demekle iyi sonuçalınır sanma; onu arsız edersin. Yiyecek, para bakımından sıkıntıya da düşürme. Çünkü hırsızlığa itmiş olursun.
- yoksul âlâ ata binse, selam almazatasözüGörmemiş kimse görmüşlerin durumuna erse, herkese yüksekten bakar;kimseye selam vermez olur.
- yemeyenin malını yerleratasözüPintinin yemeğe kıyamayarak biriktirdiği malı, sağlığında, gücünün yetmediği kişiler,öldükten sonra da mirasçılar bol bol yerler.
- yatan ölmez, eceli yeten ölüratasözüHasta yatan, eceli gelmemişse ölmez de, sapasağlam biri, eceli gelmişse gezip dolaşırken ölüverir.
- yavuz hırsız ev sahibini bastırıratasözübiri, suçunu zarar verdiği kimseye yüklediğinde söylenen bir söz.
- yılan sokan uyumuş, aç kalan uyumamışatasözüAç kalan, yılan sokandan daha çok acı çeker.
- yerini bilmeyen, yılda bir kat urba eskitiratasözüHangi alanda çalışabileceğini önceden iyi kestirememiş olan kişi, sık sık yer ve iş değiştirme yüzünden hayli zarar görür.
- yerdeki yüze basılmazatasözüAlçakgönüllü olanları kimse hor görmez, tepelemez. Herkes onları korur.
- yürük ata paha olmazatasözüİşini ivedilik ve yeterlikle başaran kimsenin değeri çok büyüktür.
- yapı taşı, yapıdan kalmazatasözüDeğerli kimse, boşta kalmaz. Kendisine iş verilir.
- yiğidin malı meydandadıratasözüCömert kimsenin malı herkesin yararlanmasına açıktır.
- yakın dost hayırsız hısımdan yeğdiratasözüİlgi ve iyiliklerini görmekte olduğumuz komşu ve dostlarımız, hiçbir ilgisini görmediğimiz hısımlarımızdan, bize daha yakındır.
- yılan ne kadar eğri gitse deliğine doğru gireratasözüYabancılarla ilişkisinde dürüst davranmayan kişi yakınlarına karşı doğruluktan ayrılmaz.
- yanlış da bir nakışatasözüDüzgün işler arasında yapılan bir yanlış, kimileyin tekdüzeliği gideren bir süs olur.
- yol bilen kervana katılmazatasözüBir işi kendi başına yapabilecek olan, başkalarının yardımına gereklik duymaz.
- yoldan giden yorulmazatasözüBir işi yoluyla, yöntemiyle yapan güçlük çekmez.
- yağmur yağsa kış olur, kişi hâlini bilse hoş oluratasözüİnsanların etraflarına karşı davranışları, kendi sosyal durumları ile orantılı olmalıdır.
- yalnız kalanı kurt yeratasözüYardımcısı bulunmayan kişi, kendini tehlikeden koruyamaz.
- ya evlat bir ya ocak köratasözüBir hayırlı çocuk, insanın ocağını söndürmemeye, adını andırmaya yeter. Çocuk çoğalırsa, üzüntü artar. Onları yetiştirmek güçleşir. Baba öldükten sonra, aralarında anlaşmazlıklar çıkar. Böyle bir durum ortaya çıkacağına, ocağın kör olması daha iyidir.
- ya işten artar ya diştenatasözüPara biriktirmek.
- yarına kalan davadan korkmaatasözüBir anlaşmazlık başladığında iki taraf çok sinirli olur. Çatışmayı sürdürmek tehlikelere yolaçabilir.Görüşme ertelenirse sinirler yatışır. Konu daha serinkanla ele alınır.
- yerdiğin oğlan yer tutaratasözüBugün beğenmediğiniz, kendisinde yetenek bulmadığınız çocuğun, zamanla bilgisi, görgüsü artar; toplumda önemli bir yeri olur.
- yerin kulağı varatasözüBir konu, iki kişi arasında gizli olarak konuşulsa bile duyulur. Bir süre sonra hiç hatır ve hayale gelmeyen kimselerin onu işittiği ortaya çıkar. Sanki konuşma yeri, herkesin kulağıdır.