Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- baktın ki kar havası, eve gel kör olasıatasözüTehlikeli bir durum belirmeye başlayınca ondan uzak kalmanın yoluna bakılmalıdır.
- aç arslandan tok domuz yeğdiratasözüSadece soyluluk işe yaramaz. Soysuz olup para kazanan, soylu olup da para kazanmayandan üstündür.
- cami ne kadar büyük olsa imam gene bildiğini okuratasözüÇevrenin eğilimi ne olursa olsun, söz kendisinden biten kişi, yapabildiğini (ya da istediğini) yapar.
- benzeye benzeye yaz, benzeye benzeye kış oluratasözüGünler birbirinden çok farklı olmadığı halde hava yavaş yavaş ısınarak yaz, aynı biçimde yavaş yavaş soğuyarak kış gelir. Bu durum toplumun gelişmesinde ve gerilemesinde de görünür.
- ana kızına taht kurar, kız bahtı kocadan araratasözü"Kocası iyi olmayan bir kadın, kendi ne kadar zengin olursa olsun mutlu olamaz" anlamında kullanılan bir söz.
- elden gelen övün olmaz, o da vaktinde bulunmazatasözüBir kimsenin sürekli ihtiyaçları, başkasının yardımıyla tam olarak karşılanamadığı gibi bu yardım, gerekli olduğu zamanda da yapılmaz. Onun için kişi yalnız kendi kazancına güvenmelidir.
- çok yaşayan bilmez çok gezen biliratasözüİnsanın bilgisi yaşıyla ölçülemez. Uzun bir ömür süren ama çevresinden hiç ayrılmayan kimselerin bilgileri de sınırlıdır. Oysa çok gezen, çok yer gören kimseler daha bilgilidirler. Çünkü onlar gördükleri yerler hakkında ayrı ayrı bilgiler edinmişler ve bilgi dağarcıklarını zenginleştirmişlerdir.
- çocuğun yediği helal, giydiği haramatasözüÇocuğun iyi beslenmesi için ne kadar para harcansa yerindedir. Çünkü büyümesi, gelişmesiyemesine bağlıdır. Ama pahalı giysi ile donatılması doğru değildir. Çünkü çocuk giyeceği horkullanır; kirletir, yırtar. Giysi korunsa bile beş altı ay sonra çocuğa küçük geldiğindenkullanılamaz.
- acıkan doymam sanır, susayan kanmam sanıratasözüacıkan doymam, susayan kanmam sanır kavramının farklı yazılışı
- ihmalin devlete zarara varatasözüİhmalci kişinin zengin olması kolay değildir. Çünkü kazanç getiren işi vaktinde yapmaya üşenir; fırsatı kaçırır.
- Allah son gürlüğü versinatasözüAllah, yaşlılık yıllarını bolluk, rahatlık içinde geçirmeyi nasip etsin.
- acıyan uyumuş, acıkan uyumamışatasözüHer türlü sıkıntıya katlanlır, açlığa katlanılmaz.
- Mısır’daki sağır sultan bile duyduatasözüBir olayı herkesin öğrendiğini, habersiz kimsenin kalmadığını anlatmak için kullanılan bir söz.
- gelin altın taht getirmiş, çıkmış kendisi oturmuşatasözüBir topluluk içerisine giren kimse, yanında götürdüğü eşyayı kendisi kullanacaksa bunun değerli, değersiz olması, kimseyi ilgilendirmez.
- bacak kadar boyu var, türlü türlü huyu varatasözüYaşı küçük ancak herkesten farklı alışkanlıklar, huylar edinmiş.
- akıllı olsa her sakallı kişi, sakallılara danışırlardı her işiatasözüHer yaşlı, sakallı kişi akıllı sanılmamalıdır. Akıl yaşta değil baştadır.
- cami ne kadar büyük olsa imam yine bildiğini okuratasözüÇevrenin eğilimi ne olursa olsun, söz kendisinden biten kişi, yapabildiğini (ya da istediğini) yapar.
- parayı domuzun boynuna takmışlar da domuz ağa diye çağırmışlaratasözüPara, itibarı olmayan kişiye itibar kazandırır.
- doğru söz yemin istemezatasözüYemin, yalan olduğu düşünülebilen sözün doğruluğuna inandırmak içindir. Sözün doğruluğunda kuşku yoksa yemine gereklilik yoktur.
- evlinin bir evi var, evsizin bin evi varatasözüEvi olan yalnız kendi evinde oturur. Evi olmayan, kiracı da olsa, seçer seçer, beğendiği evdeoturur.
- bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ oluratasözüBakılıp onarılan şeylerden yararlanılır, bakımsız bırakılanlardan bir yarar elde edilemez.
- fukaranın düşkünü, beyaz giyer kış günüatasözü"Toplumda saygın bir yeri olan kişiler, mevki kaybına uğradıklarında aykırı davranmaktan çekinmezler" anlamında bir söz.
- ekmekten kaşık olur ama her yoğurdun hakkına değilatasözüKimi işler iyi niteliktedir. Kullanılan araç elverişsiz yetersiz de olsa kolaylıkla yürütülebilir. Ama her iş elverişsiz araçla yürütülemez.
- bol bol yiyen bel bel bakaratasözüKazandığını bol bol yiyip ilerisi için bir şey artırmayan kişi, kazançsız kaldığı zaman acıklı duruma düşer.
- ağaç yaşken eğiliratasözüİnsanlar küçük yaşta kolay eğitilir.
- kabul olunmayacak duaya amin denmezatasözüGerçekleşmesi olanaksız girişime oy vermek doğru değildir.
- alp çerigde, bilge tirikdeatasözüAlp ve yiğit kişiler duruşlarını ordu içinde bozmazlar, bilge kişiler ise toplantı ve derneklerde bilgelikleri ile fark edilirler.
- ağaran baş, ağlayan göz gizlenmezatasözüBelirtileri ortada olan yaşlılık da, izleri ortada duran üzüntü de ne yapılsa gizlenemez.
- Allah dağına göre kar veriratasözüAllah herkese dayanabileceği ölçüde yük, sıkıntı verir.
- Allah kulundan geçmezatasözüİşi bozuk giden kişi kendisini kötümserliğe kaptırmamalıdır. Allah dar zamanlarında kuluna yardım eder.