Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- dünya bir gemi, akıl yelkeni, fikir dümeni, kolla kendini, göreyim seniatasözüİşlerini aksatmadan yürütmek isteyen, aklının gücünden, düşünce ve sağduyusunun kılavuzluğundan ayrılmamalıdır.
- zerdaliden kaval olmaz, al zurnadan haberiatasözüBir işin iyi yapılabilmesi, gereken koşulların gerçekleşmesine bağlıdır. İşe yaramayan araçlarla beğenilecek bir sonuç elde edilemez.
- namazda meyli olmayanın kulağı ezanda olmazatasözüKişi yapmak istemediği işin ayrıntılarıyla ilgilenmez.
- baş başa bağlı, baş da şeriataatasözüBizim başarımız, başımızda bulunan yöneticiye, onun başı da dine, yasaya bağlıdır. Bizyöneticinin buyruğu altındayız ama, yönetici de toplum için konulmuş olan kanunlar nebuyuruyorsa onu uygular; onun dışına çıkamaz.
- tayfanın akıllısı, geminin dümeninden uzak dururatasözüAkıllı işçi, beceremeyeceği yönetim işine el atmaz.
- böyle gelmiş böyle gideratasözüHalk, ileriden beri sürüp gelmekte olan bir durumun, kolay kolay değişmeyeceği kanısındadır. Kanısını bu sözle kurallaştırmıştır.
- komşu komşunun külüne muhtaçtıratasözüKomşular en küçük şey için bile birbirlerine muhtaçtırlar.
- gönül düştü bir boka o da misk gibi kokaatasözüKimi kişiler çok çirkin birine ya da çok kötü bir şeye gönül kaptırırlar. Onların gözünde bunlar çirkin değil, çok güzeldir, kötü değil çok iyidir.
- al giyen aldanmazatasözüAl renk giysi herkese yakışır.
- aza sormuşlar nereye, çoğun yanına demişatasözü"Küçük kazançların bile hep varlıklı kimselere düştüğü kanısını belirtir." anlamında bir söz.
- horozu çok olan köyün sabahı geç oluratasözüBir konu üzerinde söz söyleyen çok olursa karara varmak gecikir.
- kem söz, kalp akça sahibinindiratasözüKötü sözü, kalp akçeyi kimse kabul etmez. Bunlar yine sahiplerine çevrilir.
- malı ongun olanın adı angın oluratasözüMalından çok ürün alan kişinin adı her yerde anılır.
- açın imanı olmazatasözüAç olan kimse, karnını doyurabilmek için her şeyi yapar: İnsafsızdır, ahlak ve din kuralları da tanımaz.
- ölme bayılmaya benzemezatasözüGirişilecek işte ziyan etmek olasılığı da göze alınabilir. Ancak bu ziyan, batkınlığa varacakoranı bulacaksa o işten vazgeçilmelidir.
- akıllı oğlan neyler ata malını, akılsız oğlan neyler ata malınıatasözüBir evlat iyi eğitilmişse, akıllı ise malı kendisi kazanır, baba malına gerekseme duymaz. Akılsız ise, babası ne kadar çok mal bırakırsa bıraksın, altından girer üstünden çıkar ve malsız kalır. Buna göre çocuklara mal bırakmaya çalışmak tansa onları iyi eğitmeye çalışmak daha hayırlıdır.Evlat babasından değil emeğinden kazanmalıdır.
- kelin ayıbını takke örteratasözüBirçok kimselerin kusurlarını zenginlik, iş başında oluş vb. durumlar örter.
- dağ doğura doğura bir fare doğurmuşatasözübüyük şeyler beklenen bir işten önemsiz bir sonuç alındığında söylenen bir söz.
- it kışı geçirir ama gel derisinden soratasözüBir desteği bulunmayan kişi, (özellikle paraca) çektiği sıkıntıları zamanla atlatır ama buarada çektiklerini ancak kendisi bilir.
- varışına gelişim, tarhana aşına bulgur aşımatasözüSiz başkasına ne kadar yakınlık gösterir, ne kadar değer verirseniz, o da size bu ölçüde yakınlık gösterir, değer verir.
- gidilmeyen yer senin olmazatasözüGidemediğimiz, yararlanamadığımız yer, malımız olsa bile neye yarar? Böyle bir yerin bizim olmayan yerle ne farkı vardır?
- kurt komşusunu yemezatasözü"Aynı çıkar için çalışanlar birbirlerine zarar vermez" anlamında bir söz.
- ev yap tuğladan, kız al Muğla'danatasözüMuğla ve Batı Ege'de, erkek tarafı sadece ev alır, geri kalan masraflar kız tarafınca karşılanır. Bu durumu anlatmak için söylenir.
- yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskiratasözüKendine uygun bir evlenme yapamayan kız, yerine yerine helak olur. Boya göre dikilmemiş elbise de yerde sürünerek yıpranır gider.
- sağır için iki kere kamet olmazatasözüHerkesin işitip öğrendiği şey, dikkatsiz kimse için bir daha söylenmez.
- balta değmedik ağaç olmazatasözüZarar görmeyen, yıkımlara uğramayan kimse yoktur.
- iş insanın kalayıatasözüBeden ve kafa, çalıştıkça gelişir, güçlenir, güzelleşir.
- fare deliğe sığmamış, bir de kuyruğuna kabak bağlamışatasözü"Yapamayacağı kadar ağır bir işi varken başka bir iş daha yüklenmiş" anlamında kullanılan bir söz.
- kambersiz düğün olmazatasözüHer işin içinde bulunan, her eğlenceye giden kimse için alay yollu “O olmadan eğlencenin tadı çıkmaz.” anlamına gelen söz.
- armut dalının dibine düşeratasözüBir kimse önce yakınlarına yararlı olur.