Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- kediyi sıkıştırırsan üstüne atılıratasözüSenden çekinen, korkan kişi, çok sıkıştırırsan sana karşı gelir.
- Sittei Sevir, kapıyı çeviratasözüSitte-i Sevirde hava çok bozuk ve fırtınalı olur. Dışarı çıkmamalı.
- baş kes, yaş kesmeatasözüAğaç kesmek, insan öldürmekten daha büyük bir suçtur, daha kötü bir şeydir demeliyiz ki ağaç kesmenin ne kadar kötü ve zararlı bir iş olduğuna dikkati çekebilelim.
- kurt komşusunu yemezatasözü"Aynı çıkar için çalışanlar birbirlerine zarar vermez" anlamında bir söz.
- söz verme, verdinse dönmeatasözüSenden beklenen bir işi yapabilip yapamayacağını iyi düşün. Kendine güvenemezsen sözverme. Ama söz verdinse ne yap yap sözünü yerine getir.
- ağa borç eder, uşak harçatasözüEfendisi birşey aldığında parası uşağa düşmez.
- eceli gelen fare kedi taşağı kaşıratasözüDavranışının bu denli ağıra mal olacağını bilmeyen kişi, yaşantısını sona erdirecek kimseye çatar.
- çalışmak ibadetin yarısıdıratasözü"İbadet kişiyi kötülüklerden sıyırır,iyilik yolunda ilerletir. Allah yolunda çalışmak ta kişiyi kötü duygulardan arındırır.Bunun içindir ki çalışmak,ibadet kadar büyük değer taşır" anlamında bir söz.
- adam adamdır, olmasa da pulu; eşek eşektir, olmasa da çuluatasözüİnsanın değeri zengin olmakla artmaz. Yoksulluk da insanın değerini azaltmaz. Öte yandan değersiz insan kılık kıyafetle değer kazanmaz. Nasıl ki çulu olmayan eşek, eşek olmaktan çıkmaz.
- kazan taşarsa kepçenin değeri olmazatasözüÖnlemler tehlike başgöstermeden alınmalıdır. Tehlike ortaya çıktıktan sonra alınacak önlemişe yaramaz.
- gidip de gelmemek var, gelip de görmemek varatasözüUzak bir yere giden kimse, ayrıldığı yere bir daha dönmeyebilir; belki de orada ölür.Dönebilirse, ayrılırken bıraktığı yakınlarını bulmayabilir; onlar da ölmüş olabilirler. O hâlde vedalaşırken bunu hatırlamak ve helalleşmek gerektir.
- dereyi, tepeyi sel bilir; iyiyi kötüyü el biliratasözüDoğa yasasına göre sel nasıl dereden atar, tepeye çıkamazsa kamu da insanların iyisini,kötüsünü öylece ayırt eder.
- ev yap tuğladan, kız al Muğla'danatasözüMuğla ve Batı Ege'de, erkek tarafı sadece ev alır, geri kalan masraflar kız tarafınca karşılanır. Bu durumu anlatmak için söylenir.
- koyunun kuyruğu var örteratasözüZenginlerin ve toplumda önemli yeri olan kişilerin kusurları hemen örtbas edilir.
- balta değmedik ağaç olmazatasözüZarar görmeyen, yıkımlara uğramayan kimse yoktur.
- kimse kimsenin kısmetini yemezatasözüKimi zaman bir kimsenin eli altındaki yiyecek türlü nedenlerle yenilmez, kalır. Bu sırada dışarıdan biri gelir, yemeğe alıkonulur. Hazır bulunan yiyecek ona ikram edilir. Demek ki bu yiyecek onun kısmetiymiş, asıl sahibinin kısmeti değilmiş denilir. Bu durum, kimse kimsenin kısmetini yemez gerçeğini kanıtlar. Yan yana aynı malı satan iki esnaf da böyle düşünür: Gelen müşteri, her iki malı görür, ama ancak birini satın alır. Satıcılar kısmet satanınmış inancında birleşirler.
- seninki can da benimki patlıcan mı?atasözüsenin canın kıymetli de benim canım senin ki kadar kıymetli değil mi manasına gelen sitemli söz.
- tilkinin bakır sıçtığıatasözüÇok soğuk yer
- armut dalının dibine düşeratasözüBir kimse önce yakınlarına yararlı olur.
- iki kardeş savaşmış, ebleh buna inanmışatasözüİki kardeş arasında çıkan anlaşmazlık, geçicidir. Onu gerçek ve sürekli sanmak aptallıktır.
- eski çamlar bardak olduatasözüDevir değişti, eski tutumların değeri kalmadı.
- tarlayı taşlı yerden, kızı kardaşlı yerdenatasözüTaşlı tarlanın tahılı daha güzel olur. Erkek kardeşi bulunan kız da hem sarkıntılıklara karşı korunmuş, hem de kardeşine hizmet ederek ileride kocasına nasıl hizmet edileceğine alışmış olur.
- eğreti ata binen tez ineratasözüÖdünç ata binen tez iner.
- selam para, kelam paraatasözüHer davranış para harcamayı gerektirir.
- yılın eksiğini nisan getirir, nisanın eksiğini yıl getirmezatasözüTarım için bütün yıl elverişsiz geçse de nisan ayı elverişli olsa tam ürün alınır. Ama bütün yılelverişli geçse bile nisan elverişsiz olursa, iyi ürün alınamaz.
- parası ucuz olanın kendisi kıymetli oluratasözüParasını esirgemeyen, eli açık kimseyi herkes el üstünde tutar.
- ayak almadık taş olmaz, başa gelmedik iş olmazatasözüİnsan yaşlandıkça türlü türlü engeller, güçlüklerle karşılaşır; çeşitli sıkıntılara, felaketlere uğrar.
- zararın neresinden dönülse kârdıratasözüSürüp giden zararlı bir işten ne denli erken vazgeçersek, daha sonra uğrayacağımız zararı o denli azaltmış, sonuç olarak o kadar kâr etmiş oluruz.
- çoğu gitti azı kaldıatasözüyapılmakta olan işin en önemli, en güç bölümü bitti, az ve önemsiz bölümü kaldı.
- kalaylı bakır küflenmezatasözüTemizliğini herkesin bildiği kişi ve iş lekelenemez.