Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- buyuran yorulmamışatasözüİşlerini başkasına yaptıran kişi onun yorulacağını da düşünmeli, arka arkaya iş buyurmamalıdır.
- açık ağız aç kalmazatasözüisteklerini uygun bir biçimde söylemesini bilen kişi onları eninde sonunda elde anlamında kullanılan bir söz
- tencere dibin kara, seninki benden karaatasözükötülük, kusur yönünden sen, benden daha betersin.
- taşı ısıramayanın öpmesi gerekiratasözü"Karşındaki kişiyi yenemeyeceksen, dediklerini yapmak varlığını sürdürmeni sağlıyabilir" anlamında bir söz.
- keçi kurttan kurtulsa gergedan oluratasözüTehlikeler, zararlar olmasa her şey alabildiğine gelişir.
- yalancıyı kaçtığı yere kadar kovalamalıatasözüBir kişinin yalanını yakalayabilmek için söylediklerini kabul edip sonuca bakmalı. O zamansözlerinin doğru çıkmadığını kendisi de görecektir.
- zora dağlar dayanmazatasözüZor kullanan kişilere, çok güçlü sanılan kimseler bile boyun eğer.
- bir günlük ölüye üç gün yiyecek gerekatasözüGelenek böyledir: Bir evde ölüm olursa o evde üç gün yemek yapılmaz. Komşular ve tanıdıklar yemek gönderirler.
- haberi verenden alan uz gerekatasözüBir kişi ne gibi sonuç doğuracağını bilmediği bir haberi sadece anlatır. Bundan sonuç çıkarmak, dinleyenin anlayış, uslamlama gücüne bağlıdır.
- eşek büyümekle tavlabaşı olmazatasözüYeteneksiz kişi yaşça büyümekle önemli işlerin başına geçmeye hak kazanmış olmaz.
- kedinin usluluğu sıçan görünceye kadaratasözüAtılgan kişilerin sessiz ve eylemsiz durmaları, onları çileden çıkaran bir durum başgösterince sona erer.
- beyden gelen bey sayılıratasözüHatırı sayılan kişinin sözlerini, isteklerini başkasına ileten buyruk kuluna, hatırlı kişinin kendisi gelmiş gibi saygı gösterilmesi gerekir.
- demir ıslanmaz, deli uslanmazatasözüHer nesnenin, her kişinin değiştirilemeyen bir niteliği vardır: Demir su içine atılsa suyu çekipyumuşamaz. Çılgın yaratılmış olan kişi de, ne denli uğraşılsa, delice davranışlarını bırakamaz.
- Her kapının bir anahtarı vardıratasözüHer güç işi çözecek bir yol vardır.
- asil ile taş taşı, bedasıl ile yeme aşıatasözüTemiz süt emmiş kişilerle yapılan en güç iş kolaylaşır. Sütü bozuk kişilerle yapılan en güzeliş ise tatsız bir biçim alır.
- acemi nalbant gibi kâh nalına vurur, kâh mıhınaatasözüSöylediği sözlerle yaptığı işler arasında tutarlılık olmayan ve bunu da genellikle bilmeyerek yapan kişiler için kullanılır.
- gelin atta buyruk Hak'taatasözüBir gelin güveyinin evine götürülmek üzere ata bindirilir. Ama bakalım oraya ulaşacak ve evlenme gerçekleşecek mi? Yoldayken ölüm gibi, gelini başkasının kaçırması gibi engellerçıkabilir. Oldu bitti sandığımız her şey bu durumdadır. Kesin sonuca ulaşmadan hiçbir şeyegerçekleşti gözüyle bakılmamalı.
- boka nispetle tezek amberidiratasözüÇok kötü şeyin yanında, daha az kötü olan, güzel görünür.
- tarlayı koçan zaptetmez, saban zaptederatasözüElinizde tarlanın sadece tapusu bulunmakla malınız var sayılmaz. Onu ekip biçebiliyorsanız malınız var demektir.
- varsa hünerin, her yerde vardır yerinatasözü"Hüner,kişinin her şartta en iyi yaptığı, başarılı sonuç aldığı yeteneğidir.Bunun içindir ki her kişi mutlak bir hüner sahibi olup,hayata öyle atılmalıdır" anlamında bir söz.
- elmayı havaya at, düşünceye kadar Allah kerimatasözüİyi niyetle başlanan işin başarı ile sonuçlanıp sonuçlanmayacağı kestirilemese de olumlu sonuç alınabileceğine inanmak gerekir.
- beyler buyruğu yoksula kan ağlatıratasözüHalkı yönetenler, uygulama olanağını düşünmeden buyruklar verirler. Halkı sıkıntıya sokar, ezerler.
- komşu komşunun tütününe muhtaçtıratasözükomşu komşunun külüne muhtaçtır kavramının farklı yazılışı
- can canın yoldaşıdıratasözüİnsan yaratılışı gereği tek başına yaşayamaz. Konuşup görüşmek, dertleşmek ve iş yapmak için arkadaş arar. Bu atasözü, insanların zor durumlarda birbirlerine destek olmaları gerektiğini, birlikte hareket etmeleri gerektiğini vurgular. Dayanışmanın önemine işaret eder.
- el için ağlayan gözden oluratasözüBaşkası için yapılacak özverinin bir sınırı vardır. Bunu aşarsanız uğrayacağınız zararyanınıza kalır.
- eğilen baş kesilmezatasözüKusurunu anlayıp özür dileyen ve büyüklüğünüze sığınan kişi affedilmelidir.
- gel denilen yere gitmeye ar eyleme; gelme denilen yere gidip yerini dar eylemeatasözüGel dedikleri yere gitmekten utanma, çekinme. Gelme dedikleri yere de gitme. Gidersen yüzvermezler, yer göstermezler.
- ayağında donu yok, fesleğen takar başınaatasözü"Yoksulluğuna bakmayarak süs ve gösteriş yapmak ister" anlamında bir söz.
- sabreyle işine, hayır gelsin başınaatasözüBir işi yaparken ivmez, sabrederseniz hayırlı sonuçlara varırsınız.
- etin çiği et getirir, ekmeğin çiği dert getiriratasözüEtin az pişirilmişi daha yararlıdır. Ekmeğin çiği ise zararlı.