Sözlük dizini
“Y” harfi
6.502 madde
- yavuz hırsız ev sahibini bastırıratasözübiri, suçunu zarar verdiği kimseye yüklediğinde söylenen bir söz.
- yavuz at yemini artırıratasözüGörevini başarı ile yürüten kişi, bunun mükâfatını görür. Ödüllenince de görevini daha büyük bir çaba ile yapar.
- yavaş tükürüğün sakala zararı varatasözüSert davranmak gereken durumlarda gevşek davranan kişi, bu tutumunun zararını görür.
- yavaş atın çiftesi pek oluratasözüYumuşak huylu kimselerin kızması, korkunç olur. Çünkü bunlar, ancak sabırlarını taşıran olaylar karşısında tepki gösterirler. Bunun için davranışları, aşırı bir öfkenin patlamasıdır. Her şeye kızan kimsede, bu denli taşkın öfke bulunmaz.
- yatsının faziletini güveyden sormalıatasözüBirçok kimseler için, önemli bulunmayan bir durum, kimi kişiler için özel bir önem taşır. Eskiden güvey, yatsı namazından sonra gerdeğe girerdi.
- yatan ölmez, eceli yeten ölüratasözüHasta yatan, eceli gelmemişse ölmez de, sapasağlam biri, eceli gelmişse gezip dolaşırken ölüverir.
- yatan öküze yem yokatasözüÇalışmayanın gelir beklemeye hakkı yoktur.
- yara, sıcakken sarılıratasözüBir acıyı dindirmek için gereken yardım, geç bırakılmamalı, hemen yapılmalıdır.
- yarına kalan davadan korkmaatasözüBir anlaşmazlık başladığında iki taraf çok sinirli olur. Çatışmayı sürdürmek tehlikelere yolaçabilir.Görüşme ertelenirse sinirler yatışır. Konu daha serinkanla ele alınır.
- yarım hekim candan eder, yarım hoca dinden ederatasözüBir iş, uzmanına yaptırılmaz da taklitçilere yaptırılırsa, istenilen gibi değil, ters bir sonuç verir. Nitekim hekim dururken, hekimlik taslayan birinin tedavisine başvurulması, insanın hayatına mal olabilir. Bilgisiz din adamı da dine aykırı olur.
- yarım elma, gönül almaatasözüGönül almak, hatır sormak için yarım elma gibi küçük bir armağan yeter. Önemli olan,değerli armağan götürmek değil, hatırlayıp aramış olmaktır.
- yar, yıkıldığı gün tozaratasözüBir felaket meydana geldiği anda, büyük bir tepki ve panik yaratır. Ondan sonra, durumuneski ağırlığı kalmaz.
- yaprağa yapış, atlas olsun; toprağa yapış, altın olsunatasözüİpek böceği besleyenler ve çiftçilikle uğraşanlar, emeklerinin doyurucu karşılığını alırlar.
- yapı taşı, yapıdan kalmazatasözüDeğerli kimse, boşta kalmaz. Kendisine iş verilir.
- yanmış harmanın öşrü alınmazatasözüÖnce verimli iken kazaya uğramış olan şeyden, artık gelir, verim beklenmez.
- yanlış hesap Bağdat'tan döneratasözüYanlış bir yolda olduğunu anlayan kişi, bu uğurda ne denli emek ve para harcamış olursa olsun, geri dönüp doğru yola yönelmelidir.
- yanlış da bir nakışatasözüDüzgün işler arasında yapılan bir yanlış, kimileyin tekdüzeliği gideren bir süs olur.
- yaman komşu, yaman avrat, yaman at; birinden göç, birin boşa, birin satatasözüSana üç öğüt: Komşun kötü ise başka yere göç, eşin geçimsizse ayrıl, atın azgınsa sat, kurtul.
- yalnız taş, duvar olmazatasözüNasıl, bir tek taş ile duvar örülemezse, insan da tek başına bir şey yapamaz.
- yalnız kalanı kurt yeratasözüYardımcısı bulunmayan kişi, kendini tehlikeden koruyamaz.
- yalnız öküz, çifte koşulmazatasözüİki kişi ile yapılması gereken bir işi tek kişi ile yapmaya kalkışmak yanlıştır.
- yalnızlık, Allah'a mahsusturatasözüİnsan toplumsal bir yaratıktır. Ancak toplumsal dayanışma ve iş bölümü içinde yaşayabilir.Tek başına yaşayamaz.
- yalancıyı kaçtığı yere kadar kovalamalıatasözüBir kişinin yalanını yakalayabilmek için söylediklerini kabul edip sonuca bakmalı. O zamansözlerinin doğru çıkmadığını kendisi de görecektir.
- yalancının evi yanmış, kimse inanmamışatasözüYalan söylemeyi adet edinen kişinin sözlerine kimse inanmaz.
- yalanın kemiği yok ki boğazına bataatasözüBir sözün yalan olduğu bilinir, ancak söylenmesi engellenemez.
- yakın dost hayırsız hısımdan yeğdiratasözüİlgi ve iyiliklerini görmekte olduğumuz komşu ve dostlarımız, hiçbir ilgisini görmediğimiz hısımlarımızdan, bize daha yakındır.
- yabancı koyun kenara yataratasözüBir yere yeni gelen kimse, çevredekilere pek yanaşmaz. Zaten onlar da kendisini hemen aralarına almazlar.
- yaş yetmiş, iş bitmişatasözüİnsan yetmiş yaşına gelince, genellikle, bedence de, kafaca da düşer, çalışamaz olur. Budurumdaki kimseden, artık verim beklenmemelidir.
- yaş kesen, baş keseratasözü“ağacın pek çok yararları vardır, yalnızca odun sağlamak için ağaç kesen kimse, insan canına kıymış gibi büyük suç işlemiş olur” anlamında söylenir.
- yaşa yaşa, gör temaşaatasözüİnsan yaşı ilerledikçe iyi kötü birçok şey görür. Akla hayale gelmeyen olaylar ve durumlarla karşılaşır.