Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- değirmen taşının altından diri çıkaratasözüEn ağır yüklerin dahi altından kalkabilen. En zorlu durumlardan başarıyla sıyrılmayı becerebilen kimse için söylenir.
- değirmende doğan sıçan gök gürültüsünden korkmazatasözüKavga, dövüş içinde yetişmiş olan kişi korkutucu sözlere aldırmaz.
- değirmende doğmuş sıçan gök gürlemesinden korkmazatasözü"Zor şartlarda yetişen kişiler, zorluklar karşısında yılmazlar" anlamında bir söz.
- değirmenden gelenden poğaça umarlaratasözüBaşka bir yerden gelen kimseden, geldiği yerle ilgili, küçük de olsa, bir armağan beklenir.
- değirmene gelen nöbet bekleratasözüBir şeyden birçok kimse yararlanacaksa, herkes geliş sırasıyla işini görmek üzerebeklemelidir.
- değirmi yurt tutmaya değirmi göt isteratasözüBir yerde, bir işte tutunup başarı kazanabilmek için yılmadan çalışmak gerektir.
- değme bana, değmeyim sanaatasözüKendisine zarar verilmemesini isteyen kişi, başkasına zarar vermemelidir.
- değme sarhoşa, yıkılana kadar gitsinatasözüKendi aklını beğenip başkasını dinlemeyen kimseyi gittiği yanlış yoldan döndürmeye kalkmayın. Bırakın cezasını çeksin.
- dibi görünmeyen sudan geçmeatasözüHer yönünü iyice öğrenmediğin işe başlama
- diken battığı yerden çıkaratasözüZarar hangi yönden geldi ise o yönden giderilir.
- dil ebsem baş esenatasözüKişi dilini tutar, her şeyi söylemezse, başını belaya sokmamış olur, rahat eder.
- dil yüreğin kepçesidiratasözüKişi, içinde ne varsa, ne duyuyor, ne düşünüyorsa onu ortaya çıkarır.
- dilden gelen elden gelse, her fukara padişah oluratasözüKişi her söylediğini yerine getiremez. Her dilediğini elde edemez.
- dile gelen ele geliratasözüİnsanlar, şu işi şöyle yapacağız diye söyleye söyleye dediklerini gerçekleştirirler.
- dilenci bir olsa şekerle besleniratasözüYardım bekleyen bir tane olsa, umduğundan aşırı şeyler verilerek sevindirilir. Ama bunlar çok olduğundan hepsine bu cömertlikle yardım yapılamaz.
- dilenci dilenciyi istemez; ev sahibi ikisini deatasözüBir kimseden yardım isteyen kişi -kendisine yapılacak yardım aksar diye- başka birinin de aynı kişiden yardım istemesinden hoşlanmaz. Yardım yapması beklenen kişi ise ikisinden de hoşlanmaz.
- dilenci küsmüş, kısmetini kesmişatasözüBir yerden yardım bekleyen kişi, ya verileni beğenmez ya da verenle bozuşursa, yardımdan kendi eylemiyle yoksun kalır.
- dilencinin torbası dolmazatasözüŞundan bundan yardım isteyerek geçinme yolunu tutmuş olanların isteği bitmez. Bunlar verilenlerle doymazlar, başka şeyler de isterler.
- dilenciye borçlu olma, ya düğünde ister ya bayramdaatasözüÇıkarından başka bir şey düşünmeyen kimse ile ilişki kurma, seni nerede rahatsız edeceği belli olmaz.
- dilenciye hıyar vermişler de eğri diye beğenmemişatasözü"Kendisine çok gereksindiği bir şey verildiğinde küçümseyerek kusur bulanlar için kullanılır." anlamında kullanılan bir söz.
- dilim seni dilim dilim dileyim, başıma geleni senden bileyimatasözüDilini tutmaması yüzünden başına iş açan kişi pişmanlık duyar ve dilim dilinseydi de söyleyemez olaydım der.
- dilin cirmri küçük, cürmü büyükatasözüDil küçük bir nesnedir, ama büyük suç işler. Söylediği kötü sözlerle kişinin başını belaya sokar.
- dilin kemiği yokatasözüDil her yana dönebilir; önce söylediğini sonra başka biçimlere sokabilir; tam tersine çevirebilir.
- dilsizin dilinden anası anlaratasözüBaşkalarının kolay kolay anlayamadıkları şeyi, her gün onunla uğraşan kimse çok kolayanlar.
- dinsizin hakkından imansız geliratasözü"Acımasız, inatçı ya da baskın özelliklere sahip kişiyi, kendisinden daha acımasız, inatçı ya da baskın özellikli biri yola getirebilir" anlamında bir söz.
- dirlik nerde, devlet ordaatasözüDirlik içindeki toplum mutlu olur.
- dokuz keçe, su geçe; bir deri, soğuk geriatasözüKişi, dokuz kat keçeye bürünse yine yağmurun ıslatmasından kurtulamaz. Bir deri giysi ise kişiyi soğuktan korur.
- dolu küpün sesi çıkmazatasözüBigili ve terbiyeli kişi çok konuşmaz, gösterişten kaçınır.
- doluya koydum almadı, boşa koydum dolmadıatasözüBir durumun içinden çıkamamak.
- domuz derisi post olmaz, eski düşman dost olmazatasözüDomuzun her şeyi, İslam dinine göre pistir; dışkıdan farksızdır; temizlenemez. Böyle birhayvanın derisi üzerinde ne namaz kılınabilir, ne de oturulabilir. Eski düşman da buna benzer.Ne denli yakınlık gösterirse göstersin, inanmayınız, dost olmaz.