Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- leyleğin ömrü laklaka ile geçeratasözüAylak kişi bütün zamanını gevezelikle, çene çalmakla geçirir.
- haramın temeli olmazatasözüHaram kazanç, bir işe yaramadan telef olur gider.
- bir söz ara bozar,bir söz ara düzeratasözüÖyle bir söz olur ki iki dostu düşman eder. Öyle bir söz de olur ki iki dargını barıştırır.
- kelin ilacı olsa başına süreratasözüKendi derdine çare bulamayan kişiden aynı durumdaki başkası yardım beklememelidir.
- rağbet güzel ile zenginediratasözü"Güzel ve zengin olan kimseler her zaman ilgi görürler.El üstünde tutulurlar" anlamında bir söz.
- isin yanına varan is, misin yanına varan mis kokaratasözüKişi kiminle arkadaşlık ederse ondan kendisine birtakım huylar geçer: Kötü arkadaştan kötü, iyi arkadaştan iyi.
- beleş atın dişine bakılmazatasözü"Bedava gelen şeyde kusur aranmaz." anlamında bir söz.
- çarşı iti ev beklemezatasözüBaşıboş gezmeye alışanlar, disiplinli iş yapmaya gelemezler.
- düt demeye dudak isteratasözüNiteliği ne olursa olsun, bir işi başarabilmek için yetenek ve imkanlar gereklidir.
- cami duvarına işeyen itin ölümü yakındıratasözüKamunun benimsediği bir değeri lekeleyen kişi toplumca dışlanır, cezalandırılır.
- elmas çamura düşse yine elmasatasözüKıymetli kimse ne denli horlanırsa horlansın, değerinden bir şey eksilmez.
- beşe, bakma çiftten başka işeatasözüYediye'nin yelleri beşe'nin selleri sözünde de geçen beşe şubat sonlarıyla martı kapsayanzamandır.
- cennet de bu dünyada cehennem deatasözüDünya olayları içinde yaşanan acı, tatlı günleri geniş bir görüşle değerlendirenler için cennet nimetlerine bu Dünya'da kavuşulduğu gibi cehennem azapları da bu Dünya'da çekilir.
- et tırnaktan ayrılmazatasözüÇok yakın kimseler, aralarında ne kadar anlaşmazlık çıkarsa çıksın, birbirlerinden ayrılmazlar.
- aslan yatağından belli oluratasözüaslan yattığı yerden belli olur kavramının farklı yazılışı
- aç at yol almaz, aç it av almazatasözüİş gördüğünüz kimseleri aç bırakırsanız kendilerinden yararlanamazsınız.
- hırsızlık bir ekmekten, kahpelik bir öpmektenatasözüHırsızlığın büyüğü küçüğü olmaz; bir ekmek çalan da hırsızdır. Nitekim insanın namusunu satmış sayılması için bir öpücük vermiş olması yeter.
- başın sağlığı, dünya varlığıatasözüDünyanın en büyük zenginliği, beden sağlığından başka bir şey değildir.
- alçak uçan yüce konar, yüce uçan alçak konaratasözüAlçakgönüllü olan ve büyüklük taslamayan, saygı görür; toplum içinde yükselir. Kendini herkesten üstün gören sevilmez; toplum içinde iyi bir yer alamaz.
- tokmağı baş kazık yeratasözüBirçok kişinin katılmasıyla yapılan işin en büyük sorumlusu başkanlardır. Cezayı o çeker.
- evceğizim evceğizim, saklar benim halceğizimatasözüHer ailenin başkalarınca bilinmesini istemediği durumları olur. Bunlar ev içinde kalır.
- beş parmağın hangisini kessen acımaz?atasözüİnsan evlatlarını birbirinden ayırt etmez. Hangisine zarar gelse aynı üzüntüyü duyar.
- berberin solumazı, tellağin söylemezi, kahvecinin söylemeziatasözüYüzü yüzünüze pek yakın olarak iş gören berber soluyorsa nefesi, ağız kokusu burnunuza girer. Tellak terliyorsa sizi keselerken terleri üzerinize damlar; ayrıca ter kokusundan rahatsız olursunuz. Müşterilerinin içyüzünü bilen kahveci birinin sırını ötekine söylerse sanatını kötüye kullanmış olur.
- acı söz adamı dinden çıkarır, tatlı söz yılanı inden çıkarıratasözüacı söz insanı dininden çıkarır kavramının farklı yazılışı
- karpuz kabuğuyla büyüyen eşeğin ölümü sudan oluratasözüÖzensiz, üstünkörü yapılan iş, hiçten bir nedenle bozulur.
- konur eşek çayırını almazatasözüKendini beğenmiş kişi, yararlanılacak nesnelere hor baktığından bunlardan yoksun kalır.
- üç elli, yaz belliatasözüÜç kez elli gün, kasım ayının 8'inde başlar, 150 gün sonra (yani nisan ayının 6- günü -artık yıllarda 5- günü-) biter. Böylece üç kez elli gün geçer. O zaman havanın belirli olarak ısındığı görülür.
- eğretinin canı berk oluratasözüİnsanlar, başkasından geçici olarak aldıkları şeyi, kendi mallarına gösterdikleri özenle değilhor kullanırlar; eğreti mal sağlam olurmuş gibi.
- derdin yoksa söylen, borcun yoksa evlenatasözüDerdi olmayan kimse, önemsiz şeyleri kendine dert edinir, söylenir. Herkes de onu derdi var sanır. Borcu olmayan kimse de evlenirken birçok şeyler satın almak zorunda kalır; borç altına girer.
- insanın vatanı doğduğu yer değil, doyduğu yerdiratasözüKişi doğduğu yerde kazanç sağlayamazsa, kazanç sağlayabileceği bir yere göçer; orayı yurt edinir. Doğduğu yerden çok burasını benimser.