Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- borç iyi güne kalmazatasözüBorcu ilk fırsatta ödemek gerektir. Erteleyip durmak yanlıştır. Çünkü gelecek günlerde elinizdaha dar olabilir; borç da gittikçe büyür. Üstelik siz, sürekli bir borç üzüntüsü çekersiniz.
- borçtan korkan kapısını büyük açmazatasözüBorç etmek istemeyen fazla açılmaz; şuna buna ziyafet çekmez. Giderlerini kısar; kendi durumuna uygun bir yaşama yolu tutar.
- borçsuz çoban yoksul beyden yeğdiratasözüKişi yoksulluk ve sıkıntı içinde olduktan sonra kuru bir bey adı neye yarar? Böyle bir beyolmaktansa borçsuz, tasasız bir çoban olmak daha iyi değil midir?
- borçlu ölmez, benzi sararıratasözüBorç kişiyi öldürmez. Ama hasta edecek kadar üzer. (Bu atasözü ciddi anlam taşımakla birlikte borçlunun şaka yollu teselli sözü olarak da kullanılır.)
- borçlunun yalımı alçak oluratasözüBorçlu, özellikle alacaklısının yanında göğsünü gere gere gezemez; kısılır, büzülür, suçlu gibi durur.
- borçlunun duacısı alacaklıdıratasözüBorçlunun ölmemesi ve para kazanması için en çok dua eden alacaklısıdır. Çünkü alacağını alabilmesi, borçlunun ölmemesine ve eline para geçmesine bağlıdır.
- borçlunun dili kısa gerekatasözüBorçlu, alacaklısına karşı ileri geri konuşmamalı, aşağıdan almalıdır.
- borçlunun döşeği ateşten oluratasözüBorçlu, borcunu ödeyinceye değin uyku uyuyamaz yatağında döner durur.
- bol bol yiyen bel bel bakaratasözüKazandığını bol bol yiyip ilerisi için bir şey artırmayan kişi, kazançsız kaldığı zaman acıklı duruma düşer.
- boka nispetle tezek amberidiratasözüÇok kötü şeyin yanında, daha az kötü olan, güzel görünür.
- boş ite menzil olmazatasözüAylak kimsenin yeri yurdu belli değildir. Aklına neresi eserse oraya gider; neresi eserse orada kalır.
- boş gezmekten bedava çalışmak yeğdiratasözüBoş gezmek, kişiyi tembelliğe alıştırır ve herkesin gözünden düşürür. Çalışmak ise, para karşılığında olmasa bile, kişinin yeteneğini artırır ve tembel olmadığını göstererek iş bulmasına yardım eder.
- boş fıçı çok langırdaratasözüBilgili, erdemli kimse çok konuşmaz; gösterişten kaçınır. Ama bunlardan yoksun olan kişi,bilgiçlik taslar; çok konuşur; boş laflarla çevreyi rahatsız eder.
- boş eşek yorga gideratasözüÜzerinde bir görev bulunmayan kaygısız kişi, rahat rahat istediği gibi yaşar.
- boş başak dik dururatasözüKafası boş olan kişi kendini beğenir; çevresine yüksekten bakar; iri laflar eder.
- boşboğazı cehenneme atmışlar, odun yaş diye bağırmışatasözüBoşboğaz, çenesi düşüğün biridir. En umulmadık yerde ille densizce bir şey söyleyecektir.
- bitli baklanın kör alıcısı oluratasözüKötü, işe yaramaz nesnelerin, bunlardan anlamayan isteklileri olur.
- bir yemem diyenden kork, bir oturmam diyendenatasözüOturmam diyen konuk, oturma şöyle dursun yatıya kalır. Yemem diyen de parçalarcasınasofraya saldırır.
- bir uyuz keçi bir sürüyü boklaratasözüKötü yaradılışlı, kötü huylu kişi, çevresine hep kötülük aşılar, toplulukta kötülerin türemesine neden olur.
- bir tepe yıkılır, bir dere dolaratasözüDünyada hiçbir şey kaybolmaz. Birinin kaybettiğini başkası kazanır. Bir zengin yoksullaşırken bir yoksul da zenginleşir.
- bir senden büyüğün, bir de senden küçüğün sözünü dinleatasözüÖnemli bir işe girişecek kimse salt kendi düşüncesiyle yetinmemeli, büyüklerinindeneyimlerinden yararlanmalı; akıllıca düşünce ileri sürebilecek küçüklere de danışmalıdır.
- bir selam bin hatır yaparatasözüSelam bir ilgi ve sevgi belirtisidir. Küçük bir şeydir ama gönül kazanmakta büyük önemi vardır.
- bir sıçrarsın çekirge, iki sıçrarsın çekirge, üçüncüde ele geçersin çekirgeatasözüSuçlu, birkaç kez kurtulma yolu bulsa bile günün birinde yakayı ele verir.
- bir sürçen atın başı kesilmezatasözüŞimdiye değin sizi memnun etmiş olan kişi bir kez yanlış bir iş yapmışsa onun için eskiden edindiğiniz kanıyı hemen değiştirmeyiniz ve kendisine ağır bir ceza vermeyiniz.
- bir söz yola getirir, bir söz yoldan çıkarıratasözüDoğru yola götüren inandırıcı sözler de yanlış yola sürükleyen etkili sözler de vardır.
- bir söz bin büyüye bedeldiratasözüBüyü, kişiyi yanlış şeylere inandırır. Etkili söz ise büyüden daha güçlü bir inandırıcılık taşır.
- bir söz ara bozar,bir söz ara düzeratasözüÖyle bir söz olur ki iki dostu düşman eder. Öyle bir söz de olur ki iki dargını barıştırır.
- bir pire için bir yorgan yakılmazatasözüKüçük bir zararı önlemek için büyük bir zarar göze almak yanlıştır
- bir ocaktan okluk da çıkar, bokluk daatasözüBir aileden terbiyeli, temiz çocuk da yetişir; serseri, ahlaksız çocuk da.
- bir mıh bir nal kurtarır, bir nal bir at kurtarıratasözüHerhangi bir olayı, bir işi, bir ödevi küçük saymamak, önemle ele almak gerekir. Küçük görünen işler, büyük sonuçlar doğurabilir: Bir çivi eksikliğinden bir nal düşer; bir nal eksikliğinden bir at koşamaz olur; bir atın koşamaması, komutana bir haberin yetişememesi dolayısıyla savaşın kaybedilmesine mal olabilir. Böylece bir çivi yüzünden bir ordu yenilgiye uğrayabilir. Nitekim küçük bir vidası eksik olsa koca bir fabrika çalışamaz. Önem verilmeyen küçük bir yaradan ölenler çoktur.