Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- dertsiz baş, bostan korkuluğundaatasözüHer insanın bir derdi vardır. Derdi olmayanlar ancak cansız varlıklardır.
- dertsiz baş, mezara taşatasözüİnsan başı, ancak mezara girdiği zaman dertten kurtulur. Mezar taşıyla temsil edilen baş da dertsizdir.
- dertsiz bir kabak varmış, onun da başını kesip içini oymuşlaratasözüKesin olarak bilinmelidir ki dertsiz sanılan kişilerin de dertleri vardır.
- derviş tekkede, hacı Mekke'de bulunuratasözüHerkes kendisine yakışan ve uğraştığı işle ilgili yerde bulunur.
- dervişin fikri ne ise zikri de oduratasözüİnsanın, kafasının içindeki düşünce ne ise konuşmasında da onu dile getirir.
- dervişlik olaydı taç ile hırka, ben de alırdım otuza kırkaatasözüÖnemli bir düzeye ulaşmak görünüşte benzemekle gerçekleşebilseydi, herkes kolayca bu düzeye ulaşırdı.
- destursuz bağa gireni sopa ile kovarlaratasözü"Bir yere izinsiz girmek ya da bir işe izinsiz el atmak kötü karşılanır." anlamında bir söz.
- destursuz bağa girilmezatasözüİzin alınarak yapılması gereken bir işi izin almadan yapan, bunun cezasını görür.
- deve Kâbe'ye gitmekle hacı olmazatasözüGerekli niteliklerden yoksun olan kişi, biçimsel eylemlerle kişiliğine değer kazandıramaz. Nesneler ve olaylar da böyledir.
- deve boynuz ararken kulaktan olmuşatasözüElindeki ile yetinmeyip daha çoğunu isteyen, elindekini de yitirir.
- deve büyüktür amma beşini bir eşek yederatasözüSözde büyük olmakla akıl büyük olmaz. Büyük görünüşlülerin bir araya gelmesi de aklıçoğaltmaz.Bir akıllı, birçok kıt akıllıyı arkasından sürükler.
- deve yerine deve çökeratasözüDeğerli bir kimseden boşalan yeri ancak o değerde başka bir kimse doldurabilir.
- deve, deve yerine çökeratasözüYitirilen değerli kimsenin, elden çıkan değerli şeyin yeri boş kalmaz, yenisi gelir.
- deveci ile görüşen kapısını yüksek açmalıatasözü"Yüksek orunlu kimselerle ilgisi olan durumlarının gerektirdiği özveriyi göze almalıdır." anlamında bir söz.
- deveci ile konuşan kapısını büyük açaratasözüBüyük ve zengin kimselerle düşüp kalkan kişi, kendi yaşayışını onlarınkine uydurmak ve onları konuklayabilecek bir düzen kurmak zorundadır.
- deveden büyük fil varatasözüHiçbir kimse görevinin büyüklüğü ve yetkisinin genişliği ile övünmemelidir. Çünkü ondan üstünü de vardır.
- deveye "Boynun eğri" demişler, "Nerem doğru ki?" demişatasözüYapılan işin bir yerinin değil, her tarafının kusurlu olduğu anlamında bir sözdür.
- deveye bindikten sonra çalı ardına gizlenilmezatasözüHerkesin gözü önündeki büyük bir olayı şöyle böyle yorumlarla gizlemeye çalışmak boştur.
- deveye burç gerek olursa boynunu uzatıratasözüKişi kendisine gerek olan şeyi elde etmek için yorgunluğa katlanmalıdır.
- deveyi yardan uçuran bir tutam otturatasözü"gözü doymayan hırslı insanlar küçük bir çıkar için bütün varlığını tehlikeye atar" anlamında kullanılan bir söz.
- deveyi yük değil zelber yıkaratasözüÖnemli bir görev yapmakta olan kimseden ufak tefek birçok iş yapması da istenirse, önemli işin yapılması tehlikeye düşer. (Zelber: Yük üstüne atılan öteberi).
- devlet adama ayağıyla gelmezatasözüZenginlik ve talih kişiyi kendiliğinden gelip bulmaz. Çalışıp çabalamakla elde edilir.
- devlet oğul, mal tahıl, mülk değirmenatasözüEn büyük mutluluk ve zenginlik, oğul sahibi olmak; en gerekli mal, tahıl; en değerli mülk,değirmendir.
- devletin malı deniz, yemeyen domuzatasözüDevlete hıyanet etmeyi alışkanlık durumuna getirenlere göre devletin bitmez tükenmez malı vardır. Yolunu bulup ondan aşırmayan budaladır.
- devletli gözü perdeli oluratasözüDevlet adamı, ülkenin birçok eksiklerini, yöneticilerin birçok yolsuzluklarını görmez. Zengin, işi yolunda kimse de yoksulların halinden anlamaz.
- devletli ile deli bildiğini işleratasözüYüksek rütbeliler, deliler, kimsenin sözünü dinlemez, akıllarına geleni yaparlar.
- devletli yanını kaşısa yoksul para verecek sanıratasözüBir isteğinin yerine getirilmesini ilgililerden bekleyen kimse, onların bu işle ilişkisi olmayan davranışlarını, isteğini karşılamak için yapılıyor diye yorumlar.
- devletlinin karnı gen gerekatasözüKamu işlerini ya da bir topluluğu yöneten kişi, geniş yürekli, hoşgörülü olmalıdır.
- devletliye dokun geç, fukaradan sakın geçatasözüZenginle, az da olsa bir ilişkin bulunsun; belki yararlanırsın. Ama yoksula yaklaşma; o senden yararlanmak ister.
- değirmen iki taştan, muhabbet iki baştanatasözüKarı koca gibi ve iş ortağı gibi birlikte yaşayacak, birlikte iş görecek kimseler arasında karşılıklı sevgi bulunmalıdır ve biri ötekini sever de o, berikini sevmezse dirlik ve düzen olmaz. Kurulan birlik sarsılır.