Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- ev ev üstüne, dağ dağ üstüne olmazatasözüBir ev halkının başka bir ailenin yanında uzun süre yaşayabileceği düşünülemez, iki aile arasında çeşit çeşit anlaşmazlıklar çıkar.
- çocuğa iş buyuran, ardınca kendi gideratasözüÇocuk kendisine ısmarlanan işi beceremez. Onun için arkasından işi buyuranın da gitmesi gerekir.
- ana ile kız, helva ile kozatasözüKoz helvasının içindeki cevizle helvayı ayırmak nasıl olanaksızsa, ana ile kızı da birbirinden ayırmak öylece olanaksızdır.
- söyleyenden dinleyen arif gerekatasözüÖyle konular olur ki anlatan biraz kapalı konuşur.
- güzele ne yaraşmazatasözüGüzelin giysi ile, süsle güzelleşmesi söz konusu değildir. Ne giyerse giysin ona yakışır.
- el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanıratasözüBaşkasının gücü karşısında boyun eğmek zorunda kalacağını anlayamamış olan kimse, kendi gücünün herkese boyun eğdireceğini sanır.
- iş insanın aynasıdıratasözüBir kimsenin nasıl bir kişi olduğunu anlamak isterseniz yaptığı işlere bakınındır
- hocanın vurduğu yerde gül biteratasözüÖğretmen gerekli görürse çocuğu döver. Attığı dayağa, gücenmek şöyle dursun, nimetgözüyle bakılır ve dayağın yaptığı kızartı, vücutta açılmış gül diye nitelenir.
- âşığın gözü kördüratasözüKendisini aşka kaptıran kişi, ne sevgilisinin kusurlarını görür ne de çevresinde olup bitenlerle ve kendisi için önemli olan şeylerle ilgilenir.
- bal olan yerde sinek de oluratasözüGüzel şeyin çevresinde, ondan yararlanmak isteyen asalaklar dolaşır.
- sütsüz koyun meleğen oluratasözüÇevresine yararlı olamayan, elinde avucunda bir şey bulunmayan kişi, hep acıklı ve üzüntülü konuşur.
- borç vermekle, düşman vurmaklaatasözüBorç vermekle, düşman vurmakla tüketilir, yok edilir.
- at kaçmaz, et kaçaratasözüAtın iyi koşması için iyi beslenmiş olması gerek.
- üveye etme, özünde bulursun; geline etme, kızında bulursunatasözüKendi çocuğu bir gün öksüz kalırsa, başkalarının ona kötü davranmasını istemeyen, bugünüvey çocuğuna kötü davranmamalıdır. Kızına, ileride gelin olarak gittiği yerde kötüdavranılmasını istemeyen, şimdi gelinine kötü davranmamalıdır.
- el eli yıkar yüzüatasözüBir kişi başka bir kişiye yardım ederse o da bu iyiliğin altında kalmaz; güçlenmiş olarak yardımlara koşar.
- it itin kuyruğunu bırakmazatasözüİşleri, güçleri kötülük yapmak olanlar birbirlerinden ayrılmazlar.
- ağaç düşse de yakınına yaslanıratasözüDurumu bozulan kimseyi yakınları destekler.
- akıl için yol birdiratasözüDoğruyu bulmak için aklın izleyeceği bir tek yol vardır.
- deli arlanmaz soyu arlanıratasözüDensizce, delice iş yapanlar, yaptıklarından utanacak durumda değillerdir. Ama ailesi, yakınları onların davranışlarından üzüntü duyarlar, utanırlar.
- Allah uçamayan kuşa alçacık dal veriratasözüAllah, yetenekleri kısıtlı olanlara durumlarına uygun bir yaşama düzeni, bir barınma olanağıverir.
- arslan kocayınca sıçan deliği gözetiratasözüGüçlü çağında ağır ve büyük işler yapmış, büyük kazançlar elde etmiş olan kimse, güçten düşünce pek küçük işlerle uğraşır; azla yetinir.
- yılana yumuşak diye el sunmaatasözüKişi, yumuşak huylu görünen herkese aldanmamalı; zararsız sanılan her şeye yanaşmamalı;tehlikeli bir durumla karşılaşabileceğini düşünmelidir.
- doğmadık çocuğa don biçilmezatasözüEle geçeceği, ortaya çıkacağı daha belli olmayan şey için önceden hazırlık yapmak doğru değildir.
- eskisi olmayanın yenisi olmazatasözüBiraz kullanılmış olan giysi, ya da eşya, yenisi gibi iş görür. Bunlar eskidi diye elden çıkarılmamalı ve gündelik işlerde kullanılmaya devam edilmelidir. Böylece yenileri, gündelik işlerde eskitilmekten kurtarılmış ve gerekli zamanlarda kullanılmak üzere tertemiz korunmuş olur.
- köre elvandan bahsolunmazatasözüBir şeyin niteliği üzerine hiç bilgisi bulunmayan kişiye o şeyin sözü edilmez; öğretilmesine çalışılmaz.
- hastaya bakmaktan hasta olması yeğdiratasözüAğır bir hastaya bakmak o denli güçtür ki, kimi zaman hasta olmak bundan daha kolay görünür.
- sıtma ben tuttuğumu kırk yıl sonra tanırım demişatasözüSıtmaya yakalanan kişi tedavi görüp iyileşse bile aradan uzun yıllar geçer de benzininsolukluğu geçmez.
- göçtük yurdun kadri konduk yurtta biliniratasözüBeğenilmeyip bırakılan yerin ne denli değerli olduğu, yeni yerleşilen yerin kötülüğü görüldükten sonra anlaşılır.
- kör bıçak ele, iş bilmeyen avrat dileatasözüKör bıçak işe yaramaz ama insanın elini keser. İş bilmeyen kadın da çok konuşmaktan başka bir şey yapmaz.
- alın yazısı değişmezatasözüKişi ne yapsa kaderini değiştiremez. Başına ne gelecekse gelir.