Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- devletli yanını kaşısa yoksul para verecek sanıratasözüBir isteğinin yerine getirilmesini ilgililerden bekleyen kimse, onların bu işle ilişkisi olmayan davranışlarını, isteğini karşılamak için yapılıyor diye yorumlar.
- devletli ile deli bildiğini işleratasözüYüksek rütbeliler, deliler, kimsenin sözünü dinlemez, akıllarına geleni yaparlar.
- devletli gözü perdeli oluratasözüDevlet adamı, ülkenin birçok eksiklerini, yöneticilerin birçok yolsuzluklarını görmez. Zengin, işi yolunda kimse de yoksulların halinden anlamaz.
- devletliye dokun geç, fukaradan sakın geçatasözüZenginle, az da olsa bir ilişkin bulunsun; belki yararlanırsın. Ama yoksula yaklaşma; o senden yararlanmak ister.
- devletlinin karnı gen gerekatasözüKamu işlerini ya da bir topluluğu yöneten kişi, geniş yürekli, hoşgörülü olmalıdır.
- devletin malı deniz, yemeyen domuzatasözüDevlete hıyanet etmeyi alışkanlık durumuna getirenlere göre devletin bitmez tükenmez malı vardır. Yolunu bulup ondan aşırmayan budaladır.
- deve yerine deve çökeratasözüDeğerli bir kimseden boşalan yeri ancak o değerde başka bir kimse doldurabilir.
- deve Kâbe'ye gitmekle hacı olmazatasözüGerekli niteliklerden yoksun olan kişi, biçimsel eylemlerle kişiliğine değer kazandıramaz. Nesneler ve olaylar da böyledir.
- deve, deve yerine çökeratasözüYitirilen değerli kimsenin, elden çıkan değerli şeyin yeri boş kalmaz, yenisi gelir.
- deve boynuz ararken kulaktan olmuşatasözüElindeki ile yetinmeyip daha çoğunu isteyen, elindekini de yitirir.
- deve büyüktür amma beşini bir eşek yederatasözüSözde büyük olmakla akıl büyük olmaz. Büyük görünüşlülerin bir araya gelmesi de aklıçoğaltmaz.Bir akıllı, birçok kıt akıllıyı arkasından sürükler.
- deveyi yük değil zelber yıkaratasözüÖnemli bir görev yapmakta olan kimseden ufak tefek birçok iş yapması da istenirse, önemli işin yapılması tehlikeye düşer. (Zelber: Yük üstüne atılan öteberi).
- deveye burç gerek olursa boynunu uzatıratasözüKişi kendisine gerek olan şeyi elde etmek için yorgunluğa katlanmalıdır.
- deveye bindikten sonra çalı ardına gizlenilmezatasözüHerkesin gözü önündeki büyük bir olayı şöyle böyle yorumlarla gizlemeye çalışmak boştur.
- deveden büyük fil varatasözüHiçbir kimse görevinin büyüklüğü ve yetkisinin genişliği ile övünmemelidir. Çünkü ondan üstünü de vardır.
- deveci ile konuşan kapısını büyük açaratasözüBüyük ve zengin kimselerle düşüp kalkan kişi, kendi yaşayışını onlarınkine uydurmak ve onları konuklayabilecek bir düzen kurmak zorundadır.
- destursuz bağa girilmezatasözüİzin alınarak yapılması gereken bir işi izin almadan yapan, bunun cezasını görür.
- derviş tekkede, hacı Mekke'de bulunuratasözüHerkes kendisine yakışan ve uğraştığı işle ilgili yerde bulunur.
- dervişlik olaydı taç ile hırka, ben de alırdım otuza kırkaatasözüÖnemli bir düzeye ulaşmak görünüşte benzemekle gerçekleşebilseydi, herkes kolayca bu düzeye ulaşırdı.
- dervişin fikri ne ise zikri de oduratasözüİnsanın, kafasının içindeki düşünce ne ise konuşmasında da onu dile getirir.
- dert gider amma yeri boş kalmazatasözüİnsan her zaman dert içindedir. Bir dertten kurtulsa başka bir derde düşer.
- dert gezmiş, derman beraber gezmişatasözüHerkesin derdi, sıkıntısı vardır. Ama bunların çareleri de vardır. İnsan derdi çekip durmamalı; çareye başvurmayı ihmal etmemelidir.
- dert Deli Ahmet'in başındaatasözüHerkes bir yolunu bulup sorumluluktan kurtulur. Sorumluluk kimsesizin üstünde olur.
- dert bir olaydı ağlamak kolaydıatasözüBir tek derdi olan kişi ağlar. Ama derdi birden çok olana ağlamak da yetmez.
- dert ağlatır, aşk söyletiratasözüDerdi olan acı çeker, ağlar; çaresizliğine üzülür, ağlar. Aşka düşen kimsenin ise içindeduygular, tutkular kaynaşmaktadır. Bunları dışa vurup ferahlamak isteği onu durmadan söyletir.
- dertsiz bir kabak varmış, onun da başını kesip içini oymuşlaratasözüKesin olarak bilinmelidir ki dertsiz sanılan kişilerin de dertleri vardır.
- dertsiz baş terkide gerekatasözüYaşayıp da dertsiz olan kimse yoktur. Bir başın dertten kurtulabilmesi için, kesilen düşmankellesi gibi, terki heybesine konulmuş olması gerekir. Yani bir baş, ancak öldükten sonra derttenkurtulabilir.
- dertsiz baş olmazatasözüHerkesin az, çok derdi vardır. Derdi olmayan kimse yoktur.
- dertsiz baş, mezara taşatasözüİnsan başı, ancak mezara girdiği zaman dertten kurtulur. Mezar taşıyla temsil edilen baş da dertsizdir.
- dertsiz baş, bostan korkuluğundaatasözüHer insanın bir derdi vardır. Derdi olmayanlar ancak cansız varlıklardır.