Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- latife latif gerekatasözü"Şakalar karşısındakini kırmayacak biçimde olmalıdır. Şaka yapan, karşısındakini çok iyi anlamalı, kırmadan, incitmeden şaka yapabilmelidir" anlamında bir söz.
- çingene çadırında musandıra ne araratasözüYoksul ve her şeyi derme çatma olan kişide varlıklılara özgü şey bulunmaz.
- ananın çıktığı dala kızı salıncak kuraratasözüBüyüklerinin tutumu çocuklara örnek olur. Çocuklar o yolu benimser; bununla yetinmeyerekdaha ileri giderler.
- İt iti suvatta buluratasözüAşağılık kişiler birbirlerini kendi gibilerinin toplandığı yerde bulurlar.
- köpek sürünmekle etek kesilmezatasözüTerbiyesiz kimsenin sataşmasıyla temiz kişi lekelenmiş olmaz.
- iyilik et kele, övünsün eleatasözüBazen iyilik ettiğin kişiler bunu anlamamazlıktan gelip başkalarına kendi eseri gibi gösterir.
- eceli gelen it cami duvarına siyeratasözücami duvarına işeyen itin ölümü yakındır kavramının farklı yazılışı
- büyük balık küçük balığı yeratasözüGüçlüler, güçsüzleri ezer, ortadan kaldırır; ya da kendine mal eder.
- ana kızına taht kurar, kız bahtı kocadan araratasözü"Kocası iyi olmayan bir kadın, kendi ne kadar zengin olursa olsun mutlu olamaz" anlamında kullanılan bir söz.
- mazlumun ahı, indirir şahıatasözüGüçlü kimse zulmetmemelidir. Zulmeden her halde yıkıma uğrar. Zulüm gören kimsenin bedduası, padişahı tahtından indirir.
- hoca okurken yanılıratasözüYanılmak doğal bir olaydır; kusur sayılmamalıdır. Hoca bile çok iyi bildiği Kuran ayetlerini okurken yanılabilir.
- kaçanı kovmazlar , yıkılanı vurmazlaratasözüDüşman kaçarsa yenilgiyi kabul etmiş demektir. Onu kovalayıp ezmeye çalışmak mertliğe yakışmaz. Yıkılanı, güçsüz olduğunu göstereni vurmak da böyle.
- bıçak yarası onulur, dil yarası onulmazatasözüHakaret, ağır söz gibi gönül kırıcı davranışların hiçbir zaman unutulmaz
- horona kalkan silkeleniratasözüGüzel şeyler beraberinde, katlanılması gereken zorluklar da getirir.
- hamsin, zemheriden kemsinatasözüKırk günlük zemheri (erbain) kışın en sert dönemi sayılır. Ama onu izleyen elli gün (hamsin) daha da zorlu geçer.
- yemeğin iyisi hazırıdıratasözüTanrı'nın verdiği kısmet, hazır olan yemektir. En iyi yemek budur.
- çengi ölüsü çalgı ile kalkaratasözüZevk ve safa içinde ömür sürmüş olan kimse en sıkıntılı günlerinde bile eğlenceden geri kalmaz.
- aza kanaat etmeyen çoğu hiç bulamazatasözüÇoklar, azların birikmesiyle meydana gelir. Küçük şeyleri hor görenler, büyük şey edinmek fırsatını sürekli olarak kaçırıyorlar demektir.
- hesapsız kasap ya bıçak ya da masa kıraratasözüİşinin ehli olmayan, ne yapacağını önceden iyi düşünmeyen kişi, işin içinden bir türlü çıkamaz. Bu uğurda baş vurduğu araçları da heder eder.
- arsızın yüzüne tükürmüşler, yağmur yağıyor demişatasözüArsız ne kadar ağır hakaret görse aldırış etmez; pişkinliğe vurur, iyi karşılar.
- düşman, düşmanın halinden bilmezatasözüSavaşmakta olan iki düşmandan her ikisinin de zayıf yönleri bulunur. Bir taraf, ötekinin zayıf yönlerini bilip de saldırısını bu noktalar üzerinde toplasa savaşı kazanacaktır. Ama bunları bilmez ki...
- bir elinin verdiğini öbür elin görmesinatasözüBir yoksula, bir hayır işine yaptığınız yardımı, en yakınlarınız dahi bilmemelidir. Çünkü bu çeşit yardımlar dini, ya da sosyal bir ödevdir. Amaç kendini göstermek değil, bir yaraya merhem olmaktır. Herkes görsün, işitsin, kendisini övsün diye yapılan yardım, din ya da insanlık duygusu ile yapılmış iyilik olmaktan çıkar.
- misafirin yüzsüzü sahibini ağırlaratasözüKendisinin ağırlanması gereken yüzsüz konuk, ev sahibine yol gösterir gibi ağırlama işini üzerine alır.
- yavuz hırsız ev sahibini bastırıratasözübiri, suçunu zarar verdiği kimseye yüklediğinde söylenen bir söz.
- her şeyin vakti var, horoz bile vaktinde öteratasözüHer şey zamanında yapılmalıdır. Zamanı gelmeden yapılmaya kalkışılırsa başarı eldeedilemez. Çünkü gereken koşullar tamam olmamıştır. Zamanı geçtikten sonra yapılırsa gereğikalmayan bir iş için uğraşılmış olur.
- acar tazı çullu da belli olur, çulsuz daatasözüDeğerli kişi, gösterişi, giyim kuşamı olmasa da değerinden bir şey yitirmez; nerede olsa tanınır.
- son gülen iyi güleratasözüBir konunun üzülecek ve sevinilecek durumu kalmayınca dertler biter ve hep sevinilir.
- canı acıyan eşek, atı geçeratasözü"Karşılaştığı bir konuda ziyan gören,canı yanan kimse aynı zarara uğramamak için var gücüyle çalışır" anlamında bir söz.
- gönül verme evliye; eve gider unuturatasözüBir kadın, evli bir erkeğe gönül kaptırmasın. Onun göstereceği ilgiye inanmasın. Evli olan erkekler, başka kadınlara bağlanamazlar.
- dostunu överken yerecek yer bırakatasözüİnsan dostunu sever ve över. Ancak günün birinde dostun çekilemeyecek bir durumu belirir; dostluk bozulabilir. O zaman insan eski övmelerinde yanılmış olduğunu anlar. Bu nedenle dostlar övülürken ihtiyatlı bir dil kullanılmalıdır.