Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- yeğniyi yel alır, ağır yerinde kalıratasözüHoppa züppe kimseler, hiçbir yerde barınamazlar; şunun bunun oyuncağı olurlar. Ağırbaşlı olanları kimse tedirgin edemez.
- ya olduğun gibi görün, ya göründüğün gibi olatasözüDürüst kişi, kendini olduğu gibi gösterir. Kendini olduğundan üstün göstermek içtensizlik ve ikiyüzlülüktür. Kişinin görünüşü, gerçek durumunun aynası olmalıdır.
- ya işten artar ya diştenatasözüPara biriktirmek.
- ya evlat bir ya ocak köratasözüBir hayırlı çocuk, insanın ocağını söndürmemeye, adını andırmaya yeter. Çocuk çoğalırsa, üzüntü artar. Onları yetiştirmek güçleşir. Baba öldükten sonra, aralarında anlaşmazlıklar çıkar. Böyle bir durum ortaya çıkacağına, ocağın kör olması daha iyidir.
- yaz yaz gerek, kış kışatasözüHer mevsimin kendine özgü koşulları, verimleri vardır. Yaz mevsimi yazlığını, kış mevsimikışlığını yapmazsa insanların yaşayış düzenleri de bozulur.
- yaz yalan, kış gerçekatasözüYazın yaşama koşulları hafiftir: Giyim işi özen istemez; nerede olsa barınılır. Kışın durum tersinedir: Giyim, özen ister. Barınacak yer, kapalı ve sıcak olmalıdır. Bu durum, karşılaştığımız çeşitli olaylarda da görülür: Kimi olaylar, önem vermeye değmez, ama kimisi olanca dikkatimizle ve gücümüzle üzerinde durmamızı gerektirir.
- yazın yanmayan kışın ısınmazatasözüYazın çalışmayan kışın ne odun, ne kömür, ne de yiyecek bulur. Gençliğinde kazanç sağlamamış olan da ihtiyarlığında perişan olur.
- yazın harmana sıçan öküzün kışın yemlikte ağzına geliratasözüGeleceği düşünmeden kötü işler yapan kişi, ileride, yaptığı kötülüklerle karşılaşır.
- yazın gölge kovan, kışın karın ovaratasözüYazın çalışmayıp keyif ve zevk ile vakit geçiren çiftçi, nasıl kışın aç kalırsa, çalışma gücü ve ortamı bulunduğu halde zamanını değerlendirmeyen ve geleceğini düşünmeyen kişide, çalışma olanakları kalmadığı zaman, öylece perişan olur.
- yazın araması, kışın taraması olmasa herkes besler mandayıatasözüGüzel şeyin sahibi olmayı kim istemez? Ama her şeyin güzelliği bakımla, uğraşmakla sağlanır. İşte bu sıkıntıya herkes katlanamaz.
- yavuz hırsız ev sahibini bastırıratasözübiri, suçunu zarar verdiği kimseye yüklediğinde söylenen bir söz.
- yavuz at yemini artırıratasözüGörevini başarı ile yürüten kişi, bunun mükâfatını görür. Ödüllenince de görevini daha büyük bir çaba ile yapar.
- yavaş tükürüğün sakala zararı varatasözüSert davranmak gereken durumlarda gevşek davranan kişi, bu tutumunun zararını görür.
- yavaş atın çiftesi pek oluratasözüYumuşak huylu kimselerin kızması, korkunç olur. Çünkü bunlar, ancak sabırlarını taşıran olaylar karşısında tepki gösterirler. Bunun için davranışları, aşırı bir öfkenin patlamasıdır. Her şeye kızan kimsede, bu denli taşkın öfke bulunmaz.
- yatsının faziletini güveyden sormalıatasözüBirçok kimseler için, önemli bulunmayan bir durum, kimi kişiler için özel bir önem taşır. Eskiden güvey, yatsı namazından sonra gerdeğe girerdi.
- yatan ölmez, eceli yeten ölüratasözüHasta yatan, eceli gelmemişse ölmez de, sapasağlam biri, eceli gelmişse gezip dolaşırken ölüverir.
- yatan öküze yem yokatasözüÇalışmayanın gelir beklemeye hakkı yoktur.
- yara, sıcakken sarılıratasözüBir acıyı dindirmek için gereken yardım, geç bırakılmamalı, hemen yapılmalıdır.
- sen olursan bensiz, ben de olurum sensizatasözüBir kimse, başka bir kimse ile olan ilişkisini keserse, o da bu kişi ile ilişkisini sürdürmek istemez.
- sen kazan da düşmana kalsınatasözüKazanacağım malı benden sonra kime bırakacağım diye çalışmaktan vazgeçme. Düşmana kalacağını da bilsen kazanç yolunu bırakma.
- sen işten korkma, iş senden korksunatasözüİnsan, yapacağı işi gözünde büyütmemeli, yenmeye azmederek çalışmaya koyulmalıdır.
- sen işlersen mal işler, insan öyle genişleratasözüÇalışırsan malın verimli, kazancın bol olur. Böylece zengin olursun.
- sen bilirsin deyince kavga olmazatasözüBir konu üzerindeki görüşme sırasında uysallık gösterir, karşınızdakinin dediğini kabul ederseniz, anlaşmazlık çıkmaz.
- sel ile gelen yel ile gideratasözüEmek çekilmeden ele geçen para; gereksiz yerlere harcanır, çarçur olur gider.
- sel gider kum kalıratasözüHerhangi bir durumda önemli olan, kalıcı öğelerdir. Gelip geçici olanlar değil.
- selam para, kelam paraatasözüHer davranış para harcamayı gerektirir.
- sebepsiz kuş bile uçmazatasözüKılavuz ve yardımcı almadan hiçbir iş başarılamaz.
- sayılı koyunu kurt kapmazatasözüMiktarı saptanarak bir kimseye teslim edilmiş olan eşya iyi korunur.
- sayılı günler tez geçeratasözüBir işin yapılması, ya da gerçekleşmesi için konulmuş olan belli süre çarçabuk geçer.
- satılık ziftin olsun, Selanik'ten kel geliratasözüİşe yaramaz sandığın bir malı satılığa çıkarırsan görürsün ki hatıra gelmeyen yerlerden onu arayıp soranlar vardır.